Месты й рэгіёны Чэхіі




Чэхія


Ч`эхія, Ч`эская Рэсп`убліка (чэск.: Ceska republika) — краіна ў Цэнтральнай Эўропе, не мае выйсця да мора. Чэхія мяжуе з Польшчай, Германіяй, Аўстрыяй і Славакіяй. Краіна складаецца з двух гістарычных рэгіёнаў — Багеміі і Маравіі, а таксама часткі Сілезіі і Ніжняй Аўстрыі.

Афіцыйная назва краіны — Чэская рэспубліка, хаця ў 1993 роке кіраўніцтва краіны прапанавала па-за межамі афіцыйных дакументаў ужываць назву Чэхія (Czechia), якая, напрыклад, у англійскай мове не прыжылася. А ў паўднёваславянскіх мовах, што базуюцца на лацінскім алфавіце, ужываецца чэшская кароткая назва Cesko, такая ж назва ўжываецца і ў некаторых іншых мовах, даволі часта ў скажоных выглядзе — Cesko.

Першыя людзі жылі на тэрыторыі сучаснае Чэхіі ў эпоху неаліта. У эпоху Антычнасці, у III ст. да н.э., праз гэтую тэрыторыю ішлі кельты, а крыху пазней, у I ст. н.э., тут жылі германскія плямёны Маркамані і Куадзі. А калі пачалося Вялікае перасяленне народаў, германскія плямёны рушылі на захад, а іхняе месца занялі славяне, што прыйшлі ад узбярэжжа Чорнага мора і з Карпацкіх гораў.

У VII ст. франкскі гандляр Само, падтрымаўшы тутэйшых славянаў у барацьбе супраць авараў, зрабіўся кіраўніком першай цэнтральнаэўрапейскай краіны. У VIII ст. на пасаду кіраўніка ўзняўся мясцовы маравец, ад яго кіравання бярэ пачатак гісторыя т.зв. Вялікае Маравіі.

У канцы IX ст. з'явілася каралеўства Багеміі, уніфікаванае дынастыяй Пржамысловічаў. У Сярэднявеччы яно адыгрывала важную ролю ў палітыцы дзяржаў Цэнтральнае Эўропы, а затым увайшло ў склад Свяшчэннай Рымскай Імперыі.

Гусіцкія войны і Трыццацігадовая вайна нанеслі шкоду землям сучаснае Чэхіі. Пазней, пад уплывам аўстрыйскіх Габсбургаў Багемія патрапіла ў склад Аўтра-Венгрыі.

У канцы ХІХ стагоддзя у Чэхіі пачынаецца перыяд чэшскага нацыянальнага адраджэння.

Пасля Першай сусветнай вайны была ўтвораная незалежная Чэхаславакія. У новай рэспубліцы жыло шмат немцаў, венграў і палякаў. Для іх у Чэхаславакіі адчыняліся школы, дзе адукацыю дзіця атрымлівала на сваёй роднай мове. Але з адчыненнем школаў уся падтрымка нацыянальных меншасцяў спынілася, і тыя пажадалі выйсці са складу Чэхаславакіі. Гэтую сітуацыю скарыстаў дзеля дасягнення сваіх мэтаў Адольф Гітлер — праз Мюнхенскае пагадненне ён далучыў да Германіі Судзеты — правінцыю, дзе большасць насельніцтва складалі немцы. Польшча, у сваю чаргу, далучыла да сябе т.зв. Чэскі Цешын — тэрыторыю з польскім насельніцтвам. А Славакія дасягнула ў складзе Чэхаславакіі значнай аўтаноміі і запатрабавала, каб Чэхаславакія пісалася праз злучок: Чэха-Славакія. Потым, падчас Другой сусветнай вайны, Гітлер стварыў на тэрыторыі Чэхіі пратэктарат Багеміі і Маравіі, які адыгрываў ролю Рэйхпратэктара (імперскага абаронцы) ў Трэцім рэйху. Армія Гітлера, тым часам, забіла на тэрыторыі Чэхіі каля 125,000 чалавек, з якіх 83,000 — габрэі.

У 1945—1946 рр. нямецкая меншасць была выгнаная па-за межы Чэхіі.

Пасля вайны Чэхаславакія паспрабавала зрабіцца "мастом" паміж Захадам і Усходам, але Камуністычная партыя ўзмацнілася і стала найбольш значнай палітычнай сілай у краіне. Чэхаславакія далучылася да Савецкага блока. У 1968 роке кіраўнікі краіны вырашылі змяніць тактыку Камуністычнай партыі на пабудову "сацыялізму з чалавечым тварам". Аднак савецкія войскі прыпынілі гэтыя спробы. Крывавыя падзеі вясны 1968 року з удзелам савецкіх войскаў атрымалі назву "Пражскае вясны".

У 1989 роке ў Чэхаславакіі здарылася бяскроўная "аксамітная рэвалюцыя", што паклала канец кіраванню камуністаў. А ў 1993 роке краіна падзялілася на незалежныя Чэхію і Славакію.

У 1999 роке Чэхія далучылася да НАТА, у 2004 роке — да Эўразьвязу.

Па землях Багеміі цякуць рэкі Лаба і Влтава, самі землі складаюцца пераважна з невысокіх узвышшаў. Аднак гэтыя тэрыторыі ўтрымліваюць найвышэйшы пункт Чэхіі — гару Снежка (1,602 м над морам). Землі Маравіі таксама няроўныя, з мноствам малых гор, прыгоркаў, а найбуйнейшая рака тут — Марава. Рэкі Чэхіі выцякаюць у Чорнае, Балтыйскае і Паўночнае моры.

Да 2001 рока назіраўся станоўчы прырост насельніцтва, а ў 2001 роке ўпершыню зафіксаваны адмоўны — 0,1%.

Большасць насельніцтва ёсць чэхамі — каля 95%, яны размаўляюць па-чэску. Сярод меншасцяў — славакі (каля 2%), цыганы, палякі, габрэі.

Згодна з перапісам 2001 року, большасць насельніцтва Чэхіі — атэісты (59%), 26% — каталікі, 2,5% — пратэстанты.

Чэхія — парламенцкая дэмакратычная краіна, дзе функцыі выканаўчае ўлады ляжаць на ўрадзе, а функцыі заканадаўчае ўлады — на ўрадзе і парламенце.

Пасля парламенцкіх выбараў 2010 року Чэская сацыял-дэмакратычная партыя мае 56 дэпутатаў у ніжняй палаце парламента, Грамадзянская дэмакратычная партыя — 53, кансерватыўная партыя TOP 09 — 41, Камуністычная партыя Чэхіі і Маравіі — 26, правацэнтрысцкая партыя "Грамадскія справы" — 24.

Чэскае войска складаецца з наземных і паветраных войскаў. На ўзбраенне шторок выдаткоўваюць 1,8% СУП.

Адміністрацыйны падзел

Сталіца (hlavni mesto) — Прага. Краіна падзяляецца на 14 адміністрацыйных адзінак — краёў, кожны з якіх падзяляецца на акрэсы.


Спіс краёў:


14 samospravnych kraju                                                  krajske mesto                        obyvatel

Прага                                 Hlavni mesto Praha (A)                                                        1 267 449
Сярэднячэскі край              Stredocesky kraj (S)              Praha                                     1 326 857
Паўднёвачэскі край            Jihocesky kraj (C)                  Ceske Budejovice                       637 834
Плзеньскі край                   Plzensky kraj (P)                    Plzen                                        576 635
Карлаварскі край                Karlovarsky kraj (K)               Karlovy Vary                              297 804
Усцецкі край                       Ustecky kraj (U)                    Usti nad Labem                         822 850
Ліберэцкі край                    Liberecky kraj (L)                  Liberec                                      439 639
Кралавеградэцкі край         Kralovehradecky kraj (H)       Hradec Kralove                           551 421
Пардубіцкі край                  Pardubicky kraj (E)                Pardubice                                   516 149
Аламаўцкі край                   Olomoucky kraj (M)              Olomouc                                     634 720
Мараўскаслезскі край         Moravskoslezsky kraj (T)        Ostrava                                   1 213 311
Паўднёвамараўскі край      Jihomoravsky kraj (B)            Brno                                        1 175 023
Злінскі край                        Zlinsky kraj (Z)                     Zlin                                             584 676
Высачына                           Vysocina (J)                          Jihlava                                        509 475

Чэская эканоміка — рынкавая, адная з найбольш стабільных сярод краін былога сацыялістычнага блоку. Рост СУП у 2000—2001 рокаў быў выкліканы зніжкамі на мытныя пошліны з боку Эўразьвязу, а таксама замежнымі інвестыцыямі, у першую чаргу нямецкімі. Але хабарніцтва і дагэтуль трымаецца на адным з найбольш высокіх узроўняў у ЭЗ.


Зноскі:


1). Насельніцтва, дадзеныя Статыстычнага агенцтва Чэшскай рэспублікі, 2010
2). Human Development Report 2011. The United Nations.

 


Багемія


Баг`емія (чэск.: Cechy; ням.: Bohmen) — адзін з трох гістарычных рэгіёнаў Чэхіі. Займае заходнія і цэнтральныя тэрыторыі Чэскай рэспублікі. Сталіца рэгіёну — Прага.

З даўніх часоў Багемія зьяўлялася цэнтрам спадчынных чэскіх земляў, да якіх у розныя пэрыяды належалі таксама Маравія, Сылезія і Лужыца.


Адміністрацыйны:


• Паўднёвачэскі край / Jihocesky kraj (C) (часткова)
• Карлаварскі край / Karlovarsky kraj (K)
• Кралаваградэцкі край / Kralovehradecky kraj (H)
• Лібэрацкі край / Liberecky kraj (L)
• Пардубіцкі край /Pardubicky kraj (E) (часткова)
• Пльзенскі край / Plzensky kraj (P)
• Цэнтральначэскі край / Stredocesky kraj (S)
• Усьцецкі край / Ustecky kraj (U)
• Места Прага / Praha (A)
• Паўднёвамараўскі край / Jihomoravsky kraj (B) (адзін населены пункт)
• Край Высачына / Vysocina (J) (менш за палову)

Назва Багемія паходзіць ад назвы кельцкіх плямёнаў боеў, якія насялялі гэтую тэрыторыю на працягу некалькіх стагоддзяў і пазней выцесненых іншымі плямёнамі. У 1526—1918 рр. — "Багемія" — афіцыйная назва Чэхіі (без Маравіі) як часткі Габсбургскай імперыі.

Тэрмін Багемія таксама раней выкарыстоўваўся ў гістарыяграфіі для абазначэння гістарычнай вобласці Чэхія і Чэскай дзяржавы ў Сярэднявеччы.

 


Маравія


Маравія (чэск.: Morava; славацк.: Morava; ням.: Mahren) — гістарычны рэгіён Чэскай рэспублікі да ўсходу ад гістарычнай вобласці Багемія (Чэхія).

Маравія ў цяперашні час тэрытарыяльна дзеліцца на наступныя адміністрацыйныя адзінкі (края — kraje): Мараўскасілезскі, Аламаўцкі, Злінскі, Паўднёвамараўскі і Высачына. На поўначы Маравія мяжуе з Польшчай і чэшскай часткай Сілезіі, на ўсходзе — са Славакіяй, на поўдні — з Ніжняй Аўстрыяй, на захадзе — з Чэхіяй. Асноўная рака — Марава; ад яе назвы і адбываецца назва рэгіёна.

Каля 400 року да н.э. Маравія была заселеная кельтамі. Прыблізна ў 60-м роке да н.э. з гэтага рэгіёна сышлі кельцкія плямёны боі, выцесненыя маркаманамі і квадамі (германскімі плямёнамі), а тых у VI ст. змянілі мараване і інш. славянскія плямёны. У 623—658 рокі Маравія ўваходзіла ў склад славянскага княства Само (пасля 658 року дзяржава распалася).

Да канца VIII ст. на тэрыторыі сённяшніх паўднёваўсходняй Маравіі і заходняй Славакіі паўстала дзяржаву Вялікая Маравія, дасягнулая піка сваёй магутнасці ў IX ст. — тады ў яго ўваходзілі часткі сённяшняй Чэхіі, Венгрыі і землі ўздоўж Віслы. У 907 роке Вялікая Маравія пала пад напорам мадзьяраў, а мараўскія землі апынуліся пад валадарствам Чэхіі.

З 999 па 1019 рок уваходзіла ў польскую дзяржаву Баляслава Адважнага, затым ізноў вярнулася ў склад Багеміі (Чэхіі), з якой пасля падзяліла яе гістарычны шлях. У 1063 роке тут была заснаваная Аламаўцкая епіскапія. З 1182 року Маравія — імперскае маркграфства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. У гэты час адбывалася інтэнсіўная нямецкая каланізацыя.

У першай палове XV стагоддзя Маравія была абхопленая рухам пад кіраўніцтвам Яна Гуса. У пачатку XVI стагоддзя тут распаўсюджваюцца рэфармацыйныя вучэнні (лютэранства, анабаптызм).

З 1526 року Маравія разам з Чэхіяй увайшла ў імперыю Габсбургаў. У XVII ст. Маравія фактычна стала адной з правінцый манархіі Габсбургаў.

У 1782 роке Маравія была аб'яднаная з аўстрыйскай Сілезіяй у адну адміністрацыйную адзінку з цэнтрам у Брне. У 1849 роке вылучаная ў адмысловую каронную зямлю Аўстра-Венгрыі. Маравія мела ўласны парламент, у які прадстаўнікі (чэхі і немцы) абіраліся ў этнічна падзеленых выбарчых акругах.

Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 роке Маравія ўвайшла ў склад Чэхаславакіі.

У 1938 у выніку Мюнхенскай змовы значная частка Маравіі была захопленая Германіяй. У сакавіку 1939 року была акупаваная астатняя частка Маравіі, якая ўвайшла ў так званы Пратэктарат Чэхіі і Маравіі. У траўі 1945 року вызваленая Савецкім Войскам і вернутая ў склад Чэхаславакіі. Пасля 1945 року большасць нямецкага насельніцтва падвергнулася перасяленню на тэрыторыю Германіі.

З 1993 року — у складзе Чэскай Рэспублікі.

Гістарычнай сталіцай Маравіі да 1641 року было места Аламаўц, размешчаны ў цэнтры рэгіёна. З канца XVIII стагоддзя сталіцай стала места Брно.

 


Чэская Сілезія


Чэская Сілезія (чэск.: Ceske Slezsko; сіл.: Slunsk Ceski) — зямля на паўночным усходзе Чэскай рэспублікі, чэская частка Сілезіі. У мінулым вядомая пад назвамі Мараўская або Судэцкая Сілезія (1938-1945 рр.). Да 1918 року большая частка рэгіёну ўваходзіла ў склад Аўстра-Венгрыі (Аўстрыйская Сілезія). Адміністрацыйна ўключана ў Мараўскасілезскі край Чэскай рэспублікі.

Сучасная Чэская Сілезія ўяўляе сабой тую частку Сілезіі, якая замацавалася за Аўстрыяй у канцы Першай Сілезскай войны (падчас Вайны за аўстрыйскую спадчыну) у 1742 роке. Да 1900 року герцагства Верхняй і Ніжняй Сілезіі са сталіцай у Трапау займала плошчу ў 5140 км2 з насельніцтвам у 670 тыс. чал. Да сучаснай Чэскай Сілезіі таксама належыць Глучын, які быў да 1920 роке ўключаны ў склад Германіі.

У 1918 роке былое герцагства ўвайшло ў склад Судэцкай правінцыі Аўстрыі, аднак па Сен-Жэрменскаму мірнаму дагавору 1919 року перайшло да Чэхаславакіі за выключэннем часткі Тэшынскай Сілезіі на ўсход ад ракі Олшэ, якая ўвайшла ў склад Польшчы.

Паводле Мюнхенскага пагаднення 1938 року большая частка Чэскай Сілезіі ўвайшла ў склад рэйхсгау Судэцкая вобласць і заселена немцамі. Пасля Другой сусветнай вайны гэтыя землі былі вернуты Чэхаславакіі, а нямецкае насельніцтва дэпартаваная. Мяжа з Польшчай была ўсталявана часткова па рацэ Олшэ (афіцыйна паводле дагавора 1958 року).

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Прага


Прага (па-чэску: Praha) — сталіца і найбуйнейшы горад Чэхіі. Места стаіць на рацэ Вэлтава ў гістарычным рэгіёне Багемія. Насельніцтва складае 1,2 мільёну жыхароў на 31 сьнежня 2007 року. Да цяперашняга выгляду разьвівалася адзінаццаць стагодзьдзяў. Цяпер месьціцца на тэрыторыі ў 496 квадратных кілямэтраў. Прага ўтварае адзін з чэскіх адміністрацыйных рэгіёнаў — край Прагу, а таксама зьяўляецца сталіцай Цэнтральначэскага краю. Гістарычны цэнтар места знаходзіцца пад абаронай ЮНЭСКО.

Па стане на 2011 рок у Празе налічвалася 1 288 696 жыхароў, зь якіх 149 544 іншаземцы.

Сёння Прага зьяўляецца 14 па велічыні местам у Эўрапейскім зьвязе. Прыкладна ад другой паловы 90 рокаў выразна ўзросла колькасьць міґрантў: каля 50 000 украінцаў, 20 000 чалавек з быўшага СССР (у асноўным Расейцы й Беларусы), 15 000 іншаземцаў з Віетнаму, а таксама 10 000 прыезджых зь быўшай Югаславіі.

Прага знаходзіцца на поўнач ад цэнтра Чэхіі, пасярод тэрыторыі Сярэднечэскага краю (па-чэску: Stredocesky kraj), аднак стварае самотную тэрытарыяльную адзінку сталіца Прага (па-чэску: Hlavni mesto Praha). Праз Прагу цячэ рака Вэлтава (па-чэску: Vltava), уздоўж якой знаходзіцца гістарычны і сучасны цэнтар места.

Прага традыцыйна зьяўляецца вельмі папулярным местам сярод турыстаў. У сучаснай Празе працуе вялікая колькасьць музэяў, тэатраў, кінатэатраў, ґалерэяў і інш. Але галоўнай спакусай зьяўляецца гістарычны цэнтар места.


Помнікі праскай помнікавай рэзэрвацыі


Касьцёлы і капліцы


На тэрыторыі Праскага Замку (па-чэску: Prazsky hrad):


• Сабор Сьвятога Віта
• Базыліка Сьвятога Йіржы
• Капліца Сьвятога Кражу
• Касьцёл усіх Сьвятых


На Старамескай плошчы (па-чэску: Staromestske namesti):


• Тынскі храм
• На Вышэграду (па-чэску: Vysehrad)
• Ратонда Сьвятога Марціна
• Касцёл Сьвятых Пятра і Паўла


Палацы


• Палац Кінскіх
• Вальдштэйнскі палац
• Чэрнінскі палац


Будынкі культуры і адукацыі


• Каролінум
• Нацыянальны тэатар
• Нацыянальны музэй
• Клеменцінум
• Рудольфінум


Іншыя вядомыя пабудовы


• Карлаў мост
• Старамеская ратуша
• Грамадзкі дом

Прага дзеліцца на раёны (па-чэску: Obvod), якіх на сёняшні момант налічваецца 22. Назвы яны маюць па сваіх нумарах: Прага 1, Прага 2, ..., Прага 22. Варта заўважыць, што меньшы нумар не азначае блізкасць да цэнтра. Раёны ў сваю чаргу падзяляюцца на мікрараёны (па-чэску: Mestska cast), іх у Празе 112. Яны ўжо маюць сваі назвы, большай часткай гэта назвы вёсак ці мястэчак, якія тут знаходзіліся раней: Вышэград, Вінаграды, Мала Страна і інш.

Прага зьяўляецца важным транспартым вузлом не толькі ў самой Чэхіі, але і для Цэнтральнай Эўропы. Праскі аэрапорт Рузіне (па-чэску: Ruzyne) зьяўляецца самым вялікім у Чэхіі. Вялікую ролі у местскай інфраструктуры адыгрывае галоўны вакзал (па-чэску: Hlavni nadrazi), адкуль можна дабрацца да вялікіх мест заходняй і ўсходняй Эўропы. Рачны транспарт ў Празе, у асноўным, мае вызнам толькі ў якасьці забаўкі для турыстаў.

Звычайны базавы квіток (талён, (па-чэску: jizdenka)) на грамадскі транспарт каштуе 32 чэскія кроны. Гэты квіток перасадачны, ён дзейнічае на працягу 90 хвілінаў, днём ці ноччу, на ўсіх відах гарадскога транспарту (ў мэтро, трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах гораду), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можно набыць таксама квіток са зьніжкай, які каштуе 24 кроны і дзейнічае толькі 30 хвілінаў. Квіток павінны быць пазначаны з дапамогай кампосьцера жоўтага колеру пры пасадцы ў транспартны сродак ці перад эскалатарам мэтро, альбо на чыгуначным вакзале (калі паездка пачынаецца на цягніку). Таксама існуюць квіткі на суткі, трое сутак, на месяц і г.д.

Першая частка мэтро ў Празе пачала працаваць у 1974 року. Гэта быў атрэзак чырвонай лініі Флорэнц — Качараў (9 станцый). Паступова сістэма праскага мэтрапалітэна пашырылася ў тры лініі, і на сёняшні дзень мае 53 станцыі. Самая доўгая —— жоўтая лінія, самая кароткая — зялёная, але апошняя заложана пад самым цэнтрам места.

Вялікай перавагай грамадскага транспарту ў Празе зьяўляецца наяўнасьць начнога транспарту. Мэтро ноччу не працуе, аднак трамваі і аўтобусы ходзяць цэлую ноч. Інтэрвал, зразумела, значна паніжаны, але не будзе складаць праблем дабрацца да любой часткі места.

У Празе працаваў беларускі першадрукар Францішак Скарына, навучаліся, працавалі ды жылі Ларыса Геніюш і Янка Геніюш, Мікола Вяршынін. У Празе знаходзіцца беларуская рэдакцыя "Радыё Свабода". На Альшанскіх могілках у Празе пахаваныя прэзыдэнты БНР Пётра Крэчэўскі і Васіль Захарка, а таксама сьпявак Міхась Забэйда-Суміцкі.

У Празе існуе некалькі аб’яднаньняў беларусаў Прагі і Чэхіі:

• Беларуская суполка "Скарына"
• Зьвяз беларусаў замежжа
• Аб’яднаньне беларусаў "Пагоня"
• Свабодная Беларусь
• Грамадзянская Беларусь

Выдаецца беларуская газэта "Крывія". Выдаўцом зьяўляецца аб’яднаньне "Пагоня", якое з 2006 року ў Празе адчыніла беларускую клюбоўню, якая зьбірае беларускую грамаду падчас розных культурных і грамадзкіх мерапрыемстваў.

 


Места Прага


Прага (чэшск.: Praha) — сталіца Чэхіі, адзін з найпрыгажэйшых гарадоў Эўропы, які захаваў зачараванне Сярэднявечча.

З X ст. з’яўляецца сталіцай Чэшскай дзяржавы. У 1918 року стала сталіцай Чэхаславацкай Рэспублікі. З 1960 року па 1992 рок — сталіца ЧССР, з студзеня 1993 року — сталіца Чэшскай Рэспублікі.

Акрамя таго, Прага з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сярэднячэшскага краю (чэшск.: Stredocesky kraj, а таксама двух яго раёнаў, Прага-Усход і Прага-Захад, пры гэтым у іх склад не ўваходзіць — у ёй размешчаныя толькі іх адміністрацыйныя органы).

Першыя гістарычныя звесткі аб селішчах славян на тэрыторыі сучаснай Прагі адносяцца да VI ст. У X ст. Прага стала сталіцай Чэшскай дзяржавы, у канцы гэтага ж стагоддзя ў месце была выбудавана рынкавая плошча. У першай палове XIII ст. вакол каменных пабудоў у раёне плошчы сталі ўзводзіць крапасныя сцены. Да сярэдзіны XIX ст. Прага ўяўляла сабой у эканамічным плане добра развіты горад, які вёў ажыўлены гандаль з суседзямі.

Пасля распаду ўвосень 1918 року Аўстра-Венгерскай імперыі і ўтварэння незалежнай Чэхаславацкай Рэспублікі Прага стала яе сталіцай. Горад існаваў адносна спакойна да пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 року. Вызваленая Прага была 9 мая 1945 року савецкімі войскамі падчас Пражскай аперацыі. На шчасце, вайна не пакінула ў месце сур’ёзных разбурэнняў. У 1960 року Прага стала сталіцай ЧССР і прабыла ёй да 1993 року, калі пасля "аксамітнага разводу" Чэхаславацкай федэрацыі стала сталіцай Чэхіі.

Прага раскінулася ўздоўж абодвух берагоў ракі Влтавы. Працягласць ракі ў чарце места — 29,8 км, сярэдняя глыбіня — 2,75 м, максімальная — 10,5 м. У яе на тэрыторыі Прагі ўпадае адна рака (Бераунка, левы прыток), 5 раўчукоў на левым беразе і 4 — на правым. На Влтаве 8 выспаў. Места размешчанае на пяці пагорках. Клімат умерана кантынентальны, зімы адносна мяккія, маласнежныя. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені складае -1,7°C, у ліпені +18,3°C. Сумарная сярэдняя гадавая колькасць ападкаў складае каля 485 мм, самыя дажджлівыя месяцы — травень, чэрвень і жнівень, самыя сухія — студзень і люты[1]. Места багатае зялёнымі насаджэннямі, яны складаюць крыху менш за палову тэрыторыі места.

Агульная плошча тэрыторыі Прагі ў адміністрацыйных межах места складае 496,07 кв. км, пры гэтым на долю забудовы прыходзіцца ўсяго толькі 48,71 кв. км. Асноўную частку, як ні дзіўна, займаюць землі сельскагаспадарчага прызначэння — 209,84 кв. км (у тым ліку ралля — 154,30 кв. км, фруктовыя сады і агародныя ўчасткі — 46,81 кв. км, лугі — 8,68 кв. км і нават вінаграднікі — 0,10 кв. км). Акрамя таго, у рысе горада знаходзіцца 49,20 кв. км лясоў.

Прага ў сучаснасці падраздзяляецца на 22 адміністрацыйныя акругі (чэшск.: obvod) і 57 частак (асноўны суб’ект мясцовага самакіравання) у іх складзе. Аднак з пункта гледжання паштовага, выбарчага, судовага і паліцэйскага адміністрацыйнага заканадаўства яна па-ранейшаму (з 1960 року) дзеліцца на 10 акруг.

Дзяржаўнай мовай з’яўляецца чэская, ёю валодае практычна ўсё насельніцтва места, шырокае распаўсюджанне таксама маюць славацкая (яе разумее абсалютная большасць чэхаў), нямецкая і англійская. Вялікая частка вернікаў — каля 70% — вызнае каталіцызм. Па дадзеных перапісу 2001 г. больш за 67% жыхароў Прагі з’яўляюцца атэістамі, а яшчэ каля 8% не змаглі адназначна адказаць на дадзенае пытанне[2].

З галін прамысловасці развіты машынабудаванне (станкабудаванне, транспартнае, электратэхнічнае і інш.), хімічная, тэкстыльная, швейная, паліграфічная, харчовая.


Славутасці


• Віфлеемская капліца
• Парахавая вежа
• Каралінум
• Рудальфінум
• Галоўны вакзал Прагі
• Дом, які танцуе
• Метраном у Празе
• Валенштэйнскі палац
• Касцёл Нараджэння Дзевы Марыі
• Страгаўскі стадыён
• Пражскія куранты
• Петршынская вежа
• Тройскі замак
• Храм Дзевы Марыі перад Тынам


Выбітныя асобы


• Мадлен Олбрайт — першая жанчына-дзяржасакратар ЗША
• Яраслаў Гашак
• Франц Кафка
• Яхім Топал
• Францішак Музіка
• Райнер Марыя Рыльке
• Тэадорых, майстар з Прагі
• Радаслаў Ковач • Ганс Кельзен
• Іржы Глінка
• Бернард Бальцана
• Павел Бем


Зноскі:


1). Чэскі камітэт па статыстыцы, Comparison climatic data with normal, 2005
2). Чэскі камітэт па статыстыцы, Nabozenske vyznani obyvatelstva


Літаратура:


• Брук С. Прага и Чешская Республика. Путеводитель (Серия: The National Geographic Traveler). Изд-во Астрель/АСТ, 2006. — ISBN 5-271-14656-1, ISBN 5-17-038820-9, ISBN 0-7922-4147-9.
• Прага. [Иллюстрированный путеводитель] (Серия: Дорлинг Киндерсли. Путеводители). Изд-ва: АСТ, Астрель, Дорлинг Киндерсли, 2004. — ISBN 5-17-022252-1, ISBN 5-271-08019-6, ISBN 0-7513-4828-7.
• Кармоди О., Ширяев А. Прага (Серия: Путеводители "Афиши"). Изд-во Афиша Индастриз, 2006. — ISBN 5-9900241-9-3.
• Путеводитель "Прага в Кармане" (Серия: "Столицы туризма"). Изд-во Welcome. — ISBN 5-93024-021-3.

 


Прага


Прага (чеськ.: Praha) — столиця та найбільше місто Чеської Республіки, адміністративний центр Центральночеського краю (чеськ. Stredocesky kraj), а також двох її районів Прага-Захід та Прага-Схід. Прага розташована в західній частині Чехії, в історичній області Богемія.

У X-XII століттях Прага була столицею Чеського князівства, у XII-XVIII століттях — столицею Чеського Королівства, у 1806–1867 рр. — столицею Чеського королівства у складі Австрійської імперії, у 1867–1918 рр. — провінційним містом Австро-Угорської імперії, у 1918–1939 та 1945–1948 рр. — столицею Чехословацької Республіки, у 1939–1945 рр. — німецького протекторату Чехії та Моравії, у 1948–1990 рр. — Чехословацької Соціалістичної Республіки, у 1990–1992 рр. — Чехословацької Федеративної Республіки, а з 1993-го — столицею Чеської Республіки.

Прага відома поетичними назвами: Місто ста веж, Матір міст, Злата Прага.

Назва міста походить від чеського слова "prah", що означає "поріг". За легендою його засновником був князь Крок, донька якого провидиця Лібуша вказала місце для побудови граду й пророкувала йому велику славу.

Перші історичні дані про поселення слов’ян на території сучасної Праги відносять до VI століття. Однак перші поселення на територій сучасного міста датуються палеолітом. У другому столітті до н.е. в цій місцевості поселилися кельти, яких у першому столітті н.е. витіснили маркомани, й, можливо, свеви.

Найдавніший замок на території міста, Празький град, був збудований на лівому березі Влтави у IX ст. Відтоді Прага стала столицею Чеського князівства, наприкінці цього ж століття в місті була побудована ринкова площа.

У першій половині XIII століття навколо кам'яних будівель у районі майдану почали зводити фортечні стіни.

Прага була в економічному плані добре розвиненим містом, яке вело жваву торгівлю з сусідами й швидко розвивалося. Період особливого розквіту Праги в XIV ст. пов’язаний із діяльністю Карла IV. За його правління було збудовано Нове мєсто, кам’яний міст через Влтаву, відомий тепер як Карлів міст, засновано Карлів університет, розпочалося будівництво собору святого Віта, Прага стала столицею Священної Римської імперії.

1389 року відбувся єврейський погром, внаслідок якого було знищено тритисячну єврейську громаду міста. В місті залишилось декілька синагог, серед яких є і доби готики. Збережена і частка єврейських цвинтарів.

Початок XV ст. у Празі позначився діяльністю проповідника і реформатора Яна Гуса, викладача Карлового університету. 1419 р., через п’ять років після його страти відбулася перша празька дефенестрація — радикальні гусити викинули з вікон п’ятьох міських радників. Пражани підтримували таборитів під час гуситських воєн.

1526 р. королівство Богемія перейшло до рук Габсбургів, ревних католиків, у той час як пражани симпатизували протестантам. При імператорі Рудольфі II Прага знову стала столицею Священної Римської імперії. Рудольф II був меценатом, запрошував до себе астрологів, магів, науковців, музикантів та митців, а тому Прага стала культурним центром Європи. В той час у Празі мешкали астрономи Тихо Браге та Йоган Кеплер, художник Джузепе Арчімбольдо тощо.

У 1618 р. відбулася друга празька дефенестрація, яка поклала початок Тридцятилітньої війни. Після поразки в битві на Білій горі у 1621 р. на Старомєстській площі було страчено 27 найвизначніших представників чеської шляхти, багато інших було вислано з міста. Внаслідок саксонської та шведської окупації населення Праги зменшилося з 60 до 20 тис.

1689 рр. місто постраждало від сильної пожежі, але після пожежі почалася інтенсивна відбудова. У 1713–1714 рр. в Празі востаннє була епідемія чуми, що спричинила від 12 до 13 тис. смертей. Втім, у XVIII столітті, населення міста продовжувало зростати, і в 1771 р. в ньому налічувалося вже 80 тис. мешканців. у 1757 році під час битви під Прагою місто постраждало від обстрілу прусів.

У 1784 р. чотири окремі муніципалітети: Мала Страна, Нове Місто, Старе Місто і Градчани об’єдналися в одне місто. Єврейський квартал Йосефов приєднався до Праги в 1850 році. У 1817 р. утворилося перше передмістя — Карлин.

З початком промислової революції Прага стрімко розвивалася. Змінився і національний склад населення міста. До 1848 р. більшість пражан були німцями, а в 1880 р. німці становили лише 14%, у 1910 р. — 6,7%. Причиною такої зміни став приплив чеського населення з Моравії. У 1861 р. чехи здобули більшість у міській раді.

Після Першої світової війни, з утворенням Чехословаччини, Прага стала столицею. На той час вона була високо індустріалізованим містом. У 1930 р. її населення досягло 850 тис.

Друга світова війна закінчилася для Праги 9 травня 1945 року, цього дня місто було звільнено військами другого українського фронту радянської армії.

Територія Праги розляглася уздовж обох берегів ріки Влтави. Довжина ріки в межах міста — 23 км, середня глибина — 2,75 м, максимальна — 10,5 м. У річку на території Праги впадають 5 струмків на лівому березі і 4 — на правому.

Клімат помірно континентальний, зими відносно м’які, малосніжні. Середня температура січня становить 0 градусів, в липні цей показник дорівнює +19 градусам.

Місто багате на зелені насадження, вони становлять трохи менше половини його території.

На сьогодні місто має понад 1 240 000 мешканців (переважає жіноче населення), крім того у 2011 році до столиці їздило щодня 217 686 людей за роботою, або навчанням, переважно із Центральночеського краю. Прага є важливим туристичним центром і в розпал туристичного сезону її населення збільшується приблизно вдвоє.

З половини 90-х рр. зростає кількість чужинців. У 2001 році в Празі проживало 61 477 іноземців, у 2011 році вже 178 177, які становили 14% населення[Джерело?]. Станом на 31. грудня 2009 року в Празі проживало 50 138 громадян України, 17 967 громадян Словаччини і 10 699 громадян В’єтнаму. Переважну більшість громадян України становлять чоловіки, які приїхали на роботу, багато з них вже в Празі поселилися.

В місті є кілька циганських громад, передусім у Лібні, західній частині Сміхова та Жижкові. Частка циган є нижчою як середньостатистичний рівень в Чехії. При переписі населення у 2001 році відсоток населення, яке віднесло себе до циганської національності становило половину в порівнянні із загальнодержавним середньостатистичним показником, нижчий є тільки в краї Височина. Згідно з дослідженням Міністерства праці та соціальних справ та Європейського Соціального Фонду проведеного у 2006 році в Празі є 6 соціально маргіналізованих циганських громад, які нараховують приблизно 9 000 осіб. Згідно з переписом міського магістрату проведеного у 2007 році в місті знаходиться приблизно 2 000 бомжів.

Прага має високий рівень еміграції та імміграції. Між емігрантами високу частку становлять іноземці. Мешканці Праги найчастіше переселяються в Центральночеський край, конкретно у райони Прага—схід та Прага—захід, де утворюється метрополітна область, яка нараховує приблизно 200 000 осіб і постійно зростає.

В минулому в Празі проживало змішане населення, крім чехів і німці та євреї, з середньовіччя також італійці. Архітектурні пам’ятки італійського характеру становлять велику частину Малої Страни. Наперекір асанації Йосефова збереглося кілька синагог та історичних будівель в колишньому єврейському кварталі та околиці.

Державною мовою Чехії є чеська, нею розмовляє все населення міста. Пражани знають також мови, важливі для спілкування з туристами — англійську, німецьку. Російською мовою спілкуються не дуже охоче, однак у сфері бізнесу, послуг, передусім в галузі туризму, ресторанному бізнесі та кіосках з ексклюзивним товаром чи одягом її знання становить великий девіз. Спілкування українською мовою також не викликає особливих труднощів, українська ближча за своїм словниковим запасом до чеської, ніж російська, однак ставлення до українців теж досить упереджене.

Приблизно дві третини городян невіруючі, більшість віруючих сповідує католицизм. Крім католицьких храмів у Празі є також лютеранські, греко-католицькі, православні, а також синагоги.

Значна частина будівель та споруд історичного центру Праги — справжні витвори архітектурного мистецтва. Найвідомішим комплексом архітектурних пам’яток є Празький град із собором Святого Віта, Староміська площа з домінантними костелом Божої Матері перед Тином та Староміською ратушею з астрономічними курантами на ратушній вежі (чеськ.: Orloj) а також історико-архітектурний заповідник Вишеград на правому березі Влтави. До історично цінних споруд належить готичний Карлів міст, збудований у XIV столітті з галереєю скульптур епохи бароко, будівлі Національного музею та Національного театру.

У 1993 році 8 квадратних кілометрів історичного центру Праги було занесено до переліку об’єктів світової культурної спадщини як єдиний об’єкт.


Палаци та замки


Найвидатнішоою пам’яткою та домінантою Праги є Празький град, фортеця з 9 століття на пагорбі над лівим берегом Влтави, яку становить комплекс кілька палаців та церковних споруд, національна культурна пам’ятка занесена до списку ЮНЕСКО.

Одним з найбільших палаців в Чехії є Вальдштейнський палац в стилі раннього бароко, який у 1623–1630 рр. дав збудувати Альбрехт Валленштейн на місці колишніх 26—ти будинків. Ареал крім палацових та службових приміщень складав також кінний манеж, та Вальдштейнський сад у стилі бароко, який після реконструкції використовується на концерти або інші культурні заходи. В ньому розташовані приміщення сенату, верхньої палати чеського парламенту, в тому числі головний зал засідань. До комплексу будівель сенату входять і близькі Малий Фюрстенберзький палац з 1770 року в стилі бароко та Коловратський палац з кінця XVIII століття, в стилі бароко.

Іншою видатною пам’яткою культури є Штернберзький палац на Малостранській площі, який виник сполученням двох старших домів у стилі класицизму у 1703 році. Входить у склад комплексу будівель нижньої палати чеського парламенту разом із сусіднім Палацем Сміржицьких з 1573 року в стилі ренесансу, Ауерсперзьким палацем з кінця 17 століття в стилі бароко, та Туновськиим палацем з 1726 року в стилі класицизму, в якому розташований головний зал засідань.

• Чернінський палац на Лоретанській площі в Градчанах із XVII століття в стилі бароко
• Тройський замок з 1679–1685 рр. в стилі бароко
• Палац Кінських на Староміській площі з 1755–1765 рр. в стилі рококо, національна культурна пам’ятка
• Лобковіцький палац на Празькому граді з першої половини XVI століття в стилі бароко та ренесансу
• Шварценберзький палац в Градчанах з 1545–1567 рр. в стилі ренесансу
• Рожмберзький палац, який є складовою частиною "Інституту панянок" на Празькому граді в стилі ренесансу
• Старий королівський палац та Новий королівський палац на Празькому Граді
• Грзанський палац в Градчанах в стилі ренесансу
• Мартиніцький палац в Градчанах з 1541 року в стилі бароко та ренесансу
• Фюрстенберзький палац на Малій Страні з 1580 року в стилі бароко та ренесансу
• Пахтовський палац в Старому місті прибл. з 1740 року в стилі пізнього бароко, культурна пам’ятка
• Печків палац в Новому місті з 1923–1929 рр. в стилі неокласицизму
• Міхновський палац або (Тиршів будинок), Мала Страна
• Клам-Галласовський палац, (архів міста Прага)
• Палац Адрія, в якому знаходится відома кав’ярня Адрія
• Палац Лажанських (Академія музичного і театрального мистецтва)
• Ліхтенштейнський палац
• Шенборновський палац, бароко
• Вілла "Амеріка" (мині музей А. Дворжака)
• вілла Кінського, Сміхов, ампір (Національний музей, Етнографічний відділ)
• Палац Мансфельда (Палац Колоредо-Мансфельда, архів чеської Академії наук)
• Літній палац Славати, Сміхов
• Морзинський палац  бароко
• Портргеймка (оселя родини Дінценгоферів)
• Літній палац Бельведер на Летнє
• Роганський палац, Кармелітська вулиця
• Лєдебургзький палац, Мала Страна
• Коуніцовський палац
• Палац Пахтов
• Пьотінговський палац
• Турбовський палац, рококо
• Буквойський палац
• Ностіцовський палац, бароко
• Велкопршеровський палац (Національний музей, музичний відділ, колекція музичних інструментів)
• Тун-Гогенштейнський палац, бароко
• Архієпископський палац
• Тосканський палац
• вілла Дінценгоферів, Сміхов
• вілла Бертрамка (музей Моцарта), Сміхов
• Літній палац "Зірка" (чеськ.: Letohradek Hvezda)
• Літній намісницький палац
• Інвалідовна
• Промисловий палац у виставковому центрі


Храми та монастирі


• Собор святого Віта на Празькому граді, будівництво якого велося понад 600 років
• Костел Божої Матері перед Тином на Староміській площі з XIV—XVI століття в стилі готики, національна культурна пам’ятка
• Віфлеємська каплиця з 1391 року, в якій у 1402–1413 роках проповідував Ян Гус, національна культурна пам’ятка• Емауський монастир заснований у 1347 році, національна культурна пам’ятка
• Страговський монастир з 1143 року, національна культурна пам’ятка, в ареалі якого знаходиться броварня з 1629 року, проте історія пивоваріння сягяє до XIII-XIV століття
• Собор Святих Кирила і Мефодія — православна церква
• Костел Святого Мікулаша на Малій Страні збудований у 1704–1755 рр. в стилі бароко, національна культурна пам'ятка
• Базиліка Св. Георгія, на Празькому Граді
• Лорета (бароко)
• Костел Св. Роха

• Костел Св. Їндржиха (готика XIV ст., бароко)
• Храм Марії Сніжної (готика XIV ст.)
• Костел Св. Вацлава на Здеровє, (готика XIV ст.)
• Костел Св. Катерини (бароко)
• Костел Діви Марії та карла Великого на Карлові
• Костел Яна Непомуцького на скелі
• Костел Св. Мартина в мурі
• Ротонда Св. Хреста
• Костел Св. Вартоломея (бароко)
• Костел Св. Іллі
• Костел Св. Сальватора
• Костел Св. Франциска у хрестоносців
• Костел Св. Лаврентія на Петршині
• Костел Діви Марії під ланцюгом
• Дерев’яна церква (вивезена з карпатської України, на Петршині)
• Собор Св. Климентія з 1711 р., в стилі бароко, збудований єзуїтами на місці старшого романського костелу, при якому домініканці збудували свій монастир, у 1931 році наданий для потреб греко-католицької громади, де до сих пір служби божі ведуть на церковнослов’янській та українській мовах
• Бревновський монастир з броварнею
• Анежський монастир з 1233–1234 рр., національна культурна пам’ятка
• Домініканський монастир
• Старонова синагога з 1270 року в стилі готики, національна культурна пам’ятка


Музеї та галереї


Національний музей представляє ціла низка музейних закладів, виставок та пам’ятників розташованих по Празі або в інших містах. Найвидатнішою архітектурною пам’яткою з поміж празьких об’єктів творить головний корпус, тзв. стара будівля, домінанта Вацлавської площі, яка є зараз закритою, оскільки ведеться реконструкція, яку планують завершити у 2018 році. Національний музей творить Природознавчий музей, Історичний музей, Чеський музей музики, Музей Напрстка та Бібліотека Національного музею. Історичні виставки зосереджені в новій будівлі Національного музею в сусідстві старої будівлі, в Національному пам’ятнику на Віткові, Етнографічному музеї "Musaion" у віллі Кінських, Лапідарію в комплексі виставкового центру в Голешовицях та в рококовому палаці Мек Невена, в якому знаходиться Пам’ятник Франтішка Палацького та Франтішка Ладіслава Рігра. Природознавчий музей має антропологічне, палеонтологічне, ботанічне, зоологічне, ентомологічне, мікологічне, та мінерально-петрологічне відділення. Чеський музей музики складається з однойменного Чеського музею музики розташованого в колишньому костелі св. Марії Магдалини із 17 століття в стилі бароко, Музею Бедржиха Сметани, Музею Антоніна Дворжака та т.зв. Синьої кімнати — Пам’ятника Ярославу Єжку. Музей Напрстка представляє Музей азійських, африканських та американських культур.

Єврейський музей представляє одну з найвідвідуваніших пам’яток міста, якого складовою частиною є 5 синагог, архів та кілька цвинтарів, які зосереджені передусім у колишньому єврейському кварталі Йосефов, в якому крім Старонової синагоги розташовані Майселова синагога, Пінкасова синагога, Клаусова синагога, Іспанська синагога в маврсько-іспанському стилі та старий єврейський цвинтар.


• Музей Альфонса Мухи
• Музей Карлового Моста
• Педагогічний музей Я.А. Коменського
• Музей столиці Прага
• Музей Франца Кафки
• Національний пам’ятник героїв "Гайдріхіади" — в підземній крипті Православного храму Святых Кирила і Мефодія
• Музей комунізму
• Музей колекцій Лобковиців в Лобковицькому палаці
• Музей пивоваріння "У Флеку"
• Музей Кампа
• Музей ляльок
• Музей іграшок
• Музей воскових фігур
• Музей прикладного мистецтва (чеськ.: Umeleckoprumyslove museum)
• Підскальська митниця "На Витоні"
• "Бертрамка"
• Експозиція Франка Кафки
• Лоосова вілла
• Аптека Дітріх "У Золотого Лева"
• Музей визвольної боротьби України
• Національна галерея
• Рудольфінум


Театри та опери


В Празі працює кількадесят театрів, найвизначніші з них концентровані в історичному центрі. Найвідомішим є Національний театр, колективи якого виступають на сценах кілька будівель. Найбільш репрезентативною є історична будівля з 1881 року в стилі неоренесансу за проектом архітектора Зітека. В склад національного театру входить також Ставовський театр з 1783 року збудований в стилі класицизму, Театр Коловрат, розташований в палаці Коловратів, (реконструйований в стилі бароко у 1725 році), Нова сцена з 1977–1983 рр., в сусідстві історичної будівлі та Празька державна опера з 1888 року заснована як Новий німецький театр.

• Театр на Виноградех
• Театр Гібернія в Домі "у Гіберну"
• Жижковсьний театр Яри Цимрмана
• Швандів театр на Сміхові (чеськ.: Svandovo divadlo na Smichove)
• Театр "на поручнях" (чеськ.: Divadlo Na zabradli)
• Театр "Семафор"
• Театр Спейбла і Гурвінка
• Українська театральна студія (Прага)


Інші культурні


• Вишеград
• Карлів міст
• Клементинум
• Староміська ратуша
• Громадський будинок (чеськ.: Obecni dum)
• Новоміська ратуша
• Будівля головного залізнодорожного вокзалу
• Ольшанський цвинтар
• Кобилиська стрільниця
• Кельтське опідум "Завіст"
• Городище Шарка
• Чеські коронаційні клейноди

Прага — вузловий транспортний центр країни та важливе перехрестя центральної Європи. Має зручну мережу громадського міського транспорту, міжміське і міжнародне сполучення здійснюється залізницею, автомобільним і повітряним транспортом, частково поромом по Влтаві.

Транспортне підприємство столичного міста Праги (чеськ.: Dopravni podnik hl.m. Prahy, a.s.) забезпечує перевезення пасажирів по місті та близькій околиці компактною мережею ліній метрополітену, трамваїв, автобусів та фунікулера на Петршин.

На більші відстані автобусні перевезення забезпечують передусім приватні підприємства, напр. "Student Agency" посередництвом далекобійних автобусів характерного жовтого кольору, або "Veolia Transport", яке перевозить пасажирів на менші відстані в околиці Праги. Головним автовокзалом є "Флоренц", меншими є Голешовице, Чорний міст, На Кніжеці, Злічин та інші. Залізничний транспорт зосереджений на Головному Вокзалі (чеськ. Hlavni Nadrazi), Масариковому, Голешовицькому та Сміховському вокзалах. Перевезення забезпечує передусім Чеська залізниця (чеськ.: Ceske drahy), на маршруті Прага — Острава також приватне підприємство "RegioJet", що належить консорціуму "Student Agency", інше підприємство "LEO Express" планує почати перевезення в грудні 2012 року. Авіаперевезення забезпечує більш ніж 50 авіакомпаній на понад 100 маршрутах в Аеропорті Вацлава Гавла Прага (попередня назва "Рузинє").


Цікаві факти та курйози


У Празі збереглася остання у світі діюча система міської пневматичної пошти, що з’явилася уперше 1887 року. На жаль, під час повені 2002 р. декілька станцій було пошкоджено, і система перестала працювати. Чеська пошта збирається відреставрувати її і знову ввести в дію. Окрім музейно-історичного значення, така система має і чисто практичне застосування: наприклад, телеграма або дрібний пакет з поштамту в Новому місті можуть бути доставлені на Празький град впродовж 3-5 хвилин, що істотно швидше за будь-який інший вид транспорту, включаючи кур'єрську службу.

У 20-30 рр. XX століття в Празі був побудований найбільший у світі (площа 202х310 м) універсальний стадіон "Страгов" в одноіменні частині міста з трибунами на більш ніж 200 тис. місць (включаючи 50 тис. місць для сидіння), що використався для проведення зльотів чеського фізкультурно-патріотичного суспільства "Сокіл", пізніше спартакіад. По своїй місткості з ним може змагатися тільки стадіон для проведення автоперегонів в американському Індіанаполісі. У 1932 р. на острові Штванице побудований перший в Європі стадіон з штучним льодом, місце проведення чотирьох чемпіонатів світу з хокею із шайбою.

Бронзовий пам’ятник Яну Жижці на пагорбі Витків (висота — 9 м, маса — 16,5 т), відкритий 1950 року, нині вважається третьою за величиною бронзовою кінною статуєю у світі.

17 травня 2007 року у той час діючий мер Праги Павло Бем вчинив успішне сходження на Еверест, ставши десятим чехом, що підкорив найвищу вершину світу.

У Празі жив рабин Єгуда Лев Бен Бецалель, який, за легендою, створив найвідомішого ґолема. За переказами, ґолем був створений на березі Влтави з чотирьох стихій. Останки голема досі лежать на горищі Старонової синагоги — найстарішої в Європі, що діє і понині. У ній збережений в недоторканості стілець, на якому рабин сидів під час молитов. Під час екскурсій гіди розповідають ренесансну притчу про ґолема, яка була розвинена в творах Карла Чапека і Густава Майрінка.


Особи пов'язані з Прагою


• Борживой, перший християнський князь-чех, хрещений єпископом Мефодієм
• Матьє з Аррасу, французький архітектор доби готики
• Петр Парлерж (1332–1399 рр.), архітектор, скульптор доби готики
• Карл IV, імператор Священної Римської імперії Германської нації
• Рудольф ІІ (1552–1612 рр.), імператор Священної Римської імперії Германської нації
• Арчімбольдо (1527–1593 рр.), художник доби маньєризму
• Ганс фон Ахен (1552–1615 рр.), художник доби маньєризму
• Бартоломеус Шпрангер (1546–1611 рр.), художник доби маньєризму
• Тихо Браге (1546–1601 рр.), науковець, астроном
• Йоганн Кеплер (1571–1630 рр.), науковець, астроном
• Альбрехт Валленштейн (1583–1634 рр.), герцог, імператорський полководець
• Авраам Лейтнер, архітектор доби бароко
• Франческо Каратті (бл. 1620–1677 рр.), архітектор доби бароко
• Жан Батіст Матеї (1630–1696 рр.), архітектор доби бароко
• Джованні Баттіста Алліпранді (1665–1720 рр.), архітектор доби бароко
• Матьяш Бернард Браун (1684–1738 рр.), скульптор доби бароко
• Йоган Бернгард Фішер фон Ерлах (1656–1723 рр.), архітектор доби бароко
• Йоган Лукас фон Гілдебрандт (1668–1745 рр.), архітектор доби бароко
• Крістоф Дінценгофер (1655–1722 рр.), архітектор доби бароко
• Фердинанд Брокоф (1688–1731 рр.), скульптор доби бароко
• Кіліан Ігнац Дінценгофер, (1689–1751 рр.), архітектор доби бароко
• Ян Блажей Сантіні Айхл, (1677–1723 рр.), архітектор доби бароко
• Йозеф Мислівечек (1737–1781 рр.), чеський композитор доби бароко
• Вольфґанґ Амадей Моцарт (1756–1791 рр.), австрійський композитор доби просвітництва
• Ніколо Пакассі (1716–1790 рр.), архітектор доби рококо імператриці Марії Терезії
• Йозеф Главка (1831–1908 рр.), архітектор, засновник Чеської академії наук і мистецтв у 1890 р.
• Якуб Шиканедер (1855–1924), художник
• Альфонс Марія Муха (1860–1939 рр.), художник доби сецесії
• Франц Кафка (1883–1924 рр.), письменник
• Ярослав Гашек (1883–1923 рр.), письменник
• Франтішек Лангер (1888–1965 рр.), чеський письменник
• Карел Чапек (1890–1938 рр.), письменник
• Цвєтаєва Марина Іванівна (1892–1941 рр.), поетеса, письменниця
• Ян Седлиский (або ivan), художник ХХ століття
• Вацлав Гавел (1936 р.н.), політичний діяч, перший президент Чехії
• Карел Готт (1939 р.н.), співак і актор

• Ржезач Вацлав (1901 р., Прага — 1956 р., Прага) — чеський письменник
• Пуйманова Марія (1893–1958 рр.) — чеська письменниця
• Любомир Лінгарт (1906–1980 рр.) — чеськикй кінознавець


Українці в Празі


25 березня 1923 р. відбулась велика українська демонстрація (розпочалась на Вацлавській площі, пройшла через набережну, Старий Град до Старомеської площі; поліція перешкодила покласти квіти ло пам’ятника Яну Гусу) проти рішення Ради послів держав Антанти щодо східних кордонів Польщі від 15 березня 1923 р. про анексію Східної Галичини Польщею.[2]


Проживали:


• Волошин Августин — український політичний, культурний, релігійний діяч Закарпаття, греко-католицький священик, прем’єр-міністр автономного уряду Карпатської України, у 1939 президент, Герой України (посмертно)
• Вассиян Юліан — визначний український публіцист, філософ, ідеолог ОУН
• Горбовий Володимир — провідний діяч УВО і ОУН, адвокат у політичних процесах
• Ґалаґан Микола — український громадсько-політичний діяч, публіцист, член Української Центральної ради
• Демчук Дмитро — сотник Армії УНР, фінансовий референт Проводу Українських Націоналістів
• Мартинець Володимир — провідний діяч УВО і ОУН, головний редактор газет "Розбудова Нації" і "Сурма"
• Олег Ольжич — український поет, археолог і політичний діяч, заступник Голови Проводу Українських Націоналістів
• Ревай Юліан — український політичний і освітній діяч Закарпаття, прем’єр-міністр Карпатської України
• Сеник Омелян — 9-й крайовий Командант УВО, член Вищого Проводу ОУН, головуючий на II Великому Зборі ОУН у Римі


Примітки:


1). http://aplikace.mvcr.cz/adresa/a/praha/index.html
2). М. Литвин, К. Науменко. Історія ЗУНР.- Львів: Інститут українознавства НАНУ; видавнича фірма "Олір", 1995.- 368 с., іл. ISBN 5-7707-7867-9 с. 348
3). Lutz D. Schmadel, International Astronomical Union Dictionary of Minor Planet Names. — 5-th Edition. — Berlin Heidelberg New-York: Springer-Verlag, 2003. — 992 с. — ISBN 3-540-00238-3.

 


Празький град


Празький град (чеськ.: Prazsky hrad) — Празька фортеця, аналогічна кремлю у східних слов’ян; традиційна резиденція чеських володарів, деяких імператорів Священної Римської імперії, з 1918 року резиденція президента республіки, спочатку Чехословацької, а з 1993 р. Чеської.

Перша відома історії фортеця виникла на місці Празького граду в IX ст. Надалі град розширявся й добудовувався, доки не став одним із найбільших замкових комплексів у світі. Згідно з Книгою рекордів Гіннеса, маючи довжину 570 м і ширину 130 м він є найбільшим замком у світі. Частиною комплексу є собор святого Віта — головний кафедральний собор Праги, у якому поховано багато видатних правителів Чехії, а також знаходиться гробниця Св. Яна Непомуцького.

Височина Празького граду була заселена ще за часів неоліту. Археологами було знайдено поселення культури лінійно-стрічкової кераміки, та культури накільчатої кераміки на території Лумбего саду. Звідти ж походять і свідчення, що з епохи енеоліту й пізніше тут підтверджуються поховання, що належать до культури шнурової кераміки та унетицької культури.

У 1980-х роках археологам вдалося довести існування давнішого поселення, ніж про те свідчили писемні джерела, які вказують, що князь Борживой I з Пржемисловичів побудував тут церкву Діви Марії приблизно у 885 році. Впродовж IX століття тут вже, швидше за все, було укріплення, хоча невідомо, що знаходилося за його стінами.

Побудову власне граду, що чеською мовою означає замок, розпочав, швидше за все, син Боржівоя Спитігнєв І. Городище Пржемисловичів не перевищувало за розмірами сьогоднішню площа замку. Крім західної частини він був оточений крутими схилами, а з північної сторони, на місці Оленячого рову, пробігав струмок. Із західної сторони, між сучасною Градчанською площею та первісним подвір’ям граду, було зі зрозумілих причин викопано рів, завглибшки 30 метрів та 24 метрів завширшки. Через рів до головних воріт вів міст. Крім того, навколо городища було збудовано дерев’яну стіну на глиняному валу та кілька охоронних веж, три з яких слугували за брами. Між західною та східною брамами було прокладено бруківку.

Під час правління Вратіслава І у Граді було збудовано другу церкву та освячено на честь Св. Юрія (Їржі). До 973 року вона виконувала функції головної церкви для князівського двору та цілої Чехії. Князь Вацлав дав дозвіл на будівництво у Граді третьої церкви: ротонди Св. Віта, до якої поклав святі мощі, що дісталися йому у подарунок від східнофранкського короля Генріха І Птахолова. Після заснування єпископства у 973 році ротонда стала кафедральним єпископським собором і найважливішою церквою Чехії.

Церковні споруди того часу вже були збудовані з каменю, тоді як княжий палац та службові споруди ще залишалися дерев’яними.

Близько 970 року біля церкви Св. Георгія було засновано жіночий бенедиктинський монастир. Пізніше Болеслав ІІ провів чудову перебудову церкви, яка перетворилася на базиліку дороманського стилю. Базиліка також слугувала для поховання членів панівної династії.

Під час правління князів та першого чеського короля Вратіслава ІІ як резиденція правителів деякий час використовувався Вишеград, але у Празькому граді продовжувалося будівництво. Дерев’яну стіну замінила кам’яна з трьома брамами: Чорна вежа на сході, Біла вежа на заході, та Південна вежа, що слугувала як чорний хід.

Вже близько 1060 року згідно з наказом Спитігнєва ІІ ротонда Cв. Віта була зруйнована, а на її місці збудована базиліка, попередниця готичного кафедрального собору. Тринефний романський храм з білої опоки був 70 метрів завдовжки, й на той час найбільшим у чеських землях. До церкви Cв. Георгія було додано дві вежі, а дерев’яний палац було перебудовано на кам’яний.

Король Пржемисл Отакар II був за своєї доби одним із найшанованіших володарів Європи. Тому статусу відповідали й будови у Граді. Вже у перші роки свого правління він мав намір удосконалити укріплення, особливо найуразливіші з західного краю. Рови там були розширені, а вхід до Чорної вежі на сході було зруйновано. Отокар II збудував також королівський палац для представницьких та житлових потреб.

Розмах готичного стилю починається при Люксембургах. У 1344 році Карл IV, тоді ще принц та маркграф Моравський, разом зі своїм багаторічним приятелем Ернестом з Пардубіц, та своїм батьком Яном Люксембурзьким, закладає кам’яний собор Cв. Віта у зв’язку з підвищенням празького єпископства до архієпископства. Головним архітектором було призначено Матвія з Аррасу, а пізніше Петра Парлержа. То є тринефний храм з поперечним нефом, портиком та оточений капличками. Найвідоміша з них це каплиця Cв. Вацлава, збудована над його домовиною. Велика, або Дзвонова, вежа, 109 метрів заввишки, була закладена Парлержем, але завершена аж у 1554 році. У році 1770 була увінчана бароковою маківкою. Західна частина: фасад з 80-метровими вежами, була прибудована у XIX та на початку XX століть, за проектом Йозефа Моцкера. Після його смерті у 1899 керівництво будівництвом узяв Йоже Плечнік. Собор було завершено у 1929 р. Окрім іншого слугує за скарбницю, де зберігаються чеські коронні дорогоцінності, мавзолей королів та галерею їх скульптурних та малярських портретів.


Президентський палац


Після створення Першої республіки Град було оновлено для виконання нових функцій. То було зроблено архітектором словенського походження Йоже Плечніком під патронатом першого Президента Томаша Масарика. Плечнік спроектував також мощений двір президентської резиденції та оновив сади навколо Граду. Сам Плечнік був іноземцем, запрошеним викладати в університеті прикладних мистецтв у Празі, та виграв тендер на реконструкцію, тому його праця підпадала чималій критиці сучасників. Він сам не дожив до завершення розпочатої праці. Так, наприклад, виставкова зала у манежі Празького граду була завершена вже після війни у 1949 році під керівництвом його наступника Павла Янака.


Джерела:

 

• Umelecke pamatky Prahy 4. Prazsky hrad a Hradcany. Praha 2000. ISBN 80-200-0832-2.
• Chotebor Petr, Prazsky hrad, podrobny pruvodce, Praha 1994.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Брно


Брно (па-чэску: Brno) — места ў Чэхіі, сталіца Паўднёвамараўскага края, знаходзіцца ў сутоцы рэк Світавы і Свраткі. Вялікі эканамічны, прамысловы і культурны цэнтр. Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт "Брно-Туржаны".

Па дадзеных перапісу 2009 року ў месце пражывае 405 405 чал. Клімат умерана кантынентальны.

У месце захавалася вялікая колькасць помнікаў дойлідства.

Упершыню ўзгадваецца як замак у 1091 року. З канца XI стагоддзя цэнтр удзельных княстваў Пржамысловічаў, з канца XII стагоддзя рэзідэнцыя мараўскага маркграфа. У 1243 р. абвешчаны вольным каралеўскім местам, значнае развіццё атрымаў у XIII—XV стагоддзях. У 1526-1918 рр. пад уладай Габсбургаў, адміністрацыйны, гаспадарчы і культурны цэнтр Маравіі. З 1918 р. у складзе Чэхаславацкай рэспублікі, з 1969 р. у Чэшскай рэспубліцы.

Гістарычнае ядро места размешчанае на рачных тэрасах паміж скалістымі пагоркамі Шпільберк і Петраў. Места XIII—XVI стагоддзяў (з ірэгулярнай планіроўкай, вузкімі вуліцамі, авальнымі ў плане ўмацаваннямі) перабудаванае ў XVII—XVIII стагоддзях і асабліва ў XIX—XX стагоддзях. За межамі гістарычнага цэнтра радыяльныя праспекты з пабудовамі ў духу эклектызму, стылю мадэрн і функцыяналізму.

Сярод помнікаў дойлідства замак Шпільберк (XIII—XVIII стст.), сабор Святых Пятра і Паўла (XIV—XIX стст.), Старая (XIV—XVI стст.) і Новая ратушы (XVI—XVIII стст.), рэнесансавыя будынкі, Дытрыхштэйнскі палац (1616—1619 рр., барока, цяпер Мараўскі музей). Комплекс Міжнароднага прамысловага кірмашу (з 1920-х рр.), Мараўскі банк (1930-31 рр., дойлід Б. Фукс), віла "Тугендхат" (1930—1931 рр., дойлід Л. Міс ван дэр Роэ) пабудаваная ў стылі функцыяналізму.


Выбітныя ўраджэнцы і жыхары:


• Арношт Голдфлам
• Мілан Кундэра (нар. 1929 р.) — пісьменнік-празаік
• Ян Коцера
• Іржы Кратахвіл (нар. 1940 р.) — чэшскі пісьменнік, публіцыст, драматург
• Адольф Лоас


Літаратура:


• Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (Т. 3).

 


Брно


Брно (чэск.: Brno) — другое па велічыні места Чэхіі, адміністрацыйны цэнтар Паўднёвамараўскага краю (вобласьці). Места пабудаванае на сутоку рэк Свраткі і Сьвітавы. Брно зьяўляецца гістарычным цэнтрам Маравіі і найбуйнейшым мараўскім местам. Места мае каля 400 тысячаў жыхароў.

Брно ёсьць месцам судовай улады Чэхіі, то бок месца базаваньня канстытуцыйнага і вярхоўнага суду Чэхіі, а таксама найвышэйшага адміністрацыйнага суду і ўпраўленьня вярхоўнай пракуратуры. Места таксама зьяўляецца важным адміністрацыйным цэнтрам. Брно таксама зьяўляецца важным цэнтрам вышэйшай адукацыі, у месце знаходзяцца 33 факультэты 13 вышэйшых навучальных установаў, у якіх навучаюцца каля 89 тысячаў студэнтаў[1].

Выставачны цэнтар Брно зьяўляецца адным з найбуйнейшых выставачных цэнтраў у Эўропе, і займае 23 радок у сьвеце[2]. Комплекс адкрыўся ў 1928 роке, з гэтага часу ў ім праводзяцца буйныя выставы і кірмашы.

У канцы XII стагодзьдзя места сталася цэнтрам удзельнага княства Пржэмыславічаў. У гэты час места мела назву Бржаціслаўскі град. У 1243 роке места атрымала права вольнага імпэрскага места, а ў канцы XIII стагодзьдзя Брно ператварылася ў рэзыдэнцыю маркграфаў мараўскіх. З XIV стагодзьдзя пытаньні мясцовага самакіраваньня сталі вырашацца мараўскімі земскімі соймамі, якія праводзіліся ў Брне раз на два рока.

Падчас паўстаньня гусітаў места засталася верным каралю. У 1454 роке, каралём Ладзіславам Постумам, з места былі выгнаныя ўсе габрэі. З 1526 па 1918 рок Брно належыў да дынастыі Габсбургаў, у гэтыя часы Брно стаў эканамічным і культурным цэнтрам Маравіі. Места, як сталіца Маравіі, падтрымала саслоўнае паўстаньне 1619 року. Падчас Трыццацірочнай вайны Брно двойчы, у 1643 і 1645 роках, быў абложаны швэдзкім войскам. У 1742 роке, як і швэды, прусы таксама ня мелі посьпеху ў аблозе места. У 1777 роке Брно стаў цэнтрам біскупства. Места мела важнае абарончае значэньне аж да сярэдзіны XIX стагодзьдзя. У Брне існавала адна з самых вядомых турмаў Аўстра-Вугоршчыны (замак Шпілберг), што праіснавала да 1858 року.

У 1805 роке Брно падвергнулася аблозе напалеонаўскіх войскаў. Пасьля перамогі ў бітве пад Аўстэрліцам, Напалеон загадаў зьнішчыць фартыфікацыйныя ўмацаваньні места. У выніку гэтага на сёньняшні дзень засталася толькі адна зь сямі меская брама, якія былі калісьці ды невялікая частка мескіх муроў ля замку Шпілберг.

Цяпер Брно зьяўляецца адным з галоўных эканамічных цэнтраў Чэхіі. Найважнейшая галіна — цяжкае машынабудаваньне. Разьвітыя, таксама, хімічная і паліграфічная прамысловасьць, вытворчасьць станкоў, турбінаў, сельскагаспадарчых машынаў, як то трактарабудаўнічы завод Zetor, і электратэхнічных вырабаў, выпускаюцца і дакладныя прыборы.


Крыніцы:


1). Brno v cislech. The Statutory City of Brno. 2010. p. 85.
2). O spolecnosti Veletrhy Brno. Veletrhy Brno

 

 

Брно


Брно (чэск.: Brno ['brno]), былы Бруно (ням.: Brunn) — места ў Маравіі, блізу зліцьця рэк Світавы й Свраткі, на мяжы Паўднёва-Мараўскае раўніны і Чэска-Мараўскага ўзвышша. Адміністрацыйны цэнтр Паўднёвамараўскага краю і раёнаў Брно-места і Брно-прыместа; былая сталіца Маравіі (1641-1928/49 рр.). Места мае больш чым тысячарочную гісторыю.

Другое па велічыне места Чэхіі (пасьля сталіцы Прагі) і найбуйнейшае места Маравіі. Фармуе трэцюю ў краіне і другую ў Маравіі мескую агламерацыю (якая саступае сталічнае і астраўскае). Колькасць насельніцтва места — 378 тыс. жых. (2012 р.); у 1921 р. — 222 тыс. жых., зь іх больш за 1/3 немцаў), поўнай агламерацыі (Larger Urban Zone) — 728,1 тыс. жых. (2004 р.)[2]. Плошча места — 230 км2.

Упершыню згадваецца ў XI стагодзьдзі як замак (зрэшты, тэрыторыя Брна стала засяляцца пачынаючы з V стагодзьдзя). Аб паходжаньні назвы места маецца некалькі версіяў. Паводле першае, назва паходзіць ад славянскага дзеяслову "брніці" (абараняць, умацоўваць); паводле другое — ад слова "пагорак"; згодна з трэцяю — гэта скажоны назоў кельцкага гарадзішча Эбуродунон.

Места мела важнае абарончае значэньне аж да сярэдзіны XIX стагодзьдзя, Шпілберкская фартэцыя ў Брне з'яўлялася адной з самых вядомых турмаў Аўстра-Венгрыі (праіснавала да 1858 року).

У канцы XII стагодзьдзя места становіцца цэнтрам удзельнага княства Пржэмыславічаў (назва Брна ў гэтую эпоху — Бржэтыслаўскі град); ў 1243 роке атрымала правы каралеўскага вольнага места, а ў канцы XIII стагодзьдзя стала рэзідэнцыяю маркграфаў мараўскіх. З XIV стагодзьдзя пытанні мясцовага самакіраваньня сталі вырашаць мараўскія земскія соймы, якія праводзіліся ў Брне кожныя два рока. У час паўстаньня гусітаў места засталося верным каралю. У 1454 роке каралём Ладзіславам Паграбекам з места былі выгнаныя ўсе габрэі.

Будучы валоданьнем Габсбургаў (1526-1918 рр.), Брно з'яўляўся эканамічным і культурным цэнтрам Маравіі (спрыяльна паўплывала на развіццё Брна яго выгаднае геаграфічнае становішча); у месьце шторок праводзіліся міжнародныя кірмашы). Сталіца Маравіі падтрымала саслоўныае паўстаньне 1619 року.

Падчас Трыццацірочнае вайны места двойчы (ў 1643 і 1645 роке) было ў аблозе швэдскіх войскаў.

Места не паддалася й прускім войскам у 1742 роке. У 1777 роке Брно стаў цэнтрам біскупства.

У XIX стагодзьдзі адбылося станаўленне прамысловасьці Брна; места стала адным з найважнейшых цэнтраў рабочага руху ў Чэхіі. У 1899 роке Брно атрымаў і свой універсітэт (Тэхнічны універсітэт).

У 1918 роке места увайшло ў склад Чэхаславаччыны. Зведаў моцныя разбурэнні падчас Другой сусьветнае вайны, у асноўным ад бамбардзіровак англа-амерыканскае авіяцыяй. Вызвалены 26 красавіка 1945 року войскамі 2-га Украінскага фронту ў ходзе Браціслаўска-брнякае наступальнае апэрацыі. Пасьля 1945 рока ў адпаведнасьці з дэкрэтамі Бенэша большасьць немцаў была выгнаная.

Цяпер Брно з'яўляецца адным з галоўных эканамічных цэнтраў Чэхіі. Найважнейшая галіна — цяжкае машынабудаваньне. Развітыя хімічная і паліграфічная прамысловасць, вытворчасьць станкоў, турбін, сельскагаспадарчых машынаў (трактарабудаўнічы завод "Zetor" чэск.: "Zetor") і электратэхнічных вырабаў; выпускаюцца дакладныя прыборы, сістэмы кантролю і кіраваньня крытычнымі і вытворчымі працэсамі (кампанія "UNIS"). Тэкстыльная, харчовая, цэментная прамысловасць. Дрэваапрацоўка і вытворчасьць мэблі. Фармацэфтычная прамысловасьць (вядомае прадпрыемства "Meopta").

Брно — месца правядзеньня Міжнародных прамысловых кірмашоў (першы прайшоў у 1926 роке, плошча выставачнае тэрыторыі — больш за 500 тыс. М2); тут таксама адбываюцца Міжнародныя Турыстычная, Фінансавая й іншыя кірмашы.

Брно — буйны чыгуначны вузел (першы цягнік прыйшоў у Брно ў 1839 роке; у 1990-х, пасьля працяглых дыскусіяў, распачаты праект па пераносе чыгуначнага вакзалу Брна на 800 м на поўдзень; да 2017 року павінна скончыцца поўная рэканструкцыя чыгуначнага вузла).

У месьце існуе аэрапорт "Туржаны" (чэск.: Turany). У 2007 роке самымі папулярнымі кірункамі былі: Лондан, Прага, Жырона (Гішпанія).

Места размешчанае на стыку асноўных аўтамагістраляў D1 да Прагі і D2 да Браціславы (Славакія). Праз места таксама праходзіць эўрапейскі маршрут E 50.

Мескі транспарт прадстаўлены трамваем, тралейбусам (найбуйнейшая сетка ў краіне), аўтобусам і таксі. Адміністрацыя места разам з грамадскасьцю разглядае планы па стварэньні часткова падземнага хуткаснага трамвая-метратрама.

У Брне, на пляцы Рынку агароднінны, разьмешчаны адзін з першых чэскіх тэатраў — "Рэдута". Найбуйнейшым тэатрам у Брне лічыцца Нацыянальны тэатр, які дзейнічае на трох сцэнах: новаренесанснага тэатру ім. Магена, тэатру "Рэдута" і найноўшага тэатру ім. Яначэка. Аднак дзеючых тэатраў у Брне значна больш: "Гускі на прывязі", "Ха-дівадла", мескі тэатр Брна, тэатр Болка Паліўкі, лялечны тэатр "Вясёласьць", тэатр "Паларка", тэатр "Г-студыя", тэатр "Сем з паловаю — кабінэт муз", а таксама новы дзіцячы тэатр "Ванькоўка".

Да 1990-х рокаў у Брне працавала некалькі дзясяткаў кінатэатраў. На працягу 1990-х рокаў перасталі працаваць кінатэатры "Адрыятычнае мора", "Ялта", кінакафетэрый "Рыа", кінакафетэрый "Бобі", клуб "Прэм'ера", "Славія" і "Светазар". У 1999 роке адчыніўся сучасны мультыплекс кампаніі "Ster Century" у Алімпійскае Модржыцэ, у параўнаньні з іншымі кінатэатрамі тэхнічна лепш абсталяваны, што паставіла яго па-за канкурэнцыяю. Эфект ўзмацніўся ў 2001 роке зь з'яўленьнем чарговага мультыплексу "Вялікі корак" у цэнтры, што прывяло да закрыцьця кінатэатраў "Альфа", "Бяседа", "Капітолій", "Маравія", "Сьвет і сьвятло", а перажылі гэты час кінатэатры "Мастацтва", "Люцэрна" і "Скала". Абодва мультыплексы ў 2002 роке сталі ўласнасьцю кампаніі "Palace Cinemas".

Самай буйной мастацкай галерэяй ў Брне лічыцца "Мараўская галерэя", якая ахоплівае традыцыйнае мастацтва аж да 1817 року. На выставе сучаснае творчасьці спецыялізуецца "Дом мастацтваў м. Брно", экспазіцыя якога прадстаўленая ў "Галерэі G99". Яшчэ адным цэнтрам выяўленчага мастацтва з'яўляюцца галерэі "Культурнага цэнтра м. Брно" (галерэя юных, галерэя "Кабінэт" і галерэя "У добрага пастыра"). Галерэя ім. Ванніека на тэрыторыі рэканструяванага прымеснага дома Мітроўскіх "Ванькоўка" (галерэя "Ванькоўка") — пастаяннае месца правядзеньня выстаў, мерапрыемстваў, спадарожных кірмашам, а таксама грамадскіх мерапрыемстваў.

Найбольш выбітным музеем у Брне лічыцца музей "Мараўскае зямлі", якому належаць будынкі: палацу Дытрыхштейнаў, біскупскага панадворку, Мэндэліянуму і крытага павільёну "Антропас". Таксама ў месьце дзейнічаюць "музэй м. Брна", "музэй тэхнікі ў Брне" і "музэй раманскае культуры".

У Брне знаходзяцца бібліятэка "Мараўскае зямлі" і меская публічная бібліятэка "Йіржыха Магена ў Брне" з шэрагам філіяў.

Брно — места пасярод Эўропы, вядомае перш за ўсё сваім міжнародным фэстам феерверкаў "Игніс Брунэнсіс". З чэрвеня па верасень у цэнтры Брна праходзіць культурнае лета, якое складаецца з тэатралізаваных фестаў, на якіх разыгрываюцца пастаноўкі ад п'ес Шэкспіра да фальклорных народных сьвятаў. У жніўні кожнага року праходзяць Дні Брна — сьвяты, прысьвечаныя пасьпяховае абароне места ад швэдаў ў 1645 роке. Абавязкова праводзяцца пастаноўкі, што рэканструююць характэрныя дзеля тое эпохі баявыя эпізоды. У Брне праходзяць два шторочныя фесты сімфанічнае музыкі: Міжнародны музычны фест Брна, вядомы пад гэтае назваю з 1965 року, а таксама Міжнародны музычны фест "Шпілберг" пад адкрытым небам. Шматжанравы фест "Semtex Culture" падае папулярную моладзевую музыку і фест эксперыментальнай музыкі "Alternativa Brno", які адлюстроўвае сучасныя альтэрнатыўныя плыні. З 2001 року шторочнаю падзеяю стаў фест палётаў на паветраных балёнах і аэрастатах "Baloon Jam".

Да 1989 року ў Марыянскім Удольлі праходзілі мірныя шэсьця.

У Брне разьмешчаныя цэнтры навукі і адукацыі — філія Чэскай акадэміі навук, Масарыкаўскі ўнівэрсітэт, Брнянскі тэхнічны ўнівэрсітэт, Брнянскі ветэрынарна-фармацэўтычны ўнівэрсітэт, Яначкава акадэмія музычных мастацтваў. Шэраг музэяў (Мескі музэй, Мараўская галерэя, Мастацка-прамысловы, Нацыянальны тэхнічны і інш.)

Галоўныя дойлідскія помнікі Брна размешчаныя ў гістарычнае — цэнтральнае — частцы места. Гэта гатычны сабор Сьвятых Пятра і Паўла (XIII-XX стст.), Касьцёл Сьвятога Якуба (XIII-XVI стст.) з костніцаю дзе, у прыватнасці, маюцца рэшткі заступнікаў места Сьвятых Канстанціна і Прымітывуса[6], Сьвятога Томаша (XIV-XVII стст.), Сьвятога Яна (XIV-XVIII стст.) гатычная Старая[7] (XIV-XVI стст.) і Новая[8] (XVI-XVII стст.) ратушы. Атрыбуты двух галоўных брнянскіх легендаў знаходзяцца ў арцы Старое ратушы — гэта кола ад калёс і брнянскі цмок, абавязкі якога выконвае кракадзіл[9]. Шматлікія будынкі ў стылі рэнесанс і барока (тэатр, XV ст.; кляштар капуцынаў, пабудаваны ў XVII стагодзьдзі, з пахаваньнямі чэскіх арыстакратычных родаў). Цэнтральную частку (якая з'яўляецца пешаходнай зонай) апярэзвае кола бульвараў, створанае ў 1860-х роках на месцы зьнесеных прыгонных муроў, далей — прамысловая і жылая забудова XIX і XX стагодзьдзяў. На паўночным усходзе і паўднёвым усходзе места размяшчаюцца прамысловыя раёны. Генеральны план забудовы места зацьверджаны ў 1945 роке.

Выдатнымі дойлідскімі будынкамі XX ст. з'яўляецца Оперны тэатр, памяшканьні Міжнароднага прамысловага кірмашу, віла "Тугендгат" (пабудаваная ў 1929-1930 рр. доцлідам Місам ван дэр Роэ, аб'ект аховы ЮНЕСКА).

У Аўгусцінскім кляштары Брна праводзіў свае досьведы Грэгар Мендэль.

Блізу Брна знаходзіцца пасяленьне Слаўкаў (колішні Аўстэрліц), дзе адбылася знакамітая Аўстэрліцкая бітва.


Вядомыя жыхары й ўраджэнцы:


• Бера, Эмерык (1868-1940 рр.) — кампазітар.
• Бразда, Павел (1926 р.) — мастак.
• Кратохвил, Іржы (р. 1940 р.) — пісьменнік, публіцыст, драматург.
• Коуделка, Здэнэк (р. 1969 р.) — юрыст.
• Лінк, Францішак (1906-1984 рр.) — астраном.
• Марыя Рэсцітута (1894-1943 рр.) — каталіцкая сьвятая.
• Мах, Эрнст (1838-1916 рр.) — фізік, філосаф.
• Навотна, Яна — (р. 1968 р.) вядомая тэнісістка.
• Мендэль, Грэгар Іаган (1822-1884 рр.) — аўстрыйскі біёлаг, заснавальнік генетыкі.
• Мікшычэк, Мацвей (1815-1882 рр.) — пісьменнік, этнограф і народны дзеяч.
• Плугарж, Здэнэк (1913-1991 рр.) — пісьменнік, публіцыст, драматург і сцэнарыст. Народны дзеяч мастацтваў ЧССР.
• Росал, Лукаш (1985 р.) — тэнісіст.
• Шафаржова, Луцыя (1987 р.) — тэнісістка[10].
• Яначэк, Леаш (1854-1928 рр.) — кампазітар.
• Кундэра, Мілан (р. 1929 р.) — пісьменнік-празаік.
• фон Хаберлер, Антанін (1796-1873 рр.) — аўстра-венгерскі дзяржаўны дзеяч, першы дэмакратычна абраны бургамістр Брна.
• Шафранкова, Лібушэ (1953 р.) — актрыса.


Заўвагі:


1). Databaze demografickych udaju za obce CR
2). Перейти к: 1 2 Urban Audit: City Profiles
3). Городецкая И.Л., Левашов Е. А.  Русские названия жителей: Словарь-справочник. — М.: АСТ, 2003. — 363 с. — ISBN 5-17-016914-0.. — С. 58.
4). Статистика населения. Чешское управление статистики
5). Официальный сайт г. Брно
6). Подземелья Брно. Костехранилище костёла Святого Якуба. // Сайт Czland.net
7). http://ru-mo.ucoz.ru/Brno313.jpg
8). http://ru-mo.ucoz.ru/Brno385.jpg
9). http://ru-mo.ucoz.ru/Brno308.jpg
10). Биография
11). Города-побратимы

 


Базіліка Ушэсця Найсвяцейшай Панны Марыі
(Bazilika Nanebevzeti Panny Marie)


Базіліка Ушэсця Дзевы Марыі (чэск.: Bazilika Nanebevzeti Panny Marie) — мараўскі каталіцкі кляштары касцёл пры Старобрненском кляштары аўгустынаў. Лічыцца жамчужынай гатычнага дойлідства Маравіі. Размешчаны ў месте Брно на паўночным баку Мяндзелеву пляцу (чэск.: Mendlovo namesti) недалёка ад вуліцы Увоз[1][2]. 6 кастрычніка 1987 рока папа Рымскі Ян Павел II надзяліў гэты храм тытулам малой базілікі.

Гатычны кляштарны касцёл Ушэсця Дзевы Марыі быў закладзены каралевай Элишкой Рыксой ў 1323 роке ў арэале заснаванага тады ж кляштару цыстэрцыянак Aula Sanctae Mariae. Касцёл пабудавалі побач з тым месцам, дзе з канца X або пачатку XI стагоддзя стаяла невялікая раманская ратонда Панны Марыі, якая ў канцы XII стагоддзя была часткова разбураная і замененая аднанефнага раманскім храмам з квадратнай апсідай. У пісьмовых крыніцах капэла Панны Марыі ў Старым Брно, з якой атаясамліваюць гэтая ратонда, згадваецца з пачатку XII стагоддзя. Першае пісьмовае згадванне аб раманскім храме Панны Марыі ў Старым Брне датуецца 1210 рокам, калі пан Леў з Клобоук перадаў яго премонстрантскому кляштару ў Забрдовице. Гатычны касцёл паўстаў побач з раманскім храмам паміж 1300 і 1323 рокамі[3][4][5].

Каралева-ўдава Чэхіі Элішка (Альжбета) Рыкса пераехала ў Брно пасля прызначэння яе фаварыта пана Йіндржыха з Ліпы на пасаду мараўскага земскага гетмана ў 1321 роке. У 1323 роке каралева заснавала пры старым парафіяльным храме Панны Марыі ў Старым Брне "для задавальнення сумлення і адпушчэння грахоў" кляштар цыстэрцыянак і пачала будаўніцтва новага кляштарнага касцёла ў гатычным стылі. Заступніцтва Панны Марыі і статус парафіяльнага храма былі перанесены на новы гатычны касцёл, а стары раманскі храм у 1389 роке быў нанова асвечаны ў гонар Святой Ганны. У 1325 роке Йіндржых з Ліпы абраў новы касцёл у якасці месца свайго пахавання, што і было зроблена праз чатыры рока пасля яго смерці. У 1333 роке каралева заснавала пры старым раманскім храме шпіталь. Пасля смерці каралевы Элішкі Рыксы ў 1335 роке яе цела таксама было пахавана ў гэтым касцёле, згодна кляштарнай хроніцы, каля алтара Святога Крыжа. Месца яе спачынку адзначана пліткай з літарай "E" і каронай[6][7][5][3].

Старабрнянскі кляштар і кляштарны касцёл былі пашкоджаныя і спустошаныя падчас гусіцкіх ў 1429 роке і чэска-венгерскіх войнаў у 1467 роке. У апошнім выпадку касцёл быў разрабаваны войскамі князя Віктарына з Падэбрад. Пасля праведзенага аднаўлення касцёл Ушэсця Дзевы Марыі быў нанова асвечаны ў 1483 роке разам са старым храмам Святой Ганны і капэлай Святога Пракопа. Значны ўрон будынку касцёла, як і іншым кляштарным будынкам, быў нанесены ў 1645 роке пры аблозе Брна шведскімі войскамі. Падчас наступнага рамонту гатычнага касцёла функцыі кляштарнага храма выконваў стары раманскі храм Святой Ганны[5][8].

У XVIII стагоддзі касцёл быў перабудаваны ў дойлідскім стылі барока пад кіраўніцтвам нямецкага дойліда Морыца Грыма (розум. 1757 р.), аднак перабудова закранула, галоўным чынам, ўнутранага прылады (у асноўным, галоўнага алтара і кафедры біскупа), пакінуўшы храму яго непаўторны гатычны вонкавае аблічча[9].

18 сакавіка 1782 рока ў ходзе рэформы імператара Іосіфа II кляштар цысцерцыянак ў Старым Брне быў зачынены. У 1783 роке кляштарны комплекс разам з касцёлам Ушэсця Дзевы Марыі быў перададзены Аўгусцінскі Канвенце Святога Тамаша. У канцы XIX стагоддзя была праведзена агульная рэканструкцыя храма[5][7][1].

Падчас Другой сусветнай вайны касцёл пацярпеў ад бамбаваньняў, перш за ўсё, пацярпелі вокны і вітражы, адноўленыя ў 1975 роке. У 1950 роке кляштарны комплекс быў нацыяналізаваны. Ордэну аўгустынаў Старабрнянскі кляштар і храм Ушэсця Дзевы Марыі былі вернутыя дзяржавай у 1990 роке[8][5].

У 1987 роке падчас візіту ў Брно Папа Рымскі Ян Павел II наведаў касцёл Ушэсця Дзевы Марыі. 6 кастрычніка 1987 рока тата прысвоіў храму ганаровы тытул малой базілікі[10][2]. Апошні маштабны рамонт інтэр'еру базілікі быў ажыццёўлены ў 2000 роке.

Базіліка пабудавана ў стылі так званай сілезскай готыкі. Храм адрозніваецца складанай і рэдкай для Маравіі гарызантальнай кампазіцыяй з двух перпендыкулярных нефаў ў форме крыжа, а таксама незвычайнай будаўнічай тэхнікай, якая выкарыстоўвае тёсаный камень разам з неатынкаваных цагляным мурам. Будынак з такімі дойлідскімі асаблівасцямі відавочна было створана пад уплывам гатычных пабудоў Кёльна, Гессена і Сілезіі таго часу. У гэтым жа стылі каралева Элішка Рыкса раней распарадзілася узвесці Сабор Святога Духа ў месьце Градзец-Кралове, у якім каралева жыла да таго[9][7][2].

Галоўнымі ўпрыгожваннямі інтэр'еру базілікі Ушэсця Дзевы Марыі з'яўляюцца знакаміты сярэбраны алтар з абразом Панны Марыі Святотомской ("Старобрнянская Мадонна"), перанесены аўгустынаў са сваёй папярэдняй храма Звеставання Панны Марыі і Святога апостала Тамаша пасля перасялення ў Старобрнянскі кляштар у 1783 роке, і манументальны вобраз галоўнага алтара са сцэнай Ушэсця Дзевы Марыі працы Ёсефа Тадвушаа Роттэра. Галоўны алтар завершаны скульптурнай групай Святой Тройцы[11][12][13].

У пачатку 60-х рокаў XVIII стагоддзя ў прасторах галоўнага нефа і трансепта былі ўладкованыя бакавыя алтары, вобразы якіх былі напісаныя ў асноўным Йосеф Тадеашем Роттэрам, а рэльефныя ляпныя ўпрыгожванні створаны невядомым аўтарам. Першая пара бакавых алтароў: алтар Панны Марыі — Маці Добрага Савета з вобразам Чатырнаццаці святых памочнікаў (злева) і алтар Панны Марыі Уцешны з чынам Усіх святых (справа). Другая пара бакавых алтароў: алтар Беззаганнага зачацця з вобразам Святога Бенедыкта (злева) і алтар Боскага Сэрца Гасподняга з вобразам Святога Бернара Клервоского (справа). Трэцяя пара алтароў: алтар Святога Язэпа з вобразам Святога сямейства і ладам Марты і Марыі (справа) і алтар Святога Алаізія з вобразамі Святога Альберыха, Святых апосталаў Пятра і Паўла і Святых Пракопа і Яна Непамука (злева)[13].

Кафедра базілікі, упрыгожаная гіпсавым рэльефам, была створана Ондржеем Швеглой. Асноўным матывам строя кафедры з'яўляецца сюжэт "Майсей атрымлівае Дзесяць запаведзяў". Барочная Капэла Магілы Гасподняй, размешчаная ў прасторы вялікага трансепту, была пабудаваная ў апошнія рокі цысцэрцыанскага валодання храмам Францам Антонам Грымам, сынам Морыца Грыма. Тымпан над галоўным уваходам у базіліку ўтрымлівае рэльеф з сюжэтам каранацыі Панны Марыі Езусам Хрыстом[13].


Археалагічныя даследаванні


Вясною-летам 1966 рока ў храме былі праведзены шырокія археалагічныя даследаванні, мэтай якіх было выратаванне храма ад разбурэння. Першапачаткова ў задняй частцы галоўнага нефа было выяўлена шэсць пахаванняў, у двух з якіх былі знойдзеныя рэшткі падушак ў загалоўку. На адным з шкілетаў былі выяўленыя рэшткі ружанца з драўляным крыжом у металічнай аправе. Далейшыя даследаванні паказалі, што пахаванні ў задняй частцы галоўнага нефа ставяцца да XVIII стагоддзю, а агульная іх колькасць складае каля 100. Пры выкрыцці драўлянага поля рызніцы было знойдзена два каменных надмагіллі, пад якімі знаходзілася парэшткі чалавечых шкілетаў і мужчынскі чэрап. І нарэшце ў пярэдняй частцы правага нефа была знойдзена і выкрытая яшчэ адна магіла, збудаваны з сярэднявечнага цэглы. У труне знаходзіліся парэшткі шкілета дарослага мужчыны. Згодна з кляштарным запісах, у гэтым месцы ў 1329 роке быў пахаваны мараўскі земскі гетман пан Йындржых з Ліпы[7].

У 1976-1984 роках археалагічныя даследаванні ў арэале касцёла Ушэсця Дзевы Марыі і Старобрненского кляштара праводзіліся спецыялістамі музея горада Брно. У выніку раскопак былі даследаваны тры стадыі існавання базілікі: сляды ратонды канца X — пачатку XI стагоддзя, рэшткі раманскага аднанефнага храма з квадратнай апсідай і двума бакавымі капэламі і першапачатковага гатычнага касцёла XIV стагоддзя. Сляды ранняй раманскай ратонды былі выяўленыя ў 1978 роке ў муры прэзбітэрыя і ўсходняй частцы нефа першапачатковага раманскага храма. Гэтая ратонда з'яўляецца найстарэйшым будынкам на тэрыторыі Брно. Ад яе амаль цалкам захавалася мур апсіды злёгку падковападобнай формы і рэшткі муроў паўночнага і заходняга цыліндрычнага нефа. У непасрэднай блізкасці было даследавана могілках, адносяць у свой час да ўсіх трох гістарычных храмах[3][4][5].


Нататкі:


1). Bazilika Nanebevzeti Panny Marie.
2). Bazilika Nanebevzeti Panny Marie na Starem Brne.
3). Kostel Panny Marie (Sv. Anny).
4). Hana Zapletalova, 1999, Uvod.
5). Starobrnensky klaster.
6). Hana Zapletalova, 1999, Zakladatelka chramu Nanebevzeti Panny Marie — kralovska vdova ELISKA REJCKA.
7). Encyklopedie dejin mesta Brna.
8). Bazilika Nanebevzeti Panny Marie (pruvodce).
9). Bilek J., Tucka O., 2006, с. 68.
10). Bazilika Nanebevzeti Panny Marie. gcatholic.org. Архивировано из первоисточника 18 марта 2016.
11). Hana Zapletalova, 1999, Stribrny oltar.
12). Hana Zapletalova, 1999, Starobrnenska Madona — PANNA MARIA SVATOTOMSKA — Palladium mesta Brna.
13). Hana Zapletalova, 1999, Ostatni vytvarna dila.


Літаратура:


• Bilek J., Tucka O. Brnenske kostely. — Kartuzianske nakladatelstvi. — Brno, 2006. — 249 S. — ISBN 80-86953-06-8.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Дольны Коўніце
(Dolni Kounice)


Дольны Коўніцэ (чэск.: Dolni Kounice; ням.: Kanitz) уяўляе сабою невялікае места Паўднёвамараўскага краю (Jihomoravsky kraj / South Moravian) Чэхіі, што налічвае каля 2400 жыхароў.

Старажытнае места Дольны Коўніцэ знаходзіцца прыкладна ў 25 км на поўдзень ад Брна ў даліне ракі Йыглаве. У месьте вы знайдзеце мноства помнікаў розных перыядаў — капліцу Сьвятога Антонія (the chapel of St. Anthony), рамантычныя руіны кляштару Ружы (the convent Rosa Coeli), замак, габрэйскую сінагогу ды габрэйскія могілкі, касьцёл Сьв. Пятра й Паўла (kostel Sv.Petra a Pavla), іншыя касьцёлы й капліцы, у стылі рэнесансу й барока, калёну расьпяцьця й Марыянскую калёну, якія стаяць на ўзбоччах. А таксама сады й вінаграднікі, дзе вырошчваецца знакамітая "Франкоўка".


Капліца Святога Антонія (Kaple svateho Antonina)


Капліца Сьвятога Антонія Падуанскага і Сьвятога Фларыяна (у народзе Antonicek) знаходзіцца на ўзгорку (260 м), на левым беразе ракі Йыглаве над местам Дольным Коўніце. Разам з прыпынкамі на Галгофе ахоўваецца як помнік культуры ЧР[1]. Шторок 4 кастрычніка тут праводзіцца сьвята Сьв. Фрэнсіс падзякі за ўраджай[2].

Капліца, прысвечаная Святога Антонія і Святога Фларыяна заснаваная ў 1654 роке як капліца хадайніцтва ў заступніцтве сьвятых для абароны ад стыхійных бедстваў. Ўплыву капліцы прыпісваць тое, што Коўніце незазнаў буйных катастроф, таму цяпер традыцыйная пілігрымка ў капліцу Сьвятога Антонія, першая нядзеля пасьля сьвята Сьвятога Антонія (13 чэрвеня), стала галоўным рэлігійным святам для ўсяго места.

З-за вялікае колькасьці вернікаў, якім недаставала ўжо месца, старая капліца была разбураная, і ў 1757 роке на яе месцы пабудаваны новы храм у стылю барока, спраектаваны Францішкам Антанінінам Грымам[3]. Яго будаўніцтва ў асноўным фундавалася былым ўладальнік места, прынцам Карэлам Максіміліянам Дітрыхштэйнам (Ditrichstejn). Падчас кіравання Іосіфа II, капліцу меліся зьнесесьці, але месьцечы, каб захаваць сьвятыню, заявілі, што вада падчас паводак часта залівае мост, і яны ня могуць патрапіць у фару на правым беразе ракі. Капліца была, такім чынам захаваная, але да  Antoninska было забароненае паломніцва й шэсьця. З таго часу гэта толькі прыходскі храм.

Капліца мае адзін галоўны і два бакавых алтароў. Над галоўным выява Сьвятога Антонія. Над ім знаходзіцца вялікая выява Сьвятога Фларыяна. Леваруч алтар упрыгожаны ваяваю Францыска Асізскага, вышэй правае часткі алтара вісіць выява некалі вельмі ушанаванага заступніка вінаробаў Сьвятога Гатарда. У вежы капліцы былі два званы, старэйшы і больш вялікі быў адліты ў 1586 роке (г.зн. паходзіць ад іншага храму). Другі — 1658 року, быў канфіскаваны для ваенных мэтаў 1917 роке. На клірасе над уваходам раней быў орган. Частка барочнага ўпрыгожваньня капліцы была скрадзеная ў 90-х роках ХХ стагодзьдзя.


Сьпіс літаратуры:


1). Цэнтральнай спіс культурных помнікаў у Чэскай Рэспубліцы [онлайн]. Прага: Нацыянальны інстытут спадчыны, [ЦІТ. 2013/02/03]. № па каталогу 147468: Капліца. Антонія Падуанскага і Санкт Florian ўяўляе сабой набор Галгофе. Каталог спадчыны. MonumNet:[1]. Пошук дакументаў у мета-інфармацыйнай сістэмы ГМС:[2].
2). Месцы паломніцтва епархіі. Пад рэд. біскупства Brno 2016
3). Samek, Багуміла. Мастацкія помнікі Маравіі і Сілезіі (A-I . Прага: Academia, 1994. ISBN 80-200-0474-2 . С. трыста дзевяноста шосты

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Тельч

 

Тельч (чеськ. Telc, нім. Teltsch, лат. Telcz) — місто в південно-західній Моравії у Чехії. З 2000 року входить до складу адміністративної області Край Височіна. Місто-музей, перший об'єкт з Чехії у списку об'єктів Світової спадщини ЮНЕСКО.

Перша письмова згадка про Тельч датується 1315 роком. У 1333 р. маркграф Карел (згодом чеський король і німецький імператор Карл IV) придбав Тельчський замок. У 1339 р. замок у короля викуповує Олдржих Вітковіц з Градця. Навколо замку вже виросло місто, а біля замкових стін розкинулася велика торгова площа, оточена купецькими будинками. Унікальна форма Тельча була обумовлена тим, що з одного боку розростання кварталів обмежували рів і кріпосна стіна, з іншого — ставки. У XVI столітті замком і містом володіють сеньйори з Градця.

На честь Захаріаша з Градця названа головна (ринкова) площа міста. При ньому замок перебудовується в стилі ренесанс майстрами Антоніо Влачем і Бальдассаром Магджі де Роніо. Фасади будинків на головній площі також були перебудовані в стилі ренесанс і бароко.

У 1604 році рід сеньйорів Градця присікується по чоловічій лінії, і місто стає власністю родини Славата. Наступний етап розвитку міста цілком належить єзуїтському ордену — в місті були побудовані єзуїтський коледж і кілька шкіл, астрономічна обсерваторія, музичне училище. Єзуїтам належить і одна з найкрасивіших міських церков. У XVII столітті Тельч переходить у володіння роду Ліхтенштейн і залишається тихим провінційним містечком до теперішнього часу.

У 1971 році місто було оголошено архітектурним заповідником, а з 1992 року включене до списку культурної спадщини ЮНЕСКО. З 1995 року державний замок Тельч є також національним пам'ятником культури.


Пам'ятки:


Місто займає територію, площею 9 га і містить 85 історичних пам'яток. Її центром є ренесансний замок. Золотий зал на півночі замкового комплексу відрізняється тонкою позолотою стелі, виконаної у 1561 році, що демонструє значний вплив італійського мистецтва. Останній етап реконструкції був здійснений під наглядом Бальдасара Маджіо де Аронго і відноситься до кінця XVI століття. До найцікавіших пам'яток відносяться:

1). Захаріас намести (Захарієва площа). Спочатку Старе місто Тельча було побудоване з дерева і у 1386 році згоріло за одну ніч. Будинки були відбудовані заново з каменю, а після перебудови замку фасади будинків були також перебудовані в стилі ренесанс і бароко. Всі будинки на площі об'єднані спільними аркадними галереями і зберегли свій вигляд з середньовіччя. Будинку № 15 і 61 прикрашені особливо цінними фресками в техніці сграффіто.
2). Фрагменти кріпосної стіни XIII-XIV ст. Верхні (біля вежі Святого Духа, 1629 р.) та Нижні (біля замку, 1579 р.) ворота міста.
3). Костёл Святого Духа (XIII століття), пізніше перебудована в романському стилі, 49 метрів заввишки. Від дзвонів XVII століття залишилися тільки 2.
4). Маріанська колона. Створена скульптором Ліпартом за допомогою місцевого муляра Ньювірта в 1718 р. на кошти дружини бургомістра Ходової.
5). Фонтани на площі.
6). Ратуша (зараз всередині розташоване турбюро).
7). Костёл Святого Якова (1360-1370 рр.). В XV столітті побудована заново. У великій гробниці костёла зберігається прах Захаріаша з Градця, а у вестибюлі поховані городяни, загиблі під час Першої світової війни. Над 60-метровою дзвіницею підносяться два рідкісних за красою звучання дзвони.
8). Костёл Імені Христового, єзуїтська, 1669 р. Поряд єзуїтський коледж і єзуїтський монастир.
9). Старе місто на березі озера в 15 хвилинах ходьби від Захарієвої площі: площа Богоматері, Мадонна (1673 р.), капела Богоматері (1572 р., рококо). Від замку і Захаріас-намести до Старого міста веде доріжка, звана “На плитках”. Уздовж неї стоять статуї святих, виконані в стилі бароко в XVIII ст.
10). Костёл Святої Анни при кладовищі. Бароко, XVI-XVII століття.

 


Тельч


Основан предположительно в 1099 г., когда местный сеньор маркграф Отто построил здесь романскую часовню, посвятив её Деве Марии. Впервые упоминается в 1333 г., когда маркграф Карел (впоследствии чешский король и немецкий император Карл IV) приобрёл Тельчский замок. В 1339 г. замок у короля приобретает Ольдржих III из Градца из рода Витковичей из Градца. Вокруг замка уже вырос город, а у замковых стен раскинулась большая торговая площадь, окруженная купеческими домами. Уникальная форма Тельча была обусловлена тем, что с одной стороны разрастание кварталов ограничивали ров и крепостная стена, с другой — пруды. В XVI веке замком и городом владеют сеньоры из Градца.


В честь Захариаша из Градца названа главная (рыночная) площадь города. При нём замок перестраивается в стиле ренессанс мастерами Антонио Влачем и Бальдассаром Магджи де Ронио. Фасады домов на главной площади также были перестроены в стиле ренессанс и барокко.


В 1604 году род синьоров Градца пресекается по мужской линии, и город становится собственностью семьи Славата. Следующий этап развития города всецело принадлежит иезуитскому ордену — в городе были построены иезуитский колледж и несколько школ, астрономическая обсерватория, музыкальное училище. Иезуитам принадлежит и одна из красивейших городских церквей. В XVII веке Тельч переходит во владение рода Лихтинштейн и остается тихим провинциальным городком до настоящего времени.

В 1971 году город был объявлен архитектурным заповедником, а с 1992 года включен в список культурного наследия ЮНЕСКО. С 1995 года государственный замок Телч является также национальным памятником культуры.


Достопримечательности:


1). Тельчский замок (XVI век).
2). Намнести Захариаше (Площадь Захариаша). Изначально Старый город Тельча был построен из дерева и в 1386 году сгорел за одну ночь. Дома были выстроены в камне заново, а после перестройки замка фасады домов были также перестроены в стиле ренессанс и барокко. Все дома на площади объединены общими аркадными галереями и сохранили свой облик со средневековья. Дома № 15 и 61 украшены особо ценными фресками в технике сграффито.
3). Фрагменты крепостной стены XIII—XIV веков. Верхние (у башни Святого Духа, 1629 год) и Нижние (у замка, 1579 год) ворота города.
4). Костёл Святого Духа (XIII век), позднее перестроена в романском стиле, 49 метров высотой. От колоколов XVII века остались только 2.
5). Марианская колонна. Создана скульптором Липартом (D. Lipart) с помощью местного каменщика Ньювирта (F. Neuwirt) в 1718 г. на средства жены бургомистра Ходовой (Z. Hodova).
6). Фонтаны на площади.
7). Ратуша (сейчас внутри расположено турбюро).
8). Костёл Святого Иакова (1360—1370 годы), в XV веке построена заново. В костёле в большой гробнице хранится прах Захариаша из Градца, а в вестибюле похоронены горожане, погибшие во время Первой мировой войны. Над 60-метровой колокольней возвышаются два редких по красоте звучания колокола.
9). Костёл Имени Христова, иезуитская, 1669 года. Рядом иезуитский колледж и иезуитский монастырь.
10). Старый город на берегу озера в 15 минутах ходьбы от площади Захариаша: площадь Богоматери, Мадонна (1673 г.), капелла Богоматери (1572 г., рококо). От замка и намнести Захариаше к Старому городу ведет дорожка, называемая “На Плитках”. Вдоль неё стоят статуи святых, выполненные в стиле барокко в XVIII в.
11). Костёл Святой Анны при кладбище. Барокко, XVI—XVII век.


Тельчский замок


Первое документально подтверденное упоминание о замке относится к 1335 году. Тогда Тельч принадлежал королю Яну Люксембургскому и его сыну (позднее императору Карлу IV). Четыре года спустя Ян обменял Тельч на пограничный замок Банов (находится неподалеку от города Угерский Брод), принадлежавший Ольдржиху III из Градца. С тех пор до 1604 года в замке властвовали Господа из Градца. По сей день в замке сохраняются богато украшенные деревянные потолки и ценные интерьеры эпохи Ренессанс, относящиеся преимущественно к XVI веку.

Надписи на стенах главным образом на чешском или латинском языках. Снаружи: “Лучше скромная прибыль под своей деревянной крышей, чем под чужой”. Внутри: “Благословение божие снисходит на богатых людей”.

Господа из Градца в конце XVI века не оставили после себя мужского потомства. В 1604 году последняя представительница рода и наследница всего состояния Луция-Отилия вышла замуж за Вилема Славату из Хлума и Кошумберка (при пражской дефенестрации в 1618 году он был выброшен из окна Пражского града). В 1691 году здесь обосновываются Лихтенштейны из Кастелькорна, так как внучка Вилема Славаты вышла замуж за графа Лихтейнштейна-Кастелькорн. После смерти последнего представителя этого рода в 1761 году один из родственников Алоиз-Подстатский объединяет гербы обоих родов. Лихтейнштейн-Подстатские владеют Тельчем вплоть до 1945 года, когда они были высланы в Австрию.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі



Тельч, Телч (Telc) – уникальный город, первый в Чехии памятник, внесенный в список Всемирного наследия ЮНЕСКО. Исторический центр города, окруженный со всех сторон водохранилищами и обводным каналом, часто называют Моравской Венецией.


Достопримечательности города Телч:


Центральная площадь города, самая популярная у туристов — площадь Захария из Градца (Namesti Zachariase z Hradce), считается одной из самых красивых в Чешской республике. Расположились на ней старинные городские дома, с богато украшенными фасадами, городская ратуша, два каменных фонтана и марианский столб (Mariansky sloup). Изначально Старый город Тельчи был построен из дерева и в 1386 году сгорел за одну ночь. Дома были выстроены в камне заново.

Чуть севернее находятся костёл Имени Христова (Kostel Jmena Jezis), что вместе с гимназией и семинарией составляют иезуитский комплекс. Сразу за ними — костёл Святого Иакова (kostel sv. Jakuba), где над 60-метровой колокольней возвышаются два редких по красоте звучания колокола.

А дальше взору открывается ренессансный замок Телч и английский парк. В комплекс замка входят новые жилые и хозяйственные постройки, внутренний дворик и замковый сад.

На противоположной стороне площади расположился костёл Святого Духа — самое старое строение города. С его башни город представлен как на ладони. Также в городе Телч сохранились фрагменты крепостной стены, а именно городские ворота: Верхние (Horni brana) — у костёла Святого Духа, и Нижние (Dolni (Mala) brana) — у замка.

Интересным будет посещение старого города, расположенного на берегу озера. Соединен он с историческим центром дамбой (Na hrazi), украшенной статуями в стиле барокко. В этой части города, при кладбище, на Сватоаненской улице (Svatoanenska ulice), находится барочный костел Святой Анны (kostel sv. Anny).

Окрестности Телчи удобно познавать пешком, в нескольких километрах от Телчи находится часовня Святого Карла Боромейского (Kaple sv. Karla Boromejskeho), а также развалины крепости Штамберк (Zricenina hradu Stamberk).

__________

http://cztourism.com



В 2007 году замок города Тельч получил титул “самого сказочного замка Чехии”. Его изначально построили в готическом стиле — с четкими вертикальными линиями. Однако в XVI веке по желанию владельца Захариаша был перестроен итальянскими мастерами в резиденцию в духе Возрождения. Именно они придали замку сказочный облик, благодаря которому он кажется уголком Италии в славянской стране.

Внутри замок больше похож на музей. Потолки затейливо расписаны. Количество скульптур, картин и рельефов с изображением древнегреческих богов здесь зашкаливает. Здесь есть разные тематические залы — Мраморный, Театральный и даже Африканский, в котором хранится коллекция диковинок из Африки, включая ухо слона. Есть ещё и Сокровищница с интересным иллюзорным рельефом, сделанным в технике сграффито*.

Снаружи замок окружён идеально спланированным парком и цепью прудов, которые отделяют всю эту красоту от остального мира.
_____
*). Сграффито — техника создания изображений на стене. Наносят два слоя штукатурки разных цветов, потом часть верхнего слоя соскребают, и контраст светлого и темного создает ощущение объёма.

__________

http://redigo.ru/geo/Europe/Czech/poi/13259

 


Достопримечательности Тельча


Над центром города доминируют ренессансный замок XVI века с фрагментами более старых крепостных сооружений — стенами XIII-XIV вв., Верхними и Нижними воротами (XVI в.), башней Святого Духа (1629 г.), изящной часовней Всех Святых (1580 г.) напротив кассы и так далее. В январе 2007 года Тельч победил в конкурсе "Самый сказочный замок Чехии". Внутри комплекса экскурсии проводятся только в сопровождении гида ( 140 CZK). Открыт: в апреле и октябре — с четверга по воскресенье, с 9:00 до 12:00 и с 13:00 до 16:00, с мая по сентябрь — до 17:00.

В восточном крыле замка действует галерея Яна Зрзави (Galerie Jana Zrzaveho), посвященная этому известному живописцу и сюрреалисту, родившемуся в близлежащем городке Гавличкув-Брод (Havlickuv Brod).

Ещё одним известным памятником является костёл Святого Духа (XIII в., перестроена в романском стиле в XV в.) с колокольней 49 метров высотой. Поблизости можно обнаружить костёла Святого Иакова (XIV-XV вв.) с 60-метровой колокольней и Святого имени Христова (1666-1667 гг.), иезуитский колледж и монастырь с одноименной церковью (XV-XVII вв.), Марианскую колонну (1718 г.) с фонтаном в центре площади, а также кладбищенскую костёл Святой Анны (XVI-XVII в.).

Старые кварталы лучше всего сохранились на берегу озера, в 15 минутах пешком от Zacharias namesti — сюда ведет специальная дорожка “На Плитках”, обрамленная статуями святых, выполненных в стиле барокко (XVIII в.). Кроме самих ренессансных строений этой живописной части города стоит увидеть самый маленький дом Тельча в юго-восточном углу площади Богоматери, одноименную капеллу в стиле рококо (1572 г.), ведущий на север узкий переулок к Малым воротам Старого города, ратушу, а также застроенную старыми особняками дорогу на юг, к Большим вратам, за которыми уже виден костёл Святого Духа.

__________

http://guide.travel.ru/czechia/south_moravia/telc

 


Тельч — город-заповедник ЮНЕСКО


Тельч — город-заповедник ЮНЕСКО Этот город, являющийся памятником ЮНЕСКО, был основан как королевская крепость в XIII веке в Южной Моравии, неподалеку от серебряных рудников.

Город Тельч — центр южной части Чешско-Моравской возвышенности.

По легенде историка Яна Павла Билека (конец XVIII в.), Тельч был основан в августе 1099, когда моравский марк-граф Отто II построил часовню Девы Марии на месте нынешнего Старого города, в честь своей победы над принцем Братиславом. Однако фактически первое славянское поселение появилось здесь около брода через реку на рубеже XII и XIII столетий. Королевская усадьба была расположена на возвышении над рекой рядом с Романской церковью.

В мае 1339 года вся территория была отдана чешским королем Яном Люксембуржским во владение дворянина Олдриха III из южной Богемии. В 135 году Тельч получил статус города. Вместо усадьбы был построен готический замок с костёлом Святого Джеймса поблизости. Были возведены новые укрепления вокруг города: каменные валы, двое ворот, рвы. Город представляет хороший пример готического устройства городского поселения.

В конце XIV века разразился пожар, который немного приостановил развитие города: сгорел костёл, дом священника и ещё около 30 зданий.

Во времена правления Индриха город получил многие привилегии и стал крупным торговым центром. Ренессансный облик город получил благодаря Захариасу из Градец (1527-1589 гг.) и его любви к Италии. Замок Тельча является одним из замечательнейших сооружений стиля Ренессанса Чехии. В городе устраивались еженедельный рынок и 4 ежегодных ярмарки. К этому времени Тельч стал местом епархии для большой области юго-западной Моравии.

Когда умерли все мужские представители рода Градец, новыми владельцами Тельча стали семейство Славата. Вильям Славата в 1650 году получил от Императора Фердинанда III новый герб для города, который принадлежит городу и по сей день. Самую большую славу Тельчу принесла Франтишка, урожденная графиня Мерэй, жена Вильяма. После смерти мужа она была гольфмистериной Леопольда I, будущего Чешского короля и Святого Римского Императора. В Мае 1651 г. Франтишка основала Иезуитский колледж в Teльче, к которому вскоре был добавлен костёл Иисуса и общежитие Святых Ангелов для музыкально одаренных учеников. При Франтишке святая Маргарет стала главной святой покровительницей города.

Под руководством иезуитов в Тельче был беспрецедентный рост академической деятельности: в дополнение к Иезуитской гимназии и подготовке миссионеров, костёл ордена использовалась как астрономическая обсерватория, а иезуитский колледж был центром фармацевтики.

В течение 1651-1773 гг., когда орден Иезуитов и Тельч были близко связаны, в городе широко развивались графические искусства. Вторая половина XVII века — расцвет Барокко в Тельче. В этом стиле были перестроены Церковь Богоматери в Старом городе, здание Часовни святого Карла, были возведены костёл святой Анны при кладбище. Одним из лучших образцов Барокко середины XVIII века является ряд статуй на дороге, называемой “На Плитках”, которая соединяет городской центр со Старым городом и костёлом Богоматери.

В конце XVII века город перешёл во владение семьи Лихтенштейн. Самым примечательным членом этой семьи был Франтишек Антонин, который построил костёл Святого Иоанна Непомука и часовню святого Войтека около Тельча. В 1760-ых Teльч стал собственностью рода Подштатски, линии Лихтенштейнов, и оставался в их руках до 1945 г.

К концу XVIII века Тельч был одним из развитых региональных центров культуры в Чехии. Местные сторонники Чешского Национального Возрождения основали в 1871 году Чешскую провинциальную среднюю школу, первую в Моравии. Развитие образования и гражданской жизни привело к основанию многочисленных обществ, чьи цели включали поддержку образования, культуры, окружающей среды и местной экономики. Важнейшую роль сыграл Национальный Союз юго-запада Моравии. Вторая половина XIX века принесла Тельчу множество личностей, совершенствующих культуру, образование и социальную жизнь города. В Тельче, несмотря на отсутствие железной дороги, соединяющей Teльч с другими городами, произошло быстрое развитие промышленности. Первые поезда появились в Тельче только в 1898 году.

В 30-х годах XX века в Тельче начинает развиваться туристическая отрасль. В 1970 г. Министерство Культуры объявило историческую область Тельча (замок и здания вокруг площади) Городским Историческим Заповедником. В 1992 году Тельч был включён в список ЮНЕСКО. В 1995 г. замок Тельча был объявлен Национальным Культурным Памятником Старый Город, как уникальный пример народной архитектуры рубежа XVIII-XIX вв. В том же году Барочный комплекс костёла Божей Матери, больниц Старого города, а также часовня Святой Роче были объявлены исторической зоной.

Достопримечательности города: замок с английским парком, дома эпохи ренессанса и барокко. В городе представлена экспозиция изделий народных ремёсел.

Любителей музыки привлекает насыщенная культурная жизнь Тельча. Здесь проходят многочисленные концерты и музыкальные фестивали. Самые известные события: фестиваль “Краина гудбы” (“Музыкальный край”, или “Земля Музыки”), фестиваль “французско-чешской музыкальной академии”. Весной в Тельче проходит 3-дневный международный фестиваль фолк-музыки “Горацкий международный фестиваль” (“Горские праздники”). Самый крупный — 16-дневный фестиваль “Празднины в Телчи” (“Каникулы в Тельче”). Там участвуют около 60 певцов, певиц и музыкальных групп, исполняющих народные песни.

__________

http://www.oldcity.ru/doc/272.htm

 


Замок в Тельчи является одним из жемчужин архитектуры Моравский Возрождения. Его привлекательность повышается за счет очень деликатный подход к владельцам наследия сохранились в очень хорошем состоянии, оригинальных интерьеров. Многие из них являются характерными примерами влиянием итальянского искусства на нашей территории и её вариаций в области к северу от Альп.

Трансформация готического замка в резиденции Ренессанс состоялась в первую очередь в соответствии с указанным Захарии из Градец. Он получает в качестве члена Градец филиала Vitkovci моравских поместьях наследство от отца Адама И. из Градец. Год спустя, в 1551 году, новый владелец принял участие в Тельч чешских князей знаменитое путешествие в Генуе, Италия. Отчёт даже упоминает его как одного из самых важных вельмож и хвалит его сложную броню и когорту. Вернулся Захария под влиянием итальянского Возрождения и вскоре после возвращения стартов, как и другие участники экспедиции, чтобы превратить свое место.

Восстановление замка в Тельчи было выполнено в два этапа под руководством итальянских мастеров. В некоторых интерьеров замка сохранить так называемые старые. Потолки сводчатые с оригинальными украшениями. Они выполнены каменщикрм и архитектором Leopolda Esterreicher из близлежащего Slavonic. Хотя Захария выиграл моравских поместья, унаследовал его брат Йоахим Южная чешские поместья, жительства семьи в городе Градец Генри. В обоих замках — Тельч и Jindrichuv — работали те же архитекторы и художники. Таким образом, оба здания являются близкими к по архитектуре и великолепным интерьерам и украшениям.

Реконструкция замка и другие строительные мероприятия были чрезвычайно дорогостоящими. Это стало возможным благодаря хорошему экономическому состоянию Тельча и очень высоких доходов от серебряных рудников, большинство из которых Захария получил в приданое от своей первой жены Катерины Валленштейна. Разработать возрождение старой части замка в Тельчи был в 1553 году, когда Захария из Градец женился на Екатерине Вальдштейнского.

Порталы, фасады и интерьеры в замке во многих гербах молодоженов. Величайших интерьер замка в Тельчи является Золотой зал, растяжения по всему крылу младших северных дворцов эпохи Возрождения. Низкие аркады оформлена Ренессанс сад. Архитектор, который нажал на окончательный вариант всего участка, вероятно, Baldassare Maggi из Arogne. Последнее строительная деятельность стало строительство захоронения часовни Всех Святых (1580 г.).

Наиболее оригинального пространства состояний не было изменено даже владельцы замка, и сегодня Тельч среди очень немногих нетронутых чешских и моравских Возрождения дворцов. Замок никогда не продавался, но был всегда передаётся от одной семьи. В начале XVII века Тельч достался семье Славатов. Члены семьи лордов Градец - Люси Otylie женат на Уильяме Славата из Chlumu и Кошумберк. Славата период заблокировать некоторые картины — в основном портреты. Наиболее важным памятником остается значительная картина маслом с изображением своеобразный администрирования дефенестрация Прага 1618 г. Салават усилий, чтобы принести жителям Тельча в католичество иллюстрируется в стиле барокко костёл иезуитов Имени Иисуса в самом близости от замка. Другие владельцы усадьбы — Lichtenetejni из Kastelkorn и Podstatsti Lichtenetejni сделал для блокировки только незначительные изменения. Платные больше внимания замкового парка, где он впоследствии построил великолепную императорскую теплицу.

__________

http://www.zamek-telc.cz

 


Знойма


Зн`ойма (чэшск.: Znojmo), Цнайм (ням.: Znaim) — месца у раёне Знойма Паўднёвамараўскага края Чэхіі з насельніцтвам 35 тысяч чалавек (2005 р.). Размешчаны на левым беразе ракі Дзіе, недалёка ад мяжы з Аўстрыяй.

Заснаваны ў 1055 року. Сучасны Знойма закладзены ў 1226 року чэшскім каралём Пржэмыслам I Отакарам на месцы старажытнай сталіцы маркграфаў Маравіі, знішчанай у 1145 року. Да сярэдзіны XIII стагоддзя выкарыстоўваўся ў якасці фартэцыі чэшскай дынастыяй Пржэмысловічаў (ад фартэцыі захавалася ратонда).

У Знойма 12 ліпеня 1809 года было заключана перамір’е паміж Напалеонам I і аўстрыйскім эрцгерцагам Карлам пасля заканчэння Ваграмскай бітвы. У часы ўваходжання Чэхіі ў склад Аўстрыйскай імперыі назвалася Цнайм (ням.: Znaim).

У месце ёсць мноства ўзораў сярэднявечнага дойлідства, сярод якіх:

1). Гатычны сабор Сьвятога Мікалая (kostel Sv. Mikulase). Пабудавана ў 1348 року імператарам Карлам IV (ён жа пад імем Карл I — кароль Чэхіі).
2). Будынак муніцыпалітэта з 75-мятровай вежай (каля 1446 р.).
3). Ратонда Сьвятой Катаржыны (rotunda Sv. Kateriny). Уяўляе сабой руіны замка, які належаў Пржэмысловічам. Інтэр'ер ратонды ўпрыгожаны фрэскавымі роспісамі 1134 року з выявамі біблейскіх сцэн і прадстаўнікоў роду Пржэмысловічаў.

 


Зноймо


Зн`оймо (чеськ. Znojmo, колишня назва нім. Znaim) — місто в районі Зноймо Південноморавського краю Чехії з населенням 35 тисяч чоловік (2005 р.). Розташоване на лівому березі річки Диє, неподалік від кордону з Австрією.

Місто засновано у 1055 році. Сучасне Зноймо закладено 1226 року чеським королем Пржемислом I Отакаром на місці стародавньої столиці маркграфів Моравії, знищеної 1145 року. До середини XIII століття використовувалось у якості фортеці чеською династією Пржемисловичів (від фортеці збереглась ротонда).

У Зноймо 12 липня 1809 року було укладено перемир’я між Наполеоном I та австрійським ерцгерцогом Карлом після закінчення Ваграмської битви. У часи перебування Чехії у складі Австрійської імперії місто мало назву Цнайм (нім. Znaim).

У жовтні-листопаді 1918 року Зноймо було центром самопроголошеного державного утворення Дойчзюдмерен (Німецька Південна Моравія).

У Зноймо є безліч зразків середньовічної архітектури, серед яких:

1). Готична церква святого Миколая (kostel Sv. Mikulase). Зведена 1348 року імператором Карлом IV (він же під ім’ям Карл I — король Чехії).
2). Будівля муніципалітету із 75-метровою вежею (бл. 1446).
3). Ротонда святої Катержини (rotunda Sv. Kateriny). Являє собою рештки частини замку, що належав Пржемисловичам. Інтер’єр ротонди прикрашено фресками 1134 року із зображеннями біблійських сцен і представників роду Пржемисловичів.

__________

Матеріал з Вікіпедії — вільної енциклопедії


Город Зноймо (Znojmo) расположен в 8 км от Австрии, в 75 км от Вены и в 55 км от Брно (Brno). Такое удобное расположение позволяет туристам, останавливаясь в отелях города, посещать не только достопримечательности региона, но и ездить на экскурсии в соседнюю Австрию.

Благодаря здешним климатическим условиям город славиться виноделием и садоводством. А ежегодный сбор винограда стал культурным событием, привлекающим тысячи туристов.

Достопримечательности города Зноймо:

В Зноймо сохранилось множество образцов средневековой архитектуры. Самым старшим и редкостным из них является романская ротонда Святой Катерины (rotunda Sv. Kateriny). Она представляет собой сохранившуюся часть замка, принадлежавшего Пржемысловичам. Интерьер ротонды украшен фресковыми росписями 1134 года с изображениями библейских сцен и представителей рода Пржемысловичей. В других уцелевших частях замка разместились экспозиции Южно-Моравского музея и местный пивовар.

Здесь же находятся Зноемские подземелья (Znojemske podzemi) — система подземных ходов и сооружений общей протяженностью 30 км. В некоторых местах подземелья углубляются на 4 этажа. Не так давно была открыта новая экспозиция со сказочными персонажами, лабораторией алхимика, ожившей скалой и темницей.

Со времен средневековья также сохранились 75-метровая башня Старой ратуши (Znojemska radnicni vez) и костёл Святого Николая (kostel Sv. Mikulase), которые выполнены в готическом стиле.

По соседству с костёлом стоит оригинальная трехэтажная часовня Святого Вацлава (kaple Sv. Vaclava) в стиле поздней готики. С её смотровой площадки открывается прекрасный панорамный вид на долину реки Дие.

Недалеко от костёла Святого Николая у крепостных стен расположен один из самых известных готических домов в Зноймо — пансион “Капланка” (penzion Kaplanka).

Среди культовых памятников города Зноймо нужно отметить доминиканский костёл Святого Креста (kostel Sv. Krize), костёл Святого Ипполита (kostel Sv. Hyppolita), костёл Святого Яна Крестителя (kostel Sv. Jana Krtitele) и костёл Святого Михаила (kostel Sv. Michala).

Лоуцкий монастырь (Loucky klaster) также оставит неизгладимое впечатление на посетителей. Во время гуситских войн он был разрушен и так до конца и не восстановлен. В своих стенах вмещал табачную фабрику, воинскую академию и казарму. Сегодня здесь находятся музей виноделия, винный магазинчик и винные погреба.

Любителей природы бесспорно привлечет Национальный парк Подыйе (Narodni Park Podyji). Здесь для туристов отмечены пешеходные маршруты и велосипедные трассы. Вдоль течения Дыйе полно увлекательных объектов: разрушенные старинные мельницы, причудливой формы валуны, древние грады и романтичные замки. А в удаленных от реки участках можно найти фруктовые сады и виноградники.

__________

http://cztourism.com



Зноймо — город в Чехии в Южной Моравии. В середине XI века на месте современного города возникло городище, ставшее резиденцией князей из династии Пржемысловичей.

Тогда же возникли первые каменные постройки — замок и костёл (романская ротонда). Позже костёл уже не выполнял религиозных функций, став символом города. 

В замке жил князь Моравии Конрад I, управляя Зноемским княжество 31 год. После его смерти Зноймо отошел сыну Конрада Литольду. Литольда несколько раз изгонял из этих земель король Чехии Вратислав II Борживой, ему даже приходилось обращаться за помощью к Австрии и только в 1101 г. вернуть Зноймо окончательно. 

Современный Зноймо был основан в 1226 г. королем Пржемыслом I Отакаром перед замком. В восточной части города селились ремесленники и торговцы.

В XIII в. в Зноймо часто наведывались чешские короли. Но к XV в. короли утратили своей интерес к городу, и Зноймо пришло в упадок. 

В 1593 г. вспыхнула долгая и изнурительная война с турками.

А в 1697 г. Зноймо заняли шведы, которые опустошили и разграбили город. 

В 1710 г. император Йозеф I передал город панам из Деблина. Новые хозяева частично разрушили город, чтобы построить замок, городские власти тоже снесли часть города, чтобы построить пивоваренный завод, который закрылся в 2010 г.

После смерти Деблинов в 1784 г. замок превратили в госпиталь, а позже использовали в качестве складов. И только в 1918 г. здесь разместился Южноморавский музей.

В XIX в. известность Зноймо принесла Цнаймская битва — битва между войсками Наполеона и австрийской армии в ходе австро-французской войны. Тогда французский маршал Массен, командуя войском значительно меньшым, чем австрийское, победил последних. 

В современном Зноймо сильно ощущается австрийское влияние, и это понятно до границы с Австрией совсем близко.

Среди достопримечательностей — готический костёл Святого Николая (kostel sv. Mikulase), возведенный в 1338 году.

75-метровая башня на здании муниципалитета, построенная в 1445 г. Отсюда открывается вид на город.

За муниципалитетом открывается площадь Масарыково (Masarykovo nameste), на которой расположен капуцинский кляштар.

Монастырь был заложен в XIII в., но разрушен императором Йозефом II. После Второй мировой войны кляштар восстановили и разместили здесь археологические, ботанические и зоологические экспозиции. 

Недалеко от башни расположен вход в известные катакомбы Зноймо, которые представляют собой лабиринт подземных переходов протяженностью почти 27 км. Это один из самых длинных подземных лабиринтов в Центральной Европе.

Катакомбы были заложены в XV в., в то время Зноймо был аграрным городом, и каждый житель хранил продукты и вино под своими домами. Впоследствии эти подвалы были соединены в общую сеть подземных переходов, для этой цели даже привлекли специалистов из Йиглавы, которые слыли большими мастерами в этой области.

Из-под земли вытащили тысячи камней и груды земли. Как всё это использовали — неизвестно, не был найден и план катакомб. Сами подземные сооружения использовались для защиты местных жителей в военное время, часть камер использовалась для пыток в средние века, во время Второй Мировой войны здесь прятались во время бомбардировок. 

После войны катакомбы стали приходить в запустение, проходы забивались мусором.

Сейчас для посещения открыт 1 км катакомб, в котором устроена своеобразная выставка ужасов.

Над рекой Дие возвышается замок, построенный в XI в. В XVIII в. замок превратился в госпиталь. И только в 1918 г. здесь разместился Южноморавский музей.

На территории замка сохранилась романская ротонда Девы Марии и святой Катерины.

Это один из самых ценных памятников архитектуры в Чехии. Ротонда была возведена в XI в., внутри она расписана фресками XII в. Предполагается, что ротонда какое-то служила часовней в замке. Но хуже всего с уникальным памятником обходились в XIX в. — здесь разливали пиво, а потом устроили плетеные мастерские. В конце XIX в. началась реставрация ротонды, в начале XX в. были восстановленные фрески. 

Доминиканский кляштар с костёлом Святого Креста был основан в 1230 г. В 1555 г. его разрушил большой пожар, в котором были утеряны и ценные реликвии — остатки Креста Господня. Но кляштар был отреставрирован и восстановлен.

__________

http://www.biancoloto.com

 


Кромержыж


Кр`омержыж (чэск.: Kromeriz; ням.: Крэмзір/Kremsier) — места на ўсходзе Чэхіі ў раёне Кромержыж Злінскага края (Zlinsky kraj). Размешчаны у гістарычным раёне Маравія, на беразе ракі Марава, на вышыні 201 мэтр над узроўнем мора. Плошча места складае 55,61 км2. Падзелены на 10 мескіх раёнаў. Насельніцтва складае 29 374 чалавекі (2006).

Вядомы як Ганацкія Афіны (Hanacke Atheny). У 1997 роке гэтае места, сярэдневяковы цэнтр якога знаходзіцца пад абаронай дзяржавы, быў прызнаны найпрыгожым гістарычным местам Чэскай Рэспублікі. У 1998 роке тэрыторыя Архібіскупскага палаца была ўнесена ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Кромержыж — старадаўняе места Краіны Ганакаў. Першае паселішча з'явілася на тэрыторыі Кромержыжа яшчэ ў часы Вялікай Маравіі. Упершыню згадваецца як вёска ў 1110 роке, калі быў набыты Аламоўцкім біскупам Ёганам II. Кромержыжу, размешчанаму на скрыжаванні гандлёвых шляхоў, у 1266 роке ўказам чэскага караля Пржэмысла Отакара II быў пададзены статус места, у тым жа роке ў пачалося будаўніцтва замка. У 1290 роке ўводзіцца мескае права.

У часы Гусіцкіх войнаў Кромержыж быў апорай гусітаў у Маравіі. Быў вернуты Аламоўцкім біскупам толькі ў 1456 роке. У 1467—1471 роках места апынулася ў цэнтры ваенных дзеянняў паміж арміямі чэскага караля Іржы з Подзебрадаў і венгерскага караля Мацвея Корвіна.

У XVI — пачатку XVII стагоддзя Кромержыж ператвараецца ў адзін з найважнейшых палітычных і культурных цэнтраў Маравіі. Аднак у часы Трыццацірочнай вайны места было захопленае і цалкам разбуранае шведамі. Ізноў адбудаваны толькі ў другой палове XVII стагоддзя Аламоўцкім біскупам Карлам II Ліхтэнштэйн-Кастэлькорнам. У час вайны за аўстрыйскую спадчыну, у 1742 роке быў захоплены прускай арміяю, у 1752 роке места выгарэла пры пажары. У 1805 роке быў заняты арміяю Напалеона.

У час Аўстрыйскай рэвалюцыі 1848 рока, пасля прыгнечання Габсбургамі паўстання ў Вене, сюды, у Кромержыж пераехаў і да сакавіка 1849 рока засядаў у біскупскім палацы аўстрыйскі рэйхстаг.

У 1885 роке ў Кромержыжы сустракаліся і вялі перамовы па пытаннях эўрапейскай палітыкі імператар Аўстра-Венгрыі Франц-Іосіф і маскалёўскі імператар Аляксандр III.

У красавіку 1939 рока заняты нямецкай арміяй. Вызвалены ў 1945 роке савецкімі войскамі.


Епіскапская рэзідэнцыя ў Кромержыже


Епіскапская рэзідэнцыя ў Кромержыже (чэск.: Arcibiskupsky zamek Kromeriz, Zamek Kromeriz, Arcibiskupsky zamek, ням.: Schloss Kremsier) — палацава-паркавы ансамбль XV стагодзьдзя ў стылі рэнесанс, размешчаны ў чэскім месьце Кромержыж. З 1777 рока палац служыў рэзідэнцыяй для біскупаў, а потым і архіепіскапаў Аламоўца. У 1998 роке палац і сады былі прызнаныя ЮНЕСКА помнікам Сусьветнае спадчыны.

У 1110 роке тэрыторыя, на якой знаходзіцца сучасны Кромержыж, перайшла да аламоўцкага епіскапату, і ў 1260 роке біскуп Бруна з Шауэнбургу (чэск.: Bruno ze Schauenburku, ням.: Bruno von Schauenburg ) загадаў закласьці на месцы селішча места, якое й назвалі Кромержыж[1].

У канцы XV стагодзьдзя пачалася перабудова замка, і да пачатку XVI стагодзьдзя ён быў значна зьменены і лічыўся цалкам камфортным па мерках таго часу. Перабудаваны ў стылі рэнесанс, замак уключаў у сябе чатыры крылы і вялікую вежу. Прыкладна ў той жа перыяд вакол былі закладзеныя сады і шматлікія сажалкі. Аднак у 1643 роке, да канца Трыццацірочнай вайны, места і маёнтак былі спустошаныя і разрабаваныя шведскаю арміяю[1][2].

У 1665 роке біскуп Аламоўца Карл II Ліхтэнштэйн (нем.: Karl II von Liechtenstein-Kastelkorn) пачаў рестаўрацыю замка, у выніку чаго з'явіўся палац у стылі маньерызму[3] (ад першапачатковага замку засталася толькі ніжняя частка вежы, астатняя частка была адбудаваная нанава да вышыні 84 мэтры). Для перабудовы былі запрошаныя італійскія прыдворныя дойліды Філіберта Луччезе (іт.: Filiberto Luchese) і Джавані Тенкалла (іт.: Giovanni Pietro Tencalla), якія на старым падмурку ўзьвялі новы трохпавярховы будынак з вонкавымі фасадамі, упрыгожанымі пілястрамі, аркадамі і кутнымі рызалітамі. Вакол палацу былі разбітыя барочны сад і кветкавыя сады[4].

З-за некалькіх пажараў наступныя рэстаўрацыйныя працы былі праведзеныя ўжо ў 1752 роке, а ў 1777 роке ў Кромержыж была перанесеная рэзідэнцыя біскупаў Аламоўца[4].


Нататкі:


1). Mesto Kromerizi (чэск.) На неафіцыйным сайце рэзідэнцыі.
2). Кромержиж (Kromeriz) (рус.) На сайце The Czech Walker.
3). O Zamku (чэск.) На афіцыйным сайце рэзідэнцыі.
4). Arcibiskupsky zamek v Kromerizi (чэск.) На неафіцыйным сайце рэзідэнцыі.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Вышы-Брод


Вышы-Брод (чэск.: Vyssi Brod; ням.: Hohenfurth) — невялікае места ў раёне Чэскі-Крумлаў Паўднёвачэскага краю (Jihocesky kraj). Места размешчанае на беразе Влтавы ў самой ўсходняй частцы горнага хрыбта Шумава і з'яўляецца самым паўднёвым населеным пунктам Чэскай рэспублікі.

Места даволі папулярнае сярод турыстаў, па-першае, дзякуючы размешчанаму тут цыстэрцыянскага Вышебродскаму кляштару, а па-другое, з прычыны таго, што тут пачынаецца, дзякуючы возеру Ліпна, бесперапынны суднаходны ўчастак ракі Влтавы, зручны для веславаньня. Гістарычны цэнтр места з'яўляецца мескай памятнікаваю зонай.

Паселішча Вышы-Брод ўзнікла каля неіснуючага цяпер броду на месцы перасячэння ракі Влтавы з сярэднявечнай купецкай дарагі не пазней XII стагодзьдзя і ўваходзіла ў склад валадарстваў роду Вітковічаў, затым іх галіны — Рожмберкаў.

У 1259 роке Вок I з Рожмберка заклаў тут цыстэрцыянскі кляштар і надаў яму, акрамя іншага, паселішча Вышы-Брод[2].

Статус места Вышы-Брод атрымаў у 1870 роке на падставе ўказа імператара Франца-Іосіфа I. Да 1945 року большасць насельніцтва складалі немцы, якія пасьля перамогі саюзнікаў ў II Сусветнай вайне былі дэпартаваныя.

Значэнне места значна ўзрасла пасля адкрыцця межаў у 1989 роке, бо побач знаходзіўся памежны пераход Студанки / Бад-Леонфельден. Павелічэнне колькасці людзей, што наведваюць места, прывяло да развіцця рознічнага гандлю і сфэры паслуг. У цяперашні час Вышы-Брод з'яўляецца турыстычным цэнтрам, які карыстаецца папулярнасцю не толькі ў знатакоў дойлідства, але і ў тых што захапляюцца пешым, вела- і водным турызмам.


Часткі места:


• Вышы Брод, уключаючы КазінецЗямной Йіловіце, уключаючы вёскі Ломски Двур, Лопатне, Куселов, Болехов, Градова і ж/д станцыю "Чортава Сцяна" (Certova Stena)
• Герберт, уключаючы вёскі Герберта, У Застаўкі і ж/д станцыі "Техораз" і "Герберта"• Техораз
• Зямной Дркольна, уключаючы вёскі Зямной Дркольна, горныя Дркольна, Млынец, Радванов
• Грудку, уключаючы ж/д станцыю "Вышы-Брод — кляштар"
• Лаховице
• Студанкі, уключаючы вёску Бістро
• Сватоміраў


Нататкі:


1). Pocet obyvatel v obcich Ceske republiky k 1. 1. 2012. Cesky statisticky urad, 31.5.2012.
2). Гогенфурт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.


Крыніцы:


• Kuca Karel. Mesta a mestecka v Cechach, na Morave a ve Slezsku / 8. dil V-Z. Praha : Libri, 2011. 896 s. ISBN 978-80-7277-410-4.
• Mesto Vyssi Brod
• Афіцыйны сайт места (http://www.mestovyssibrod.cz/)

 


Вышэбродскі кляштар


Вышэбродскі кляштар (чэск.: Vysebrodsky klaster) — цыстэрцыянскага кляштару ў месьце Вышшы-Брод акругі Чэскі-Крумлаў Паўднёваческага краю. Нацыянальны помнік культуры Чэхіі. Фамільная пахавальня феадальнага роду Рожмбэркаў (Розэнбэргаў). Бібліятэка кляштару змяшчае каля 70 тысяч кніг і рукапісаў і з'яўляецца адным з найбуйнейшых у Чэхіі сховішчаў сярэднявечнай кніжнасці.

Кляштар быў заснаваны ў 1259 роке Воком I з Рожмбэрка з блаславення капітула цыстэрцыянскага абацтва ў Сіта. Заснаваньне кляштару было зацверджанае праскім біскупам 1 чэрвеня таго ж року. Вок I з Рожмбэрка ахвяраваў новаму кляштару навакольныя землі, у тым ліку паселішча Вышшы-Брод. Да XV стагодзьдзя кляштар стаў буйным феадальным землеўладальнікам, ды й валодаў больш чым 100 паселішчамі.

Вок I з Рожмберка памёр у 1262 роке і быў пахаваны ў Вышебродскім кляштары, які з тых часоў служыў месцам пахаваньня дзесяці пакаленьняў роду Рожмбэркаў. Апошнім з Рожмбэркаў быў Пётр Вок з Рожмбэрка, пахаваны ў крыпце касьцёла Ушэсьця Панны Марыі ў 1611 роке. Яго труну захаваўся да нашых дзён у выдатным стане.

Пасьля сьмерці апошняга Рожмбэрка мясцінамі апекаваліся спачатку Эггенбэргі (XVII стагодзьдзе), а потым Шварцэнбэргі (XVIII-XIX стст.). Кляштар пацярпеў падчас гусіцкіх хваляваньняў і Трыццацірочнай вайны. У 1690 роке кляштар пагарэў. У кіраваньне імператара Іосіфа II ледзь не быў секулярызаваным.

Падчас Другой сусьветнай вайны тут былі размешчаныя нямецкія перасяленцы з Бесарабіі, а таксама быў арганізаваны рэзервовы шпіталь вермахта. У сацыялістычны час быў пераабсталяваны пад казарму. Абат і тыя манахі, што засталіся перасяліліся ў Цветльскае абацтва.

У 1991 роке кляштар вярнулі ў валоданьне ордэна цыстэрцыянаў.

Найбольш вядомыя асобы, пахаваным у кляштары:

• Вок I з Рожмбэрка
• Віёла Цешынская, жонка караля Вацлава III
• Завішаў з Фалькенштейна
• Йындржых III з Рожмбэрка
• Ольдржых I з Рожмбэрка
• Ольдржых II з Рожмбэрка
• Пётр I з Рожмбэрка
• Пётр Вок з Рожмбэрка


Крыніцы:


• Рубцоў Б.Т. Даследаваньні па аграрнай гісторыі Чэхіі (XIV — пачатак XV ст.) — М. Выдавецтва Акадэміі навук СССР. 1963. — 452 с.
• Hansova, Jarmila. Klaster Vyssi Brod. Encyklopedie mesta Cesky Krumlov. Праверана 26 снежня 2014.Hlinomaz Milan, Kolda Vlastimil. Vysebrodsky klaster — nekropole Rozmberku, JSH 4/1988. Ceske Budejovice: Jihoceske muzeum v Ceskych Budejovicich, 1998.
• Афіцыйны сайт манастыра
• Майстар Вышебродскага алтара // Энцыклапэдыя жывапісу

 __________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Мікулаў


Каардынаты: 48°48’20’’ пн. ш. 16°38’00’’ у. в. (G) (O) (Я)

Мікулаў (чэск.: Mikulov; ням.: Нікольсбург/Nikolsburg) — места ў раёне Бржецлав Паўднёвамараўскага краю (Jihomoravsky kraj/South Moravian) Чэхіі непасрэдна на мяжы з Аўстрыяй.


Першыя паселішчы


Меркавана паселішча вядзе пачатак з XI стагоддзя ад Бабенберга, якія засялялі Маравію[1].


Ліхтэнштэйнны 1249-1572


Першая згадка "Nikulsburch" з'явілася ў дароўным дакуменце 1249 рока, у якім Пржэмысл Отакар I перадаваў Генрыху I фон Ліхтэнштэйн групу вёсак. Дакумент быў пацьверджаны Отокаром у 1262 роке. У 1276 роке была асвечаны храм. У выніку Бітвы ў Дюрнкрута кароль Рудольф I перадаў 24 жніўня 1279 Генрыху II фон Ліхтэнштэйн права на правядзенне тыднёвай кірмашу (das Recht auf einen Wochenmarkt) у рэзідэнцыі Нікольсбург (in villa Nicolspurch)[2].

Нікольсбург як места быў заснаваны ў 1410 роке ў межах уладанняў Ліхтэнштэйнаў.


Дітрыхштэйны з 1572 рока


У 1572 року імператар Максіміліян II перадаў места ў валоданне Дітрыхштэйнам, а менавіта Адаму Дітрыхтешйну, які атрымаў права ўласнасці і перадачы места па спадчыне іншым Дітрыхштейнам у 1575 роке. Яго сын Жыгімонт II пераехаў у Нікольсбург і заснаваў лінію Дітрыхштэйн-Нікольсбург (von Dietrichstein zu Nikolsburg), якая працягвалася аж да 1861 рока. У 1687 року Фердынанд Ёзэфу Дітрыхштейну было падаравана княства Тарасп, з-за чаго род Дітрыхштэйнов увайшоў у склад калегіі князёў Свяшчэннай Рымскай імперыі.

31 снежня 1621 рока ў Нікольсбурге быў заключаны Мікулаўскі (Нікольсбургскі) мірны дагавор паміж венгерскім каралём Габар Бетленом і Фердынандам II Габсбургам. Венгерскі кароль адмовіўся ад кароны, атрымаўшы частку Славакіі, Падкарпацкай Русі і частку паўночна-ўсходняй Венгрыі, а таксама герцагства Оппельн (Аполе) і Ратібор (Рацібуж) у Сілезіі.


Габрэйская абшчына


Места Нікольсбург знакамітае таксама сваёй магутнай габрэйскай абшчынай, якая адыгрывала важную ролю ў габрэйскам жыцці Эўропы.

У 1421 роке кіраўнік Аўстрыі Альбрэхт II выслаў габрэяў з Вены і Ніжняй Аўстрыі, і ўцекачы пасяліліся ўздоўж аўстрыйскай мяжы, прыкладна ў 85 км ад Вены, знайшоўшы абарону князёў Ліхтэнштэйн. Пасля 1454 рока ў Нікольсбург прыбыла новая група габрэйскіх пасяленцаў у выніку пераследу габрэяў у Маравіі каралём Багеміі Ладзіслава Постум[3]. З часам значэнне Никольсбурга як габрэйскай культурнага цэнтра ўзрастала, у XVI стагоддзі Нікольсбург стаў месцам знаходжання галоўнага рабіна Маравіі. C 1553 па 1573 рок рабінам у Нікольсбурге быў рабі Лёў (1525-1609 рр.), пазней — равін Прагі, стваральнік Голема[4]. Кардынал Франц фон Дітрыхштейн, сын Адама фон Дітрыхштейна, узяў габрэяў пад асаблівую ахову, а падаткі з габрэйскага паселішчы актыўна выкарыстоўваліся для фінансавання Трыццацірочнай вайны[5].

Рабінам Нікольсбурга кароткі час быў Аарон-Шмуэль Кайдановер (Мааршак).

У першай палове XVIII стагоддзя ў Нікольсбурге пражывала больш за 600 габрэйскіх сем'яў, гэта была самая вялікая габрэйская абшчына ў Маравіі.

Па перапісу 1754 рока, якую праводзіла імператрыца Марыя Тэрэзія, у Нікольсбурге пражывала 620 габрэйскіх сем'яў, гэта значыць больш за 3000 чалавек, што складала палову насельніцтва места[3]. Толькі невялікая частка габрэяў была рамеснікамі, большасць займалася гандлем. Падчас Сілезскіх войнаў (1740-1742, 1744-1745 і 1756-1763 рр.) для падтрымання манархіі габрэі вымушаныя былі плаціць вялізныя падаткі[5].

Знакамітымі рабінам Нікольсбурга былі шмельком Горовіц (1773-1778 рр.), талмудыстам, каббалісты і хасідаў ; талмудыстам Мардэхай Бенет (1789-1829 рр.), пры якім нікольсбургскі ешыбот выхоўваў да 300-400 навучэнцаў.

У 1836 роке ў Нікольсбургскім гета пражывала 3520 габрэяў, працавала 12 сінагог, тут знаходзіўся універсітэт Талмуда і цэнтральны рабінат Маравіі.

У 1846-1851 рокх галоўным рабінам Нікольсбурга быў Шімшон Рафаэль Гірша.

У XIX стагоддзі частка нікольсбургских габрэяў скарысталіся магчымасцю часовага пражывання ў Вене, якая давалася пры наяўнасці асаблівых пашпартоў. У 1848 роке габрэі атрымалі магчымасць свабоднага пражывання ў Аўстрыі, што прывяло да памяншэння габрэйскай абшчыны больш чым у тры разы. У 1904 роке ў месте пражывала 749 габрэяў пры агульным насельніцтве 8192[5].

У 1938 роке ў Мікулове была абшчына з 472 габрэяў пры насельніцтве места 8000 чалавек[3]. Толькі 110 з іх змаглі з'ехаць перад галакостам, астатнія 327 габрэяў былі знішчаныя. Пасля вайны габрэйская абшчына спыніла сваё існаванне.


Аўстра-Венгрыя


27 ліпеня 1866 рока, якая падчас Аўстра-пруска-італьянскай вайны ў Нікольсбурге быў падпісаны прелімінарная дамова, за якім праз некаторы час услед рушыла Праскае мірнае пагадненне.


Чэхаславакія


Да канца Другой Сусветнай вайны і наступнай этнічнай чысткі нямецкамоўнага насельніцтва Нікольсбург з'яўляўся акруговым местам (Kreisstadt) і цэнтрам раёну Нікольсбург (Bezirk Nikolsburg), які ўключаў у сябе Айсгруб (Eisgrub, зараз Ледніце), Фельдсберг (Feldsberg, зараз Вальціце) і дзесяткі пасёлкаў. Пасля вайны горад страціў адміністрацыйны статус акруговага цэнтра, а сам акруга быў скасаваны.

Да 1938 року ў месте было 8 000 жыхароў, з іх 89% нямецкамоўных[6] (па перапісу насельніцтва 1910 рока 89% насельніцтва Паўднёвай Маравіі было нямецкамоўных, за кошт міграцыі да 1930 року суадносіны нямецкамоўнага насельніцтва зменшылася да 65%, але сам Нікольсбург застаўся нямецкамоўных местам).


Трэці рэйх і пасляваенная Чэхаславакія


Нікольсбург, як і ўся Паўднёвая Маравія, падвергнуўся этнічнай чыстцы 1945-1946 рокаў: амаль усё насельніцтва места — больш за 90% жыхароў — было пазбаўленае грамадзянскіх правоў, любой уласнасці, у тым ліку асабістае (абмежаванне ў 15 кг асабістых рэчаў, выключаючы посуд, гадзіннікі і каштоўнасці), часткова знішчаная падчас выканання дэкрэтаў Бенеша. Пагранічны Мікулаў стаў апошняю "станцыяй" у Брюннском маршы смерці. У цяперашні час насельніцтва Мікулава складаецца з пасляваенных чэскіх, мараўскіх і славацкіх перасяленцаў і іх нашчадкаў, хоць у рэальнасці ў акрузе жыве, па меншай меры, 12 этнічных груп.


Славутасці:


• Мікулаўскі замак сям'і Дітрыхштэйн
• Піарыстскі каледж


Нататкі:


1). Leopold Kleindienst: Die Siedlungsformen, bauerliche Bau- und Sachkultur Sudmahrens. 1989, S. 9.
2). Reiner Elsinger: 750 Jahre Nikolsburg.
3). Nezhodova Sona. The Jewish Mikulov (Zidovsky Mikulov). — 1. ed. — Brno: Matice moravska, 2006. — 423 P. — ISBN 80-86488-28-4
4). Moravia and its castles
5). Jewish Encyclopedia, "Jewish Nikolsburg", Retrieved 2011-01-30
6). Nikolsburger Hefte: Heimatkundliche Vierteljahresschrift fur Stadt und Kreis Nikolsburg — Никольсбургские тетради, Ежеквартальный кравеведческий журнал, Нюрнберг, 1968—2003
7). Historicky mistopis Moravy a Slezska v letech 1848—1960, sv. 9. 1984

 


Мікулаўскі замак


Мікулаўскі замак (XI-XVII cтагодзьдзяў) барочны замак, які размешчаны ў цэнтры места Мікулава, што ў  раёне Бржецлаў. Ён стаіць на скалістым пагорку пад назвай "Замкавы пагорак" (Castle Hill) і з'яўляецца адной са славутасьцяў места. У пакоях замку месьціца пастаянная экспазіцыя мескага краязнаўчага музэю, а ягоная тэрыторыя зьяўляецца месцам правядзеньня культурна-масавых мерапрыемстваў, такіх як шторочнае сьвята вінаробаў.

Першапачаткова на месцы сучаснага замку быў мураваны раманскі замак часоу Пржэмысл (Premyslovcu). У XIII cтагодзьдзі ён быў падараваны Ліхтэнштэйну і той пачаў перабудоўваць яго ў гатычным стылю.

У 1560 року Ліхтэнштэйн прадаў замак Ладзіславу Kereczenyimu, які распачаў рэканструкцыю ў стылі рэнесансу. Калі ў 1575 роке новым уладальнікам замку стаў Дітрыхштэйн, тут па-ранейшаму праводзіліся буйныя будаўнічыя працы, якія завяршыліся пры Францішку Дітрыхштэйну (Frantiska z Ditrichstejna). У 1719 роке замак згарэў. Тым ня меньш, ён быў адбудаваны і служыў Дітрыхштэйнам да 1945 року, калі падчас вызваленьня ад нямецка-фашыстоўскіх войскаў замак зноўку згарэў. Пазьней ён быў адноўлены па праекце дойліда Атакара Аплаткі (Otakara Oplatka).

Мікула замак размешчаны ў  Паўднёвамараўскі край у Бржэцлаў (Breclav) вобласці недалёка ад цэнтра места Мікулаў, недалёка ад мяжы з Аўстрыяй у вінаробным рэгіёне з Паўлоўскіх пікаў (Pavlovskych vrchu). Замак стаіць на пагорку і разам са Сьвятым пагоркам уяўляе сабою адну са славутасьцяў места. Замкавы комплекс таксама ўключае ў сябе суседнія заставы, як абарончая вежа Козім пагорку пад назвай "Козі замак" (Vez na Kozim vrchu, 1380 r.). Сёньня яна служыць у якасці аглядальнай пляцоўкі[1]. Замак мае выцягнутую план, пад'язная дарога вядзе да яго з усходняга боку ад мікулаўскага пляцу. Комплекс будынкаў што ўваходзяць у замкавы комплекс, пабудаваныя ў стылі барока (папярэдні стыль — рэнэсанс). У цяперашні час на іх тэрыторыі месьціца пастаянная экспазіцыя краязнаўчага музэю ў Мікулава[2], якая ў першую чаргу скіраваная на гісторыю замку й вінарні.

Замак мае два асноўныя панадворкі, якія раздзяляе злучальны калідор паміж заходняю й ўсходняю часткамі будынка[3]. Паўночная частка панадворку ў мінулым служыла ў якасці "суду гонару". Тут захаваліся рэшткі скульптурнага дэкору замку[4] і гатычная студня XIII стагодзьдзя. Панадворак былога "суду гонару" зьвязаны зь прэдпанадворкам скалістым праходам, над якім пабудаваная вежа цыліндрычнай формы зь убудаванаю васьмікутнаю капліцаю ўвянчанаю цыбульным дахам. Дамінантаю прэдпанадворку з'яўляецца мураваная вежа з баявою галерэяю і брамаю, што забясспечвае пераход да наступнага панадворку. Тут знаходзіцца вінны склеп, будынак колішняе фермы[4].

Па дадзеных археалагічных даследаваньняў, замак на пагорку існаваў ужо ў XI-XII стагодзьдзях, задачаю яго была ахова Мараўска-аўстрыйскае мяжы[5]. Аднак больш позьнія даследаваньні паказалі што гісторыя замку ўзыходзіць да Х стагодзьдзя. Пасьля пажару, аднаўленьне арыгінальнае фартэцыі была разпачатая зь будаўніцтва мураванага замку, які быў бы больш устойлівы да агню і магчымых нападаў праціўніка. Ініцыятыва будаўніцтва каменнага замку належыла Пржэмыслу Атакару I і ягогаму брату Уладзіславу Генры[5]. Яго старая частка размешчаная на паўднёвым баку замкавага ўзгорку. Упершыню замак гістарычна зафіксаваны ў справаздачах 1249 року[6], калі кароль Пржэмысл Атакар II падарыў замак і места Генры Ліхтэнштэйну. У валоданьні Ліхтэнштэйнаў замак заставаўся да 1560 рока[7]. 

За часы Ліхтэнштэйнаў мікулаўскі замак стаў іх радавым гняздом[8] і некалькі разоў быў перабудаваны, у асноўным з прычыны паляпшэньня абароны замку й павялічэніня ягонае магутнасьці[5]. У канцы XIII і пачатку XIV стагодзьдзя ў паўночнай частцы замку перад галоўнаю брамаю, была пабудаваная вежа цыліндрычнае формы з баявою галерэяю й брамаю[7]. Баявая галерэя вежы павернутая ў напрамку магчымых нападаў на замак, каб паменьшыць верагоднасьць пашкоджаньняў падчас гарматнага абстрэлу[5]. Вежа мае дыяметр 9,5 м і да гэтага часу стаіць на прызамку. Падобныя вежы ў той час былі вельмі распаўсюджаныя ў мараўскіх замках[9]. На прыканцы XIII стагодзьдзя абарончыя муры былі ўзведзеныя вакол усяго места, і перабудаваны замкавы палац[8]. Першапачаткова ён меў трапецападобную форму памерамі прыкладна 11x16,5 м, ягоныя парэшткі былі выяўленыя толькі ў 1945 роке[9]. Паўднёвая і паўночная частка замку пабудаваныя пазьнее пыстасаваныя да формы скальнага праходу, які захоўваецца ў замку й сёньня.

Далейшыя змены ў замку адбыліся ў XIV стагодзьдзі. На скальным выступе паміж замкам і прызамкам была пабудаваная высокая круглая вежа. У 1380 роке на гэтае веже надбудавалі васьмігранную капліцу Панны Марыі й Яна Багаслова, а на процілеглым скалістым пагорку (Козім пагорку) на поўнач ад замку ў 1380 роке была пабудаваная абарончая вежа[6] (што сёньня завецца "Козі замак" / Vez na Kozim vrchu[7]).

Калі ў чэскіх землях пашырылася гусіцтва, Ліхтэнштэйн далучыўся да прыхільнікаў Жыгімонта Люксембургскага. У 1426 року мікулаўскі замак стаў мішэньню гусіцкіх нападаў. Нягледзячы на сваё стратэгічнае палажэньне і добрую сістэму абароны, ён не змог выстаяць пад іхнім націскам. На той час род Ліхтэнштэйнаў належаў да паслядоўнікаў караля Вацлава IV, якому дапамог у пачатку XV стагодзьдзя бегчы з Венскае вязьніцы. Калі кароль вярнуўся ў Чэхію, то некаторы час ён пражыў у замку Мікулава[6]. У тым жа стагодзьдзі, там жыла й Пэрхта Розэнбэрг (Perchta z Rozmberka), якая мела няшчасны шлюб з Джонам У. Ліхтэнштэйнам (Janem V. z Lichtenstejna). Пазьней яна стала вядомая як "белая дама паўднёваческага замкў" ("bila pani jihoceskych zamku")[4].

Небясьпека землям Ліхтэнштэйнаў з боку турак прымусіла валадароў замку распачаць чарговую рэканструкцю, што забясьпечыла б яго лепшую, чым калі-небудзь раней, абароназдольнасьць. Каля 1540 року было распачатае будаўніцтва масіўных бастыёнаў на паўднёва-ўсходнім, паўднёва-захаднім, поўначным і заходнім боцы[6]. Паўночны бастыён быў пабудаваны на месцы палаца, сцены якога былі выкарыстаныя пры будаўніцтве бастыёну[4]. Калі ў  XVI стагодзьдзі Ліхтэнштэйнаў нападкалі фінансавыя цяжкасці, Хрыстафор IV Ліхтэнштэйн вымушаны быў прадаць замак. У 1560 роке, больш чым за 60 тысячаў даляраў, яго набыў венгерскі дваранін Ласла (Ладзіслаў) Кэрэцсэні (Kerecsenyi)[6]. Валадарства Кэрэцсэні пачалося з арганізацыі буйнамаштабнае рэканструкцыі замку. Аб Кэрэцсэні захавалася шмат легендаў, у адпаведнасьці з якім ён быў вельмі жорсткім. Казалі, што ён на тэрасе замку забаўляўся стрэляючы ў палонных турэцкіх жаўнераў. У 1566 роке Ласла Кэрэцсэні быў захоплены асманамі, пры ўзяцьці фартэцыі Дзьюла і быў забіты. Мікулаў у спадчыну атрымаў ягоны сын, Крыстафэр, пасьля сьмерці якога места й замак перайшлі ў валоданьне імпэратара[8].

Імпэратар Рудольф II у 1575 роке надаў усе права на валоданьне Адаму Дітрыхштэйну (Ditrichstejn)[8]. Ягоны род валодаў замкам да 1945 року. Дітрыхштэйны працягвалі перабудову, якая дасягнула свайго піку пры кардынале Францыску Дітрыхштэйну (1570-1636 рр.)[7], які пераехаў сюды з ўсема ягонымі прыдворнымі зь рэзідэнцыі ў Аламоўцы. Гэтая рэканструкцыя надала замку характар позьняга рэнэсансу[6]. Вялікае рэканструкцыі падвергся паўночны бастыён, бачны зь радавое залі, які таксама служыў у якасці рэпрэзентатыўнае прасторы. На сьценах залі віселі партрэты ў асноўным памерлых членаў роду Дітрыхштэйнаў. Ва ўпрыгожваньні залі прымалі ўдзел вядомыя мастакі, такія як Джордж Гяльдзі (Gialdi)[10], аднак, на сёньня захаваліся толькі фрагмэнты асобных партрэтаў[5]. Былі пашыраныя на поўнач і поўдзень крылы жылых будынкаў, паміж заходнім і ўсходнім крыламі быў пабудаваны злучальны калідор[5], што зараз падзяляе цэнтральны двор на дзьве часткі. Побач з замкам Фрэнсіс узьвёў будынак тэатру, вялікі вінны склеп і бібліятэку з вялікаю колькасьцю каштоўных кніг. Дойлідам рэканструкцыі быў, верагодна, італійскі дойлід Джавані Джакома Тэнкалла (Giovanni Giacomo Tencalla)[11].

Пераемнік Фрэнсіса — Максіміліян Дітрыхштэйн заклаў у склеп бонду віна аб'ёмам каля 1014 гекталітраў, што зрабіла яе самаю вялікаю ў Цэнтральнае Эўропе[3]. Бонда захавалася і служыць прыкладам цесьлярскага майстэрства таго часу.

У 1645 роке замак Мікулава быў захоплены швэдскімі войскамі, якія разрабавалі палац і места. Швэды разрабавалі і замкавую бібліятэку, значную частку кніг яны ўзялі з сабою да Швэцыі[7].

Яшчэ адна важная рэканструкцыя замку адбылася ў другой палове XVII стагодзьдзя, калі замак на загад князя Фердынанда Дітрыхштэйна набыў зьнешні выгляд у стылю барока[5].

Князь Фердынанд у кароткі час адбудаваў замка пасьля швэдскага марадзёрства, а на ўсходнім баку зрабіў тэрасу з альтанкай. У канцы XVII стагодзьдзя, ён пабудаваў стайню. Абодва будынкі былі разбураныя ў XIX стагодзьдзі[12].

Значная падзея ў гісторыі замка й Мікулава адбылася ў 1719 роке. Мікулаў загарэўся, места й замак былі спаленыя ўшчэнт. Дітрыхштэйны аднак, вырашылі аднавіць замак.

Трагічны лёс нападкаў замак напрыканцы Другой сусьветнае вайны. 22 красавіка 1945 року, падчас вызваленьня, замак згарэў зноў[5], дагэтуль не вядома дакладныя абставіны таго пажару[8]. Праз два рока пасьля гэтых падзеяў была створаная Асацыяцыя дзеля аднаўленьня мікулаўскага замку, што ўнесла значны ўклад у аднаўленьне замкавага комплексу. Аўтар сучаснага выгляду замку брнянскі дойлід Атакар Аплатка (Otakara Oplatka)[13].

У цяперашні час замак знаходзіцца ў кіраваньні Рэгіянальнага музэю ў Мікулаве. У 2006 роке прынцэса Мэрсэдэс Дітрыхштэйн, якая жыве ў Аргэнтыне, падала позыў што да замку ў акруговы суд у Брэцлаве[14]. У жніўні 2008 року пашырыла свой позыў на іншую нерухомасьць у Мікулаве. У траўні 2010 року Брэцлаўскі (Breclavsky) суд адхіліў яе патрабаваньні[15]. У жніўні 2007 року з-за надта дажджлівага надвор'я нечакана была выяўленая пячора, што знаходзіцца пад замкавым панадворкам[16].

У 2005 роке ў замкавым парку адбылася рэканструкцыя захопу замка войскамі Напалеона[17]. Цяпер замак служыць у якасці музэю й гатэлю[18]. Шторок тут адбываецца цэлы шэраг культурных мерапрыемстваў, а таксама ён становіцца адным з месцаў правядзеньня сьвята вінаробаў.


Спасылкі:


1). Kozi hradek, Mikulov [online]. hrady.cz, [cit. 2008-11-23]. Dostupne online.
2). Mikulov — Regionalni muzeum v Mikulove — zamek [online]. Jihomoravsky kraj, [cit. 2008-11-23]. Dostupne online.
3). Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku, str. 155.
4). JORDAKOVA, Jana; RUZICKA, Jiri. Mikulov [online]. Cesky rozhlas, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
5). Zamek Mikulov [online]. Regionalni muzeum v Mikulove, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
6). HOSAK, Ladislav; ZEMEK, Metodej, etc. Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku: Jizni Morava. Praha : Nakladatelstvi Svoboda, 1981. Kapitola Mikulov — zamek, s. 153. [Dale jen Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku]
7). MUSIL, Frantisek, etc. In MUSIL, Frantisek. Hrady a zamky na Morave. Praha : Olympia, 1987. Kapitola Mikulov, s. 129.[Dale jen Hrady a zamky na Morave]
8). Historie zamku [online]. Mikulov, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
9). PLACEK, Miroslav. Ilustrovana encyklopedie moravskych hradu, hradku a tvrzi. Praha : Libri, 2001. ISBN 80-7277-046-2. S. 382. [Dale jen Ilustrovana encyklopedie moravskych hrad?, hradku a tvrzi]
10). Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku, str. 153-155.
11). Zamek Mikulov [online]. Regionalni muzeum v Mikulovt, [cit. 2013-02-06]. Dostupne online.
12). Ilustrovana encyklopedie moravskych hradu, hradku a tvrzi, str. 383.
13). Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku, str. 156.
14). VOJTEK, Milan. Dedicka Dietrichsteinu chce zamek v Mikulove [online]. Novinky.cz, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
15). Dietrichsteinova nedostane zpet mikulovsky majetek [online]. Tyden.cz, [cit. 2013-02-06]. Dostupne online.
16). Boure otevrela jeskyni pod Mikulovskym zamkem [online]. iDnes.cz, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
17). Napoleon se vrati do Mikulova [online]. Aktualne.cz, [cit. 2008-11-04]. Dostupne online.
18). Ilustrovana encyklopedie moravskych hradu, hradku a tvrzi, str. 385.


Сьпіс літаратуры:


• HOSAK, Ladislav; ZEMEK, Metodej, etc. Hrady, zamky a tvrze v Cechach, na Morave a ve Slezsku: Jizni Morava. Praha : Nakladatelstvi Svoboda, 1981. Kapitola Mikulov — zamek, s. 153-156.
• MUSIL, Frantisek, etc. In MUSIL, Frantisek. Hrady a zamky na Morave. Praha : Olympia, 1987. Kapitola Mikulov, s. 129-130.
• PLACEK, Miroslav. Ilustrovana encyklopedie moravskych hradu, hradku a tvrzi. Praha : Libri, 2001. ISBN 80-7277-046-2. S. 381-384.

 


Пахавальня Дітрыхштэйнаў
(Ditrichsteinska hrobka)


Сямейная пахавальня Дітрыхштэйнаў (Ditrichstein) знаходзіцца ў Мікулаве (Mikulov), раён Бржецлав. Яна ахоўваецца як помнік культуры Чэскай Рэспублікі[1]. Першапачаткова на гэтым месцы была ларэтанская капліца (Loretta), пабудаваная ў 20-я рокі XVII стагодзьдзя. Над ёй ў 1638-1656 роках быў пабудаваны храм Сьвятой Ганны, які набыў на пачатку XVIII стагодзьдзя новыя падвойныя вежы на галоўным фасадзе. Падчас пажару 1784 рока касьцёл быў моцна пашкоджаны, абваліўся звод нефа і латранскае капэлы. Парэшткі касьцёла ў 1845-1852 рокі прыстасавалі пад капліцу-пахавальню Дітрыхштэйнаў. У сваім цяперашнім выглядзе пахавальня Дітрыхштэйнаў складаецца з адкрытага панадворку, магільнай капліцы-пахавальні, двух калідораў з трунамі і падвайных вежаў на паўночна-заходнім фасадзе.

У 1611 роке Мікулаў атрымаў новага ўладальніка — кардынала Франца фон Дітрыхштэйна. Пазней у тым жа рокее, ён паклікаў  у Мікулаў манахаў-капуцынаў. Для іх, у паўночна-ўсходняй частцы пляцу быў пабудаваны кляштар з храмам Сьвятога Францыска (1612-1613 рр.). Затым ў 1623 роке на тэрыторыі кляштарнага комплексу пачалося будаўніцтва латранскае капліцы[2]. Яна павінна была стаць копіяю брамантоўскае (Bramantovy) латранскае капліцы, якую, відаць, асабіста наведаў кардынал[3]. Першы камень у падмурак быў закладзены ў 1625 роке[4]. Пасьля завяршэньня будаўніцтва яна стала папулярным месцам для паломнікаў[3].

У латранскае капліцы была статуя сьвяшчэннай Чорнае Мадонны, якая была прадметам шматлікіх легенд; па аповедам, яна мела сілу лекаваць хваробы. І менавіта зь гэтае нагоды, шматлікія паломніки, несьлі Мадонне падарункі. З  тых ахвяраваньняў пазьнее склаўся латранскі скарб, але ён быў прададзены на аўкцыёне.

Працы па кардынальнае перабудове былі працягнутыя пляменнікам і пераемнікам Максіміліянам Дітрыхштэйнам, які над ларэтанскаю капліцаю пабудаваў касьцёл ў гонар Сьвятой Ганны[5]. Яго будаўніцтва пачалося, верагодна, да 1638 рока, а асьвечаны ён быў ў 1656 роке аўтарам ларэтанскае капліцы і агульнага дызайну касьцёлу быў італійскі дойлід Джавані Джакомо Тенкалла[4], які ў той час працаваў над новымі будынкамі для Ліхтэнштэйнаў у іх замках у Валціце і Ледніце. Ляпныя ўпрыгожваньні вакол касьцёлу зрабіў брат Джавані Тенкалла[4].

Касьцёл Сьвятой Ганны была пабудаваны ў выглядзе аднаго падоўжнага нефу і выступаючаю апсідаю прасвітэрыя (алтарная частка)[4]. Неф накрываў ларэтанскую капліцу[5]. Да паўночна-заходняга фасаду прымыкала вежа касьцёлу. Разам з касьцёлам была пабудавана капліца-пахавальня (kaple Breznickych z Nachoda), разьмешчаная ў паўночна-ўсходняе сьцяне алтара. Яе будаўніцтва працягвалася яшчэ рок пасьля асьвячэньня самога касьцёлу. Акрамя таго, была збудаваная рызніца, разьмешчаная на паўднёва-заходнім баку касьцёлу. Як мяркуецца, пабудаваная ў 1652 роке, яна пазьнее была зьнесеная і замененая раскошнаю пабудоваю ў 1678-1682 рокі. Рызніца ў цяперашні час складае першы паверх дома №. 194, што знаходзіцца ля заходняга кута гпахавальні. На паўднёва-заходнім баку касьцёлу быў разьзмешчаны пакой, які выступў у якасці пахавальнай капліцы Дітрыхштэйнаў (пасля рэканструкцыі ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя, дабудаваны да рызьніцы)[4].

Істотнаму зьмяненьню знешняга выгляду касьцёл падвергся ў пачатку XVIII стагодзьдзя, падчас кіраваньня князя Леапольда Ігната Дітрыхштэйна. Арыгінальны паўночна-заходні фасад, у тым ліку вежа быў зруйнаваны і на яго месцы паўстаў новы манументальны двухвежаы фасад у стылю рымскага барока[6]. Яго праект, распрацаваны ў 1700 роке, хутчэй за ўсё, венскім дойлідам Фішэрам фон Эрлахам[4][6]. Першы камень у падмурак быў закладзены ў 1701 роке, а завершанае будаўніцтва было праз пяць рокаў. Пасьля перабудовы фасаду, верагодна, услед павінна было адбыцца агульнае аднаўленне храму ў тым жа стылю. Прынц Леапольд, аднак, памёр у 1708 роке і перабудова храму не адбылася[6].

14 верасьня 1784 рока каля мікулаўскага плляцу успыхнуў велізарны пажар, які зруйнаваў усю паўночную частку места. Па паведамленнях згарэла 350 дамоў, у тым ліку кляштар капуцынаў[5]. Моцна пацярпеў і касьцёл Сьвятой Ганны. З-за пажару абрынуўся дах нефа і ларэтанскае капліцы. Пасьля пажару ў касьцёле засталіся сьцены нефа з праходамі, капліца ў алтарнай частцы і цагляны фасад з вежамі[4]. Ад пажару ўдалося выратаваць статую Чорнае Мадонны з ларэтанскі скарб і труны з парэшткамі Дітрыхштэйнаў. Усе яны былі перанесеныя ў касьцёл Сьвятога Вацлава, што стаіць над пляцам. Труны часова захоўваліся ў крыпце пад алтаром.

Пасьля пажару Дітрыхштэйны пераехалі ў Вену й іх цікавасць да места ўпала[7]. Ларэта й касьцёл на працягу многіх дзесяцігоддзяў заставаліся ў руінах. У канцы XVIII стагодзьдзя галоўны фасад касьцёлу нават зьбіраліся разабраць на будаўнічы матэрыял[5].

Згарэлы касьцёл заставаўся ў заняпадзе да 1845 рока, калі князь Франц Ёзэф Дітрыхштэйн вырашыў аднавіць сямейны склеп[8]. Аднаўленьне касьцёлу па праекце дойліда Генрыха Коха, мела месца ў 1845-1852 роках. Абваліўшыся збор не быў адноўлены; навы касьцёл Коху прыйшлося ператварыць на панадворак. Аркада бакавых капэлаў вакол нефа была замураваная, у выніку чаго пераўтварыліся ў замкнёную прастору, ў 1852 роке сюды былі перавезеныя труны Дітрыхштэйнаў[4][8]. Алтар быў зачынены ва унутраных сценах. Яго фасад быў адноўлены ў стылю ампір. Змены былі таксама ўнесеныя паўночна-заходні фасад. Разбураные купалы дзьвух вежаў былі адноўленыя. Балюстрада, паміж вежамі, дапоўненая статуямі Хрыста і двух анёлаў, створанымі скульптарам Ёзафам Касманэм (Josef Kasmannem)[4].

Пазьнее ў двор грабніцы была перанесеная статуя прынца Франца-Іосіфа Дітрыхштэйна, створаная ў 1859 роке і першапачаткова мясьціўшаяся ў залі Продкаў мікулаўскага замку[8].

Пахавальня была капітальна адрамантаваная на пачатку 90-х рокаў XX стагодзьдзя. Рэканструкцыя праводзілася на сродкі места Мікула ўключаюць рамонт экстэр'ера і інтэр'еру, у тым ліку ў панадворку са статуяй Франца-Іосіфа Дітрыхштэйна[9]. У сувязі з рэканструкцыяю, у 2000 роке таксама праходзілі археалагічныя і антрапалагічныя даследаваньні грабніцы, уключаючы змест некаторых з трунаў[10].


Крыніцы:


1). Ustredni seznam kulturnich pamatek Ceske republiky [online]. Praha: Narodni pamatkovy ustav, [cit. 2012-08-25]. Katalogove cislo 137765 : Pohrebni kaple Dietrichstejnska hrobka. Pamatkovy katalog. MonumNet:[1]. Hledat dokumenty v Metainformacnim systemu NPU:[2].
2). BRICHTOVA, Dobromila; HALADY, Jan. Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy. Mikulov : ARC, 1998. 125 s. ISBN 80-86172-08-2. S. 39. D?le jen: Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy.
3). RIGASOVA, Milada. Vyznam kardinala Dietrichsteina pro rozvoj rozsahlych urbanistickych uprav krajiny mezi Mikulovem, Valticemi a Lednici. In RegioM 2004. Mikulov : Regionalni muzeum v Mikulove Dostupne online. ISBN 978-80-85088-41-0. S. 61.
4). SAMEK, Bohumil. Umelecke pamatky Moravy a Slezska (J-N). Praha : Academia, 1999. 780 s. ISBN 80-200-0695-8. S. 496-498.
5). Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy. s. 52
6). Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy. s. 53
7). Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy. s. 41
8). Mikulov: mesto ve kterem zpivaji domy. s. 54
9). Dietrichsteinska hrobka — Vice informaci [online]. Turisticke informacni centrum Mikulov, [cit. 2014-08-03]. Dostupne online.
10). SEKERES, Jiri; POKORNA, Katerina. Konzervovani pohrebni vybavy z Dietrichteinske hrobky. In RegioM 2012. Mikulov : Regionalni muzeum v Mikulov?, 2013. Dostupne online. ISBN 978-80-85088-41-0. S. 150-156.


Літаратура:


• BRICHTOVA, Dobromila. K historii loretanskeho kostela sv. Anny a hrobniho kostela Povyseni sv. krize v Mikulove. In RegioM 2014. Mikulov : Regionalni muzeum v Mikulove Dostupne online. ISBN 978-80-85088-41-0. S. 42-50.
• SAMEK, Bohumil. Umelecke pamatky Moravy a Slezska (J-N). Praha : Academia, 1999. 780 s. ISBN 80-200-0695-8. S. 496-498.

 


Касьцёл Сьвятога Вацлава
(Kostel svateho Vaclava)


Касьцёл Сьвятога Вацлава — рымска-каталіцкі сабор у Мікулаве ў раёне Бржецлав. Ён ахоўваецца як помнік культуры Чэскай Рэспублікі[1].
Касьцёл быў пабудавана на месцы былога раманскага храму, што стаяў тут, верагодна, у XII стагодзьдзі, што было пісьмова зафіксавана ў 1276 роке. Ядро цяперашняга храму датуецца ХV стагодзьдзем. Будаўніцтва не было завершана з-за нападу на места гусіцкіх войскаў, спаліўшых і спусташыўшых храмы. Касьцёл быў часова адрамантаваны, а потым у канцы XVI — першай палове XVII стагодзьдзя канчаткова адноўлены[2]. Толькі каля 1640 року былі зробленыя новыя скляпеньні нефа з новым ляпным дэкорам. Рызьніца з гатычнымі вокнамі й хоры набылі іх цяперашні выгляд[2].

Касьцёл — трохнефавы будынак з падоўжаным пяцікутным прэзбітэрыям. На паўднёвай баку храму разьмешчаная высокая вежа з купалам эпохі Адраджэньня й аркаднаю галерэяю. Зь паўночнага боку былі пабудаваныя красамоўныя алтары й двух'ярусная рызніца. Касьцёл зьвязаны з замкам крытым пераходам[3]. Пад касьцёлам знаходзіцца склеп, у якім месьціца крыпта Лабковічаў (Lobkovicke).

Касьцёл Сьвятога Вацлаа — фарны касьцёл мікулаўскага прыходу. З 1625 року, ён з'яўляецца рэзідэнцыяю кіраўніка капітула.


Спасылкі:


1). Ustredni seznam kulturnich pamatek Ceske republiky [online]. Praha: Narodni pamatkovy ustav, [cit. 2014-04-27]. Katalogove cislo 158389 : Kostel sv. Vaclava. Pamatkovy katalog. MonumNet:[1]. Hledat dokumenty v Metainformacnim systemu NPU:[2].
2). Kostel sv. Vaclava [online]. mikulov.cz, [cit. 2014-04-26]. Dostupne online.
3). Kostel sv. Vaclava [online]. pamatky.kr-jihomoravsky.cz, [cit. 2014-04-27]. Dostupne online.

 


Капліца Сьвятога Себасьцьяна
(Kaple svateho Sebestiana)


Першы камень у падмурак капліцы Сьвятога Себасцьяна на Святым пагорку ў Мікулаве быў закладзены ў 1623 роке ўладальнікам Мікулава, Мараўскім правіцелем і самы багаты арыстакратам у краіне кардыналам Фрэнсісам Дітрыхштэйнам. Храм узводзіўся як падзяка Богу выжыўшымі падчас эпідэміі чумы 1622 рока.

Шматлікія даследчыкі спрабавалі раскрыць гісторыю гэтага важнага месца паломніцтва. Архіўных запісаў засталося вельмі мала, і часта маюць іншы пераклад, што створыла блытаніну. Тым ня меньш, у цяперашні час, мы можам больш дакладна апісаць тое, што адбылося. Тое, што будаўніцтва было распачатае кардыналам Фрэнсісам Дітрыхштэйнам не выклікае сумневу. Комплекс будынкаў на Сьвятым пагорку каля Мікулава згадваецца з 1629 року. Пазьнее побач з капліцаю была пабудаваная званіца, якія стаяць асобна ў адпаведнасьці з італійскаю традыцыяю — званіца павінна заахвочваць людзей, да шторочных Марыянскіх пілігрымак, што праходзяць ад места да храму праз капліцы-прыпынкі пад назвай "Крыжовы шлях". З XVII стагодзьдзя, колькасьць капліц не зьмянілася, як і раней, сёньня іх 14. У часы кардынала Фрэнсіса Дітрыхштэйна, калі верыць старажным крыніцам, былі толькі самыя буйныя з іх, а таксама капліца Гроба Гасподняга (Boziho hrobu) і капліца Сьвятой Разаліны (sv. Rozalie). Разалія ў канцы пілігрымкі.

Будынкі часта пакутуюць ад непагадзі ды маланак. Таму іх шмат разоў рамантавалі. Падчас рэформы Жазэфіна традыцыі паломніцтва былі перапыненыя. У XIX стагодзьдзі ўвесь комплекс будынкаў быў адрамантаваны й адноўлены.

Капліца пабудаваная ў форме грэцкага крыжа з цэнтральным купалам на ветразях. Верагодна, што будынак капліцы застаўся нязьменным з часоў кардынала Фрэнсіса Дітрыхштэйна, і з'яўляецца адным з самых старых сапраўдных купальных храмаў у Маравіі, калі не самым старым. Унутры знаходзяцца тры алтары складзена Сьвятога Себасьцьяна, Сьвятога Роха і Карла Борромео, абаронцы ад чумы. У пачатку XVIII стагодзьдзя да капліцы была дабудаваная невялікая рызніца.

Храм упрыгожаны чатырма тымпанамі з паўкруглымі вокнамі, што бызі зробленыя пад уплывам італійскага (венецыянскага) мастацтва і дойлідства. З трох бакоў франтоны ўпрыгожваюць гербы Дітрыхштэйнаў. На старажытнае выяве места па кутах відны невялікі вежы-люцэрны (ліхтары). Таму магчыма, што капліца з'яўляецца версіяю візантыйскіх пяцікупальных храмаў, што натхнялі італійскіх дойлідаў эпохі Адраджэньня. Купал увеньчаны ліхтаром з крыжам. Дасьледчыкі пацьвярджаюць, што будынак мае фармальныя рысы дойлідства з часоў кардынала Франца Дітрыхштэйна (1570-1636 рр.).

Імёны дойлідаў, на жаль, застаюцца невядомымі. Вельмі часта кажуць пра Джавані Джакомо Тенкалла, што вельмі малаверагодна, так як, паводле апошніх даследаваньняў, ён нарадзіўся каля 1600 рока, і быў на час будаўніцтва капліцы вельмі маладым. Больш сур'ёзна можна казаць пра дойліда Пражскага Граду Джавані Марыя Філіппі (Giovannim Maria Filippim), які працаваў для кардынала ў Брне ў езуіцкім каледжы (у цяперашні час зьнесены) і будаўніка Андрэаса Эрна (Andreasi Ernovi), які таксама праектаваў будынкі для Дітрыхштэйнаў у Мікулаве.


Літаратура:


• DYKAST, Ondrej; Bakalarska diplomova prace, Architektura Svateho kopecku v Mikulove; Masarykova Univerzita v Brne, Filozoficka fakulta; Brno 2016

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Вальціцы


В`альціцы (чэск.: Valtice), у Германіі ён вядомы таксама як Ф`ельдсберг (ням.: Feldsberg) — места ў Паўднёвамараўскім краі (Jihomoravsky kraj/South Moravian) Чэхіі, вядомае дзякуючы аднайменнай барочнай рэзідэнцыі князёў Ліхтэнштэйнаў. Самыя раннія паведамленні пра існаванне места адносяцца да XII стагоддзя.


Палац


Фельдсбэргскі палац пабудаваны на месцы замка сям'і Ліхтэнштэйн, які вядомы з XIII стагоддзя. Першапачаткова праект палацавага комплексу распрацоўваў дойлід Джавані Джакама Тэнкала. Затым напачатку XVIII стагоддзя праект быў развіты ў стылі высокага барока, дойлідам Іаганам Бернхардом Фішэрам фон Эрлахам у якасці рэзідэнцыі князёў Ліхтэнштэйнаў.

Будаўніцтвам палаца кіраваў італьянскі дойлід Даменіка Марцнэлі. Некаторыя залы і памяшканні, якія часткова адрэстаўраваны, багата ўпрыгожаны насценнымі ўпрыгожаннямі ў стылю барока. Асабліва відовішчна выглядаюць Люстраная зала, Карцінная галерэя, Палацавая капэла і малы салон прынцэсы Карлы. Шматлікія памяшканні ўпрыгожаны фрэскамі на столях. Палац атачае англійскі парк з храмам Дыяны (1812 р.), які нагадвае рымскую арку, магутнай каланадай карынфскага стылю (1832 р.) і іншымі збудаваннямі ў стылі класіцызму.

Разам з суседняй сядзібай Ледніцы, з якой Вальціцы злучае 7-кіламетровая ліпавая алея, ён уключаны ў спіс сусветнай спадчыны, дзе называецца "Культурны комплекс Ледніцы-Вальціцы".

Княжацкая сям'я Ліхтэнштэйна страціла ўсе свае прывілеі з распадам Габсбургскай імперыі і з'яўленнем Чэхаславакіі ў 1918 роке, а пасля Другой сусветнай вайны ў 1945 роке палац, як і ўся ўласнасць сям'і Ліхтэнштэйн у Чэхаславакіі была канфіскавана дзяржавай (гл. дэкрэты Бенеша).

Палац мае знакаміты вінны склеп, у якім шторок праводзіцца дэгустацыя і продаж мараўскіх вінаў.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі


Чэскі-Крумлаў
(Cesky Krumlov)


Чэскі-Крумлаў (чэск.: Cesky Krumlov, ням.: Bohmisch Krummau) — места Паўднёвачэскага краю (чэск.: Jihocesky kraj). Размешчаны на рацэ Влтава. Старое места занесенае ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Будаўніцтва места і замка пачалося ў другой палове XIII стагоддзя, каля броду праз Влтаву, праз які пралягаў важны гандлёвы шлях у Багемію. Пасля, памяняў некалькі ўладальнікаў, у ліку якіх, былі род Розэнбэргаў, імператары Рудольф II, Фердынанд II, род Эгэнбэргаў і, нарэшце, род Шварцэнбэргаў, які валодаў замкам да 1945 рока. Места стала часткай Аўстрыйскай імперыі ў 1806 роке і Аўстра-Венгрыі ў 1866 роке. У 1910 роке ў месте пражывалі 8662 чалавека, уключаючы 7367 немцаў і 1265 чэхаў. У 1918 роке чэшскія войскі занялі места і яно заставалася часткай Чэхаславакіі да 1938 року. У перыяд з 1938 па 1945 рок, было анексіраванае нацысцкай Нямеччынай, як частка Судзецкай вобласці. Пасля Другой сусветнай вайны нямецкамоўнае насельніцтва было выселена і места зноў стало часткай Чэхаславакіі. Падчас камуністычнага рэжыму, Крумлаў здрахлеў і прыйшоў у заняпад, але пасля Аксамітнай рэвалюцыі быў у большай ступені адноўлены і цяпер з'яўляецца адным з самых папулярных турыстычных цэнтраў у Чэхіі.


Замак Крумлава


Замак Крумлава незвычайна вялікі для места падобнага памеру. У Чэхіі, па сваіх памерах ён саступае толькі Пражскаму Граду. Большасць будынкаў было пабудавана з XIV па XVII стагоддзе. Пераважныя дойлідскія стылі — гатычны, Рэнесанс і барока. Касцёл Св. Віта гатычнага стылю датуецца XVI стагоддзем, з фрэскамі таго жа перыяду. У замку Крумлава таксама знаходзіцца тэатр, выкананы ў стылі барока, скончаны ў 1766 роке, разам з арыгінальнымі механізмамі, стойкамі і дэкарацыямі. З-за свайго веку, тэатр выкарыстоўваецца для паданняў толькі тры разу на рок. У дзесяці кіламетрах ад места, знаходзіцца адзін з найстарэйшых кляштараў у Багеміі, Залатая Карона.

Замак быў закладзены ў 1240—1242 рокх феадалам з роду Вітковічаў — Віцэк з Прчыцэ. Крыху пазней, у 1274 роке, вакол замка паўстала места Чэскі Крумлаў. Пасля падзелу Вітковічаў на галіны, у 1302 роке, замак застаўся за адной з іх — Розенбергамі. Першым з Розенбергаў яго атрымаў у спадчыну Генрых I Розенберг, дзякуючы якому Ніжні замак пашырыўся. Яго сын Пётр I Розенберг пабудаваў Верхні замак, а Ульрых II фон Розенберг — перабудаваў. Замак Крумлава заставаўся ўласнасцю роду Розэнбергаў 300 рокаў — аж да 1602 рока. Розэнбергі, у прыватнасці, выкарыстоўвалі беспарадкі падчас гусіцкіх войнаў. У гэты час былі набыты новыя буйныя маёнткі, што дазволіла значна пашырыць тэрыторыю будынкаў замка Крумлава. Падчас праўлення радавым маёнткам Вілемам Розэнбергам, па прычыне няўдалых палітычнай гульняў і вялізнага доўгу сям'і, замак Крумлава быў прададзены імператару Рудольфу II.

Яшчэ праз 20 рокаў, у 1622 роке, імператар Фердынанд II перадаў валодання замка аднаму з прадстаўнікоў аўстрыйскага княскага роду — Яну Олдржыху Эггенбергу, з тытулам герцага Крумлоўскага. У другой палове XVII стагоддзя Ян Крысціян I Эггенберг здзейсніў шэраг рэканструкцый, якія дазволілі замку мець выгляд прэзентабельнай рэзідэнцыі эпохі барока. Таксама быў пабудаваны драўляны тэатр.

Род Эггенбергаў неўзабаве загас, у 1719 роке ўсе ўладанні і тытулы былі перанятыя княжацкім родам Шварцэнбергаў. Ёзэф Адам Шварцэнберг здзейсніў маштабную рэканструкцыю, у выніку якой замак быў перабудаваны ў стылі венскага барока.

У 1947 роке замак Крумлава быў пераведзены ў валоданьне вобласці, а праз час становіцца ўласнасцю Чэхаславакіі.

У 1992 роке ўвесь гістарычны комплекс быў унесены ў спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Замак размешчаны на стромкім скалістым мысе, які абмываецца ракой Влтава. Дарога ў замак ляжыць праз каменны мост, упрыгожаны статуямі Дзевы Марыі і святога Юзафа. За час свайго існавання замак некалькі разоў перабудоўвалі, дадаючы ў яго аблічча рысы Рэнесансу і барока. На паўночным баку замак уяўляе сабой прамавугольны будынак, на паўднёвай баку знаходзяцца стайні эпохі Рэнесансу, склад солі і каменны фантан (сярэдзіна XV стагоддзя). Мост праз Мядзведзевы ямы вядзе ў Ніжні замак, левая (паўднёвая) бок з'яўляецца самай старой часткай замка (Маленькі замак), тут знаходзіцца стары палац з вежай (XIII стагоддзе), у якім можна ўбачыць мноства карцін эпохі Адраджэння. З вежы адкрываецца прыгожы від на замак і места. На ўсходнім і паўночным баку размяшчаецца вялікі двор Ніжняга замка, таксама там знаходзяцца палаты графа (1578 р.); ў паўднёвым крыле — манетны двор, а ў заходнім можна ўбачыць гатычную вежу. Фасады ўпрыгожаны сграфіта ў стылі эпохі Рэнесансу і фрэскамі ў стылі барока. У цэнтры двара знаходзіцца каменны фантан (1641 р.).

З Ніжняга замка ў Верхні замак вядзе ўжо іншы мост, там знаходзіцца палац Розенбергаў з двума маленькімі дварамі. Першы паверх ўсходняга крыла называюць пакоямі Розенберга. Гэта пакоі з драўлянымі столямі ў стылі эпохі Рэнесансу, невялікай колькасцю карцін і выдатнай калекцыяй фламандскіх габеленаў з Бруселя (XVI—XVII стагоддзя). У паўднёвага крыле замка знаходзіцца капліца Святга Іржы, якая ўяўляе сабой, першапачаткова, пабудову ў гатычным стылі XIV стагоддзя. У заходнім крыле знаходзіцца Маскарадная зала з насценнымі роспісамі працы Ёзэфа Ледерера — адна з славутасцяў замка.

На заходнім баку знаходзіцца унікальны пяціпавярховы Плашчавы мост праз глыбокі роў, які злучае Верхні замак з замкавым тэатрам. Два верхніх паверха крытага моста ўяўляюць сабой калідоры палаца тэатра і сады. Скульптуры, якія знаходзяцца на парапеце моста, — гэта копіі скульптур, якія выстаўлены ў музеі замка: Антоній Падуанскі, Фелікс Канталічаскі, Вацлаў і Ян Непамуцкі. Далей на захадзе размешчана школа верхавой язды і парк у стылі позняга барока (плошча парку складае каля 11 гектараў) з каскадным фантанам XVIII стагоддзя. На самым версе фантана можна ўбачыць скульптуру багіні Амфітрыты з трытонамі. Унізе — Нептун, а наадварот — німфа з трытонаў. Балюстрада фантана ўпрыгожана каменнымі вазамі і скульптурамі — сімвалам часоў року. У паўночнай частцы парку знаходзіцца павільён, упрыгожаны фрэскамі XVIII стагоддзя. У XIX стагоддзі планіроўка парку была зменена, у выніку чаго паўстаў класічны англійскі парк. Рэстаўрацыйныя працы апошніх рокаў вяртаюць парку элементы ракако, якія з'явіліся ў афармленні парку ў другой палове XVIII стагоддзя. Галоўнай славутасцю палацавага парку з'яўляецца Беларыя, летні палац, які быў пабудаваны ў 1757 роке ў стылі ракако.

Для правядзення летніх фестываляў тэатра быў пабудаваны адкрыты павільён з глядзельнай залай.

З-за складанасці размяшчэння замка на скале ва ўнутраныя памяшканні не праведзена электрычнасць.


Замкавы Барочны тэатр


Замкавы тэатр з'яўляецца адным з галоўных славутасцяў замка Крумлава, помнікам сусветнага значэння. Гэта аднын з самых першых барочных замкавых тэатраў у Эўропе. Захавалася ў першапачатковым выглядзе сцэна з тэхнічным абсталяваннем ўяўляе сабой унікальны асобнік тэатральнай сцэны ў стылі барока. Таксама захаваліся касцюмы, дэкарацыі і сцэнічны рэквізіт. Глядзельная зала тэатра пры дапамозе штучна-створанага асвятлення імітуюць паўзмрок. Роспісы на купале залы малююць дзённы і начны купал неба з багамі і міфічнымі жывёламі. Над крамамі для простых гледачоў навісае балкон для шляхты з асобнай княжацкай ложай. Пад сцэнай знаходзіцца машынны зала з сістэмамі кіравання кулісамі і заслонай. Аркестравая яма зробленая для дзвюх груп аркестра, якія сядзяць тварам да асобе — адна група гуляла для акцёраў палацавага тэатра, а другая для гледачоў.

Першыя згадкі пра тэатры ў замку Крумлава ставяцца да канца XV стагоддзя. У 1675 роке ў залах замка была ўладкованая тэатральная сцэна і набрана прафесійная акцёрская трупа, якая дзейнічала да 1691 рока. Рэпертуар тэатра складалі творы такіх аўтараў як Лопэ дэ Вэга, Уільям Шэкспір, Мальер, Жан Расін, Педра Кальдэрон дэ ла Барка, П'ер Карнель. У 1682 роке па загадзе князя Яна Крысціяна Эггенберга для тэатра было пабудавана асобнае заднія. Праект для пабудовы выканалі італьянскія архітэктары Якуба дэ Маджыа і П'етра Спінеці. З Крумлоўскім тэатрам можна параўнаць толькі каралеўскі тэатр у Швецыі, у якім, праўда, усе дэкарацыі з рысамі класіцызму.

У другой палове XVIII стагоддзя, 1766 роке, па загаду князя Ёзэфа I Адама Шварцэнберга адбылася маштабная рэканструкцыя, будынак тэатра быў пераабсталяваны. Быў створаны унікальны набор тэатральных дэкарацый. На той момант рэпертуар тэатра уключаў у сябе оперу, балет і драму. У XIX стагоддзі спектаклі ставіліся толькі часам, а ў 1898 роке тэатр быў зачынены па меркаваннях бяспекі.

У 1966 роке, у сувязі з аварыйным станам тэатральнага будынка і інвентара, адбыліся чарговыя рэстаўратарскія працы, якія працягваюцца і на сённяшні дзень. На дадзены момант рэстаўрацыя скончана на 95%, што дазваляе турыстам наведваць барочны замкавы тэатр, які выкарыстоўваецца ў нашы дні як тэатральны музей.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Замкавая вежа ў Чэшскім Крумлаве


Вежа замка з'яўляецца славутасцю места і сымбалем прыгажосьці. Яна была пабудаваная ў XIII стагодзьдзі і перабудаваная ў стылі рэнесанс каля 1580 рока Балтазарам Маггі (Maggi) з Arogno. Яе фасад упрыгожаны карцінамі Варфаламея BERANEK-Jelinek. У 1994-1995 рокх вежа была адноўленая і часткова рэканструяваная, у яе тулаве захаваўся дэкаратыўны жывапіс.

Унутры вежы, вы можаце, у прыватнасці, даследаваць падзямельле, пабачыць драўляную мадэль рэнесанснае вежы, званы 1406, 1460, 1671 рокаў і атрымаць асалоду ад унікальнае панарамы места й яго навакольляў.

Тэхнічныя параметры вежы:
• Вышыня вежы: 54,5 м
• Колькасьць прыступак: 162
• Колькасьць тасканскі калон: 19
• Максімальны дыяметр вежы: 12 м
• Максімальная таўшчыня муроў: 3,7 м

 


Касцёл Святога Віта (Чэскі-Крумлаў)


Каардынаты : 48°48’36’’ пн. ш. 14°18’57’’ у. в. (G)(O)(Я)

Нацыянальны помнік культуры Чэскай Рэспублікі (рэгістрацыйны нумар 190 NP ад 1995 рока[1]).

Касцёл Святога Віта[2] (чэск.: Kostel svateho Vita) — каталіцкі парафіяльны храм чэскакрумлаўскага прыходу эпархіі Чэске-Будеёвіце ў гатычным стылі. Размешчаны на прыбярэжным мысе над Влтавай у гістарычным цэнтры Чэскага-Крумлава (Чэхія), разам з Крумлаўскім замкам з'яўляецца адной з двух дойлідскіх дамінант места. Храм ўваходзіць у склад аб'екта сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Чэхіі "Гістарычны цэнтр места Чэскі-Крумлаў" (з 1992 рока), а таксама з'яўляецца нацыянальным помнікам культуры Чэскай Рэспублікі (з 1995 рока).

Рымска-каталіцкая парафія Чэскага-Крумлава быў заснаваны незадоўга да 1317 рока ўплывовым чэскім феадалаў Пятром I з Рожмбэрка (розум. 1347 р.), які ў 1302 роке атрымаў у спадчыну Крумловское панства. Першыя дакументальныя звесткі аб прыходзе ставяцца да 1329 роке. Паміж 1309 і 1317 рокамі Пётр з Рожмбэрка заклаў невялікі парафіяльны касцёл Святога Віта, а побач з ім капэлу Святога Вацлава[3][4].

Развіццё крумлаўскага прыходу і істотнае павелічэнне насельніцтва места падштурхнула Пятра з Рожмбэрка да будаўніцтва на месцы першапачатковага касцёла Святога Віта новага, больш прасторнага і велічнага, парафіяльнага храма ў гатычным стылі. Будаўніцтва гатычнага касцёла было распачата ў 1340 роке пад кіраўніцтвам нямецкага дойліда Лінгарда з Альденбэрга, пра што да нашых дзён захавалася надпіс на зборы галоўнага нефа, і працягнута мясцовым майстрам Станек з Крумлава[3][5].

У 1374 роке крумлаўскі прыход стаў цэнтрам Доўдлебскага дэканата, галоўным храмам якога стаў касцёл Святога Віта. Йіндржых III з Рожмбэрка (розум. 1412 р.), які ўспадкаваў ў 1390 роке Крумловское панства, вырашыў практычна цалкам перабудаваць збудаваны да таго часу касцёл. З яго згоды ў 1407 роке паміж дэканам Гостиславом з Бильска (1369-1414 рр.) і майстрам Янам Станек, пляменнікам Станек з Крумлава, было заключана пагадненне аб рэканструкцыі скляпенняў храма з ўзвядзеннем васьмі круглых калон на манер Мілеўскага касцёла Святога Іллі[3][4][6].

Дзякуючы таму, што дадзеная дамова захавалася да нашых дзён, мы маем даволі поўнае ўяўленне пра параметры рэканструкцыі скляпенняў і хораў касцёла. Звяртае на сябе ўвагу падабенства апісаных скляпенняў з захаваліся. У дагаворы дакладна ўстаноўлена лік замкавых камянёў у скляпеннях: 23 у сеткаватым зборы прэзбітэрыя, 15 — у старой рызніцы, 2 — у прасторы над ёй, 30 — у галоўным нефе, па 5 — у крыжовых скляпеннях паўднёвага і паўночнага нефаў. У прэзбітэрыі і галоўным нефе была ўладкованая сеткаватая сістэма нярвюрнага скляпенняў у парлержовском стылі, якую узялі з сабора Святога Віта ў Праскім градзе. Іх сеткаватыя скляпенні былі выкананы з тёсаного каменя, у той час як крыжовыя скляпенні бакавых нефаў былі зробленыя з цэглы. У якасці падстаў скляпенняў былі створаны восем калон, аднак не круглых, як прадугледжвалася дамовай: 4 калоны былі зробленыя васьміграннымі, іншыя 4 — у форме гатычных четырёхлистников[3][7].

Будаўніцтва храма істотна зацягнулася. Сродкі на працяг будаўніцтва паступалі не толькі ад паноў з Рожмбэрка, але і ў значнай ступені ад публічных ахвяраванняў, у прыватнасці, ад арцыбіскупа Пражскага Збинека Заіц з Газенбурка. Касцёл быў канчаткова дабудаваны ўжо пасля гусіцкіх войнаў і асвечаны ў 1439 роке ў гонар Дзевы Марыі на Неба ўзятай і Святога Віта, верагодна, яшчэ да поўнага заканчэння рэканструкцыі[3][4].

У 1583 роке касцёл Святога Віта стаў сямейнай пахавальняй владаржей Рожмбэркского дома. У гэтым роке ў храме была пахавана Ганна Марыя Баденского, трэцяя жонка владаржа Вілем з Рожмбэрка, а 10 снежня 1592 рока быў пахаваны ён сам. Яго брат Пётр Вок узвёў у прэзбітэрыі касьцёла над іх магільнымі надмагільныя пліты з чырвонага мармуру і новы галоўны алтар ("Рожмбэркскі алтар"), які вянчала статуя рожмбэркскага вершніка (чэск.: Rozmbersky jezdec). У 1591 роке Вілем з Рожмбэрка заснаваў у Крумлава езуіцкі калегіум і перадаў касцёл Святога Віта пад яго патранат. Пасля смерці владаржа Пятра Вока ў 1611 роке стараннямі айцоў-езуітаў статуя рожмбэркского вершніка была выдаленая з храма, а праз дзесяць рокаў рэктар крумлаўскага езуіцкага калегіума Альбрэхт Ханоўскі загадаў выдаліць з касцёла і мармуровыя надмагіллі Вілема і Ганны Марыі з Рожмбэрка. Гэта аднак выклікала бурныя пратэсты апошняе жонкі Вілема Паліксены з Пернштэйна і арцыбіскупа Пражскага Яна III Логела, дзякуючы чаму надмагіллі засталіся на сваіх месцах[3][4].

У 1670 роке ческакрумлаўскае духоўнае кіраванне ініцыявала стварэнне новага галоўнага алтара касцёла Святога Віта. Работы пачаліся з выдалення з храма тэракотавых скульптур, устаноўленых па ўказанні Пятра Вока з Рожмбэрка. На гэты раз сваю незадаволенасць выказаў герцаг Крумлаўскі Ёган Крысціян I фон Эггэнбэрг, які лічыў, што ў яго ўладаннях для любых значных пачынанняў патрабавалася яго адабрэнне. Калегіум і прэлаты былі абвінавачаныя ў тым, што без ведама герцага пачалі разбурэнне маёмасці, фактычна які з'яўляўся яго спадчынай, атрыманых ад Рожмбэркаў. Спрэчкі пра знешні выгляд новага галоўнага алтара працягваліся паміж герцагам і духоўным кіраваннем да 1683 рока[3].

Пытанне аб выдаленні з касцёла рожмбэркскіх надмагілляў зноў узнік у сьнежні 1717 рока, калі крумлаўскі прэлат Геубель падаў адпаведную прашэнне новае герцагіні Крумлаўскае Марыі Эрнесціне фон Эггэнбэрг, у якім сцвярджаў, што надмагіллі, знаходзячыся пасярод прэзбітэрыя ў некалькіх кроках ад галоўнага алтара, перашкаджаюць правядзенню службаў. Да заявы прыкладаўся план прэзбітэрыя, які ў цяперашні час з'яўляецца адзіным дакументам, якія дазваляюць вызначыць месцазнаходжанне надмагілляў ў той час. У 1719 роке сямідзесяцірочная герцагіня адышла ў іншы свет і пытанне надмагілляў зноў засталося нявырашаным[3].

Наступны герцаг Крумлаўскі Адам Франц фон Шварцэнбэрг і яго жонка Элеанора Амалія з Лабковіц ўзвялі ў 1724-1726 роках у касцёле Святога Віта капэлу Святога Яна Непамуцкага, якога аб'явілі святым заступнікам свайго роду. У XIX стагоддзі кардынал Фрыдрых фон Шварцэнбэрг (1809-1885 рр.) змясціў у капэлу частку плечавое косткі Святога Яна Непамуцкага ў срэбным рэлікварыі[3].

Да 1780 рока ў інтэр'еры касцёла было мноства бакавых алтароў "саслоўнага гонару", створаных на сродкі розных мескіх рамесных цэхаў (шаўцоў, краўцоў, півавараў, мяснікоў, цесляроў, муляраў, пекараў белага і пекараў чорнага хлеба, рымароў, кавалёў і інш.), аднак затым было ўладкована чатыры "агульных" бакавых алтара ў стылі неаготыкі[3].

У 1783 роке са згоды духоўнага кіравання і новага герцага Крумлаўского Іагана I Непамука, князя фон Шварцэнбэрга, мармуровыя надмагіллі Вілема і Ганны Марыі з Рожмбэрка былі нарэшце выдаленыя з прэзбітэрыя. Шварцэнбэргскі рэгістратар Мельхіёр Францек пакінуў падрабязнасці; аб выкрыцці іх магільняў, якія знаходзіліся пад галоўным алтаром прэзбітэрыя і пад хорамі касцёла. Акрамя велічных алавяных трунаў Рожмбэрков ў склепе былі выяўленыя яшчэ два драўляныя труны, у адным з якіх ляжала Марыя Іагана з галандскай галіны Шварцэнбэрг (розум. 1670 р.), сваячка герцагіні Марыі Эрнесціны, у іншым — Франц Іосіф, аднагадовы сын герцага Іосіфа I Адама фон Шварцэнбэрга, які памёр у 1750 роке. Драўляныя труны Шварцэнбэргаў пакінулі ў магільным склепе, а астанкі Вілема і Ганны Марыі з Рожмбэрка перанесьлі з алавяных трунаў у дубовыя і таксама пакінулі ў склепе. Алавяныя труны Рожмбэрков затым прадалі на таргах як стары метал. Ордэн Залатога Руна Вілема з Рожмбэрка, выяўлены ў яго труне, быў перададзены на захоўванне абату Вышебродскага кляштару. У цяперашні час ордэн захоўваецца ў нумізматычным аддзеле Нацыянальнага музея ў Празе. Рожмбэркскіе надмагіллі з чырвонага мармуру былі размешчаны ў сценах паабапал ўваходу ў капэлу Яна Непамуцкага, дзе яны знаходзяцца па гэты дзень[3].

У 1893-1894 роках у выніку рэканструкцыі вежа касцёла набыла цяперашні васьмігранны выгляд у неагатычным стылі. У цяперашні час касцёл выкарыстоўваецца для правядзення набажэнстваў, а таксама часам для канцэртаў класічнай музыкі[3].

У 1992 роке ў складзе аб'екта "Гістарычны цэнтр места Чэскі-Крумлаў" касцёл Святога Віта стаў часткай сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Чэхіі. У 1995 роке гэты храм быў абвешчаны нацыянальным помнікам культуры Чэскай Рэспублікі[8][1].

Гатычны касцёл Святога Віта ўяўляе з сябе храм зальная тыпу, усе тры нефа якога маюць аднолькавую вышыню. Касцёл мае падоўжаны закрыты пяціграннай прэзбітэрый , прастакутныя павярховыя рызніцы з абодвух бакоў, капэла Уваскрасення і Святога Яна Непамуцкага, а таксама бабінец з паўночнага боку. Даўжыня храма з усходу на захад складае 44 метра, шырыня і вышыня — 20 метраў. Да фасаду заходняга боку касцёла прыбудаваная вежа з прызматычнымі раманскага стылю вокнамі ў першым паверсе. У верхніх паверхах вежа мае васьмігранную форму, яе апошні паверх быў надбудаваны ў 1893-1894 роках у неагатычным стылі[9][3].

Паўднёвая сцяна касцёла мае пяць вокнаў, у паўночнай сцяне першапачаткова было чатыры вакна, з якіх у сваім першапачатковым выглядзе захавалася першае вакно, якое знаходзіцца побач з прэзбітэрыем, і чацвёртае вакно. Другое вакно было істотна звужанае ў 1724-1726 роках у сувязі з ўзвядзеннем пад ім капэлы Святога Яна Непамуцкага, а трэцяе акно было затулена мохам ў канцы XV стагоддзя пры будаўніцтве капэлы Уваскрасення[3].

Інтэр'ер касцёла створаны ў неагатычным стылі. Галоўны алтар упрыгожаны выявамі Святога Віта і Панны Марыі. Гэтая карціна была напісаная ў 1673-1683 роках у час вялікага ўплыву ў Крумлаве ордэна езуітаў. У 1897 роке ён быў перапісаны Янам Крейчыкам. Бакавыя алтары прысвечаныя Францыску Ксаверыю, Панне Марыі, Святому Вацлаву і Святому Фларыяну[3].

З левага боку ад левага бакавога нефа размешчаная капэла Яна Непамуцкага, па абодвум бакам ад уваходу ў якую знаходзяцца дзве надмагільныя пліты з чырвонага мармуру, перанеслі з прэзбітэрыя з пахаваньняў Вілема з Рожмбэрка (1534-1592 рр.) і яго трэцяй жонкі Ганны Марыі з Рожмбэрка (1561-1582 рр.). Алтар капэлы быў створаны ў 1725 роке ў стылі ракако і з'яўляецца дакладнай копіяй аналагічнага алтара працы Берніні ў Рыме. У нішы капэлы пахаваныя сэрца некаторых членаў роду Шварцэнбэргаў, сярод якіх сэрца герцага Крумлаўскага Адама Франца фон Шварцэнбэрга і яго жонкі Элеаноры Амаліі. У капліцы таксама пахаваныя астанкі Элеаноры Амаліі. Побач з капэлай на сцяне знаходзіцца фрэска 1-й паловы XV стагоддзя, на якой намаляваныя сцэна Укрыжавання, Святая Вераніка, Святая Лізавета, Марыя Магдаліна і Святая Кацярына[3].

Капэла Уваскрэсення ставіцца да перыяду гатычнай рэканструкцыі касцёла XIV-XV стагоддзяў. Пасля асвячэння касцёла ў 1439 роке капэла выкарыстоўвалася ў якасці пахавальні крумлаўскіх архідэканаў. Падчас рэканструкцыі інтэр'еру храма ў стылі барока рэбры капэлы былі выдаленыя, а сама капэла была адкрыта ў бок галоўнага нефа багата ўпрыгожанаю паўцыркульнаю аркаю. Новая поўная роспіс капэлы была ажыццёўлена ў 1777 роке Францішкам Якубам Прокішем[3].

Трэцяя храмавая капліца — гатычная капэла Святога Гераніма з заходняга боку касцёла — была пераробленая Янам I з Рожмбэрка ў 1389 роке з капэлы Святога Вацлава, збудаванай яго бацькам Пятром I, і зноў асвечана ў гонар новага нябеснага апекуна. Гэтая капэла служыла для пропаведзі энямецкаю моваю. У 1624 роке капэла была перададзена нямецкаму каталіцкаму братэрству Ушэсця Дзевы Марыі. У 1787 роке ў ходзе рэформы імператара Іосіфа II брацтва было распушчанае, а капэла Святога Гераніма зачыненая і пераабсталяваная ў жылы дом[3][10].

З заходняга боку касцёла знаходзяцца хоры ў позднегатычным стылю, дзе прыкладна з 1500 рока знаходзіцца арган. Цяперашні арган быў усталяваны ў 1908 роке. Ніжэй знаходзіцца купель, акружаная чатырма калонамі з чырвонага мармуру з балдахінам, якая раней складала частку Рожмбэркскага алтара XVI стагоддзя[3].


Нататкі:


1). Нацыянальны інстытут помнікаў Чэскай Рэспублікі / Лакацыя : Паўднёваческі край  (чэск.).
2). Чэскі-Крумлаў // Вялікая савецкая энцыклапедыя : [у 30 т.] / Гал. рэд. А.М. Прохараў. — 3-е выд. — М. : Савецкая энцыклапедыя, 1969-1978.
3). Zdena Flaskova, Stavebne historicky vyvoj.
4). Zdenka Prokopova.
5). Kostel SV. Vita v Ceskem Krumlove.
6). Maskova, Vera. Hostislav z Bilska. Encyklopedie mesta Cesky Krumlov. Архівавана з першакрыніцы 17 сакавіка 2016.
7). Салаўёў Н.К. Мастацкае формаўтварэнне інтэр'еру. — МГХПУ. — М., 1996. — С. 206. — 270 с.
8). Historic Centre Of Cesky Krumlov. World Heritage List. World Heritage Committee (1992). Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2016.
9). Zdena Flaskova, Popis objektu.
10). Kostelni C. p. 161. Encyklopedie mesta Cesky Krumlov. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2016.


Спасылкі:


• Flaskova, Zdena; kol. Kostel sv. Vita ve meste Cesky Krumlov. Encyklopedie mesta Cesky Krumlov. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2016.
• Kostel sv. Vita v Ceskem Krumlove. Ceskykrumlov.com. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2016.
• Prokopova, Zdenka. Cirkevni dejiny mesta Cesky Krumlov. Encyklopedie mesta Cesky Krumlov. Архівавана з першакрыніцы 18 сакавіка 2016.

 


Мінарыцкі кляштар (Чэскі-Крумлаў)


Былы мінарыцкі кляштар з храмам Божага цела (Boziho tela) ў  Чэскім Крумлаве гэта гістарычны комплекс, што складаецца зь трох кляштараў (trojklasteri): мінарыцкага (minoritskeho), кляштару кларысак (klarisek) і кляштару Бегінаж (Beguine), што робіць яго ўнікальным. Сёння ў кляштары месціца адміністрацыя коннага ордэна Працоўнага Чырвонага Крыжа.

Кляштар быў заснаваны ў 1350 роке ўладальнікамі места Розэнбэргамі, а менавіта Кацярынаю Розэнбэрг з роду Вартэнбэргаў (Vartenberka), ўдавою найвышэйшага камэргэра чэскага каралеўства Пятра Розэнбэрга, з чатырма сынамі, Пятром II, Йоштэм, Ульрыхам і Джонам. Аднак, будаўніцтва кляштару ішло павольна.

Спачатку кляштар быў невялікі. Першыя манахі прыйшлі сюды ў 1357 роке. Ён быў асьвечаны сараеўскім біскупам Альбертам. Кляштарныя храмы былі прысьвечаныя Божаму цела (Bozimu telu) і Панне Марые (Panne Marii).

У жаночым кляштары Сьвятое Кларысы (svate Klary) першыя чарніцы з'явіліся ў 1361 роке.

Трэці кляштар побач з кляштар кларысак, таксама жаночы суполкі пабожных сьвецкіх сёстраў — Бегінаж (Beguine), быў адкрыты ў 1375 роке.

Розэнбэргі (Rosenbergs) надалі кляштарам шмат прывілеяў, даходы ад некалькіх вёсак і маёнткаў.

Кляштар быў структурна зьменены ў стылю позняе готыкі з 1490 па 1500 рок, пра што нагадвае структура даху ацалелая ад нашага часу. У працяг XVII і XVIII стагодзьдзяў, будынакі былі зьмененыя ў  стылю барока. Гэтыя зьмены надалі кляштару сучасны выгляд.

Кляштар кларысак быў зачынены ў 1782 роке, як і многія іншыя, у часы праўленьня імпэратара Іосіфа II, у адпаведнасьці з жозэфінскімі рэформамі. Францысканскі кляштар быў гвалтоўна зачынены ў 1950 роке, калі ва ўладзе былі камуністы.

У сучаснай гісторыі кляштар выкарыстоўвалі дзеля розных мэтаў: напрыклад, як вайсковую вучэльню, або ў якасці жыльля для дзяржаўных служачых. Пазней тут быў склад, а частка, да 90 рокаў ХХ стагодзьдзя, выкарыстоўвалася як сацыяльнае жыльлё. Да 2014 рока ў кляштарным комплексе былі скончаныя асноўныя рэстаўрацыйныя працы (некаторыя з інтэр'ераў будынкаў засталіся ў старым стане).

Адноўлены кляштар быў адкрыты для публікі 28 лістапада 2015 року. Агульны кошт рэстаўрацыйных працаў склаў 327 мільёнаў крон[2].


Сьпіс літаратуры:


1). Revitalizace arealu klasteru v Ceskim Krumlove na http://obcan.ckrumlov.info/, zverejneno 4. unora 2016

 


Сынагога (Чэскі-Крумлаў)


Сынагога, або Храм была пабудаваная ў 1909 роке ў раманскім стылю з элементамі ар-нуво. Гэта было першае збудаваньне ў Аўстра-Венгрыі, пры ўзьвядзеньні якога былі выкарыстаныя жалезабэтонныя канструкцыі.

Першыя задакумэнтаваныя зьвесткі аб прысутнасьці габрэяў у Чэскім Крумлаве ставятся да XIV стагодзьдзя. Джон Люксембургскі дазволіў пасяліцца тут чатыром габрэйскіх сем'ям. Яго сын, Карл IV, дазволіў павялічыць іхнюю колькасьць да шасьці сем'яў. Але іхнія адносіны з уладамі былі далёкія ад ідэалу, і ўсе габрэі ў 1494 роке былі выгнаныя зь места. Забарона дзейнічала да XVIII стагодзьдзя, і не была цалкам адмененая, але некалькі габрэйскіх сем'яў маглі тут пасяліцца толькі пры пэўных умовах. Паваротным момантам стаў рэвалюцыйны 1848 рок, калі габрэі атрымалі роўныя паравы з іншым насельніцтвам Аўстра-Венгрыі за кошт так званай Сьнежаньскае Канстытуцыі 1867 року. У 1855 роке была заснаваная габрэйская рэлігійная асацыяцыя, якая ў 1893 рокее ператварылася ў самастойную габрэйскую суполку.

Сынагога была пабудаваная паміж 1908-1909 рокамі мясцоваю габрэйскаю грамадою на заходнiм узгорку мястэчка пад назваю Плешэц (Plesivec). Планы распрацаваў пражскі дойлід Віктар Кафкі, што працаваў у Вене. Будаўніцтва ў асноўным фінансавалася коштам багатай мясцовае сям'і гандляроў Спіро (Spiro) і вялося пад кіраўніцтвам дойліда Сосна (Sosna). Зямля была набытая ў мясцовым садоўніцкім таварыстве, і займае плошчу 883 м2, сам будынак мае плошчу ў 505 м2.

Кафка спраектаваў храм як аднанефавы будынак з двухсхільным дахам і дамінуючаю васьмікутнаю вежаю ў раманскім стылі з элементамі барока й мадэрну. Уваход разьмешчаны ў заходнім фасадзе.

Столь была пафарбаваная ў сіні колер. Біма, паводле нэолагічнага (neologickeho) абраду, перанесеная на ўсходнюю сьцяну, дзе дамінуюць вялікія вокны зь вітражнаю зоркаю Давіда. У храме былі два шэрагі лаваў на 140-180 чалавек, у левым шэрагу маліліся мужчыны, у правым — жанчыны й дзеці.

Сынагога вельмі шанавалася й выкарыстоўвалася да 1938 року[1]. Пасьля вайны, служыла ў якасьці гусіцкае царквы да 1969 року, потым — у якасьці складу дэкарацыяў замкавага тэатру[2]. У 1990 роке была павернутая габрэйскае суполцы ў Празе[3].


Сьпіс літаратуры:

 

1). http://www.holocaust.cz/cz/resources/jcom/fiedler/fiedler
2). Rozkosna, Blanka, Jakubec, Pavel. Zidovske pamatky Cech. 1. vyd. Brno: Era, 2004. 480 s. ISBN 80-86517-64-0
3). http://pamatky.kehilaprag.cz

 __________


Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Мараўскі карст


Мараўскі карст, Мараўскі крас (чэск.: Moravsky kras) — адзін з самых буйных у Эўропе карстовых масіваў, працягласцю 25 км і шырынёю 2-6 км. З'яўляецца папулярнай чэскаю славутасьцю: турысты прыязджаюць паглядзець на пячоры карсту (усяго вядома каля 1100 пячор, з якіх даступныя для наведваньня турыстамі 5 пячор), праплысьці па падземнай рацэ Пунква, убачыць спецыфічныя вапняковыя ўтварэння геліктіты — у адрозненне ад сталагмітаў і сталактытаў яны могуць расці паралельна паверхні зямлі.

У пячорах Мараўскага карсту жыве 18 відаў кажаноў, а частка беспазваночных жывёл, якія насяляюць Пункву і пячоры, да гэтага часу не вывучаныя дэталёва. У некаторых пячорах маюцца малюнкі старажытных людзей.

Самая высокая кропка масіва — 734 метра. Самае нізкае месца Мараўскага карсту мае глыбіню 138 м (прорва Мацоха, літаральна "Мачыха"). Яна ўтварылася пасьля абвалу столі вялікае пячоры. Па дне прорвы працякае рака Пунква (чэск.: Punkva), якая ўпадае ў невялікае возера.

Пунквавыя пячоры (чэск.: Punkevni jeskyne) — адна з самых папулярных падземных сістэм у рэгіёне.

Мацоха (чэск.: Macocha) — пячора-прорва ў карставым масіве Мараўскага карсту.

Першым на дно прорвы спусьціўся ў 1723 роке манах Лазар Шоппэр, што сталася першым ў гісторыі сьпелеялёгіі зафіксаваным рэкордам сьвету па глыбіні пячор.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Запаведнік Мараўскі карст


Мараўскі карст — адна з самых буйных карстовых абласцей ў сярэдняй Эўропе. На ўсёй тэрыторыі размешчаныя звыш 1100 пячор, з якіх толькі чатыры адкрытыя для наведвальнікаў: пячора Пунква з магчымасцю экскурсіі па падземнай рэчцы Пунква ды аглядам дна пячоры-прорвы Мацоха, Катержынская пячора, у якой размешчаныя ўнікальныя вертыкальныя сталагміты, пячора Бальцарка з разнастайнай і маляўнічым сталактытавым "аздабленьнем" і Стоўбна-шошувская пячора, якая складаецца з вялізных калідораў і падземных прорваў.

Цікавыя тыповыя карставыя каньёны Пустое і Сухое возера, прорва Белыя воды й асабліва Аматарская пячора, якая для наведвальнікаў зачыненая. Непаўторныя ўражаньні Вы атрымаеце ад віду прорвы Мацоха з Верхняга альбо Ніжняга мастка. Дамінанта сярэдняй частцы Мараўскага карсту, дзе пад зямлёю хаваецца вада Едоўніцкае рэчкі, што праз дванаццаць кілямэтраў праходжаньня па таямнічаму падзямельлі ў тоўшчы скалы Йозефовэ выцякае назад на паверхню.

Незвычайнае багацьце і шырокі спектр карстовых з'яў, як, зрэшты каштоўная фауна і флора, знаходзяцца пад абаронай дзяржавы з 1956 року.

Запаведная зона Мараўскі карст размешчаная на плошчы 92 км. Улетку рэкамендуем загадзя замовіць ўваходныя квіткі ў пячоры. Некаторыя часткі Мараўскага карсту — Пустое і Сухое возера — зачыненыя для аўтамабіляў. Замест іх тут ездзяць экалагічна чыстыя сродкі зносін — цягнік і канатная дарога.

Ад Скальнага млыну да пячораў ездзіць экалягічны цягнік, ад пячор на верхні масток Мацохи вядзе канатная дарога. Цягнік і канатная дарога ездзяць па графіку і ў адпаведнасці з часам праходжання экскурсіі, квіток Вы можаце набыць у Інфармацыйным цэнтры ля Скальнага млыну, да Скальнага млыну Вы можаце прыехаць на аўтобусе.

 

Пунквавыя пячоры


Пунквавыя пячоры — самыя папулярныя пячоры Мараўскага карсту — размяшчаюцца ў двух кілямэтрах ад Скалістага млына. Сваю папулярнасць яны набылі дзякуючы таму, што наведвальнікі могуць спусціцца на дно прорвы Мацоха і ў той жа час распачаць рамантычную экскурсію на лодках па падземнай рэчкы Пункве. Падземныя пячоры Мараўскага карсту наведваюць сотні тысяч наведвальнікаў на рок.

Агляд пячор пачынаецца з агляду Пярэдняе залі, уваход у якую вартуе самы вялікі сталактыт пячоры — "Вартавы". Калідор у выглядзе сіфона вядзе да Гліністае залі, якая мяжуе з Сярэдняю заляю, у столі якой месьціца непрыступны Крышталёвы калідор. Па Сталагмітавым калідоры мы пераходзім у Заднюю залю, адкуль наведвальнікі трапляюць на дно Мацохі дзе і сканчаецца т.зв. "Сухая дарога". Наведвальнікі могуць палюбавацца выглядам на дно прорвы і на Верхняе і Ніжняе азярцо, якія сілкуе рэчка Пунква.

Наведвальнікі пяраходзяцьь на "Мокрую дарогу" — лодкавую экскурсію па падземнай рэчцы Пункве. Пунквавыя вадзяныя залі паміж дном Мацохи і Пустым возерам — гэта вынік дзейнасці магутнага току вады, што такім чынам шукаў шлях на паверхню.

Столі і сцены калідораў протканыя паражнінамі, віхравымі ямамі, жалабкамі. Гледачы плывуць праз Першае, Другое і Трэцяе возера да самай прыгожай карставае пячоры — да казачнае (Масарыкавае) залі. Казачная заля разам з незабыўнай экскурсіяй па вадзяным залям — вяршыня тутэйшых падземных прыгажосьцяў. Магутныя сталагміты, сталактіты і сталагнаты, каскады ў Брчковом калідоры чаргуюцца з іншымі ўтварэньнямі розных формаў.

Гісторыя даследаваньня пячор пачалася ў 1723 роке першым задакумэнтаваным спускам Лазара Шоппэра на дно прорвы Мацоха. У 1909 роке гурт даследнікаў на чале зь Карлам Абсалонам (1887-1960 рр.) прайшла праз Пунквавыя пячоры ў прорву Мацоха з Пустога возера па т.зв. "Сухой дарозе". Першы чалавек спусціўся з Сухога возера на дно прорвы 31 студзеня 1914 року. У 30-х роках ХХ стагодзьдзя была адкрытая т.зв. "Водная дарога", якую дасьледчыкі прашлі па рацэ Пунква праз вадзяныя залі ў прорву. Першая частка пячор была адкрытая для наведвальнікаў у 1910 роке, у 1933 роке былі праведзеныя першыя экскурсіі.


Прорва Мацоха


Сусветна вядомая прорва Мацоха глыбінёй 138 метраў з'яўляецца і самай вялікай прорвай такога тыпу ў Чэхіі й ў Сярэдняй Эўропе. Даўжыня верхняй частцы бездані — 174 мэтраў, шырыня — 76 мэтраў. Па баках размешчаныя два аглядальных мастка. Верхні быў пабудаваны ў 1882 роке, ён разьмешчаны ў найвышэйшай кропцы Мацохі й завецца Верхні масток. Другі быў пабудаваны ў 1899 роке, разьмешчаны на 92-мэтровае вышыні над ніжняй часткай прорвы і зь яго добра відаць дно.

Прорву Мацоха, якая атрымала сваё імя па легендзе ў XVII стагодзьдзі, утварылася ў выніку абвалу столі вялікі пячоры. Таму яе дно часткова пакрывае абвал, якая й з'яўляецца рэшткамі той абрынуўшайся столі. Па дне працякае рэчка Пунква, што сілкуе дзва невялікіх возера. Глыбіня верхняга азярца — прыблізна 13 мэтраў і яно відаць зверху. Ніжняе азярцо скрытае паміж скаламі, яно зверху не відаць, а глыбіня перавышвае 30 мэтраў.

Глыбінная рэчка Пунква, што працякае па дне прорвы, ўзнікла ў выніку зліцця цэлага шэрагу падводных крыніцаў.

У 1723 роке у прорву першым зьлез манах-мінор Лазар Шоппэр, які й разпачаў эру даследаванняў прорвы. У 1909 роке група дасьледвальнікаў на чале з Карлам Абсалонам (1887-1960 рр.) прайшла праз Пунквавыя пячоры ў прорву Мацоха з Пустога возера па т.зв. "Сухой дарозе".

Важнай вяхой быў 1856 рок, калі ў прорву спусьціўся вядомы карставы дасьледчык, доктар навук Йіндржых Ванкель. Метадычныя даследаваньні Мацохі пачаў K. Абсалон ў 1901 роке. Вынікам яго навуковых даследваньняў было дэталёвае даследваньне самай прорвы і пячор, звязаных з ёю. Яго праца завяршылася адкрыцьцём праходу ў сухія часткі Пунквавых пячор. У 1920-1933 роках былі адкрытыя праходы ў вадзяныя саборы па падводнай рэчцы Пункве.


2005-2016 © Мараўскі карст

 


Шумава


Каардынаты: 49°06’45’’ пн. ш. 13°08’09’’ у. д. (G) (O) (Я)

Ш`умава (чэск.: Sumava), або Баг`емскі Лес (ням.: Bohmerwald) — сярэдневышынны горны хрыбет даўжынёй каля 200 км уздоўж германа-аўстрыйска-чэскай мяжы.

Вышыня да 1456 м (гара Вялікі Явар, Германія). У чэскай частцы найбольш высокая гара — Плечы (1378 м).

Да вышыні 800 м пакрыты ялова-букавымі, вышэй — ялова-піхтавымі лясамі.

У чэскай частцы знаходзіцца аднайменны нацыянальны парк.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Квілда


Квілда (чэск.: Kvilda, ням.: Auвergefild) адно зь мястэчак у Прахаціце, Паўднёвачэскага краю (Jihoсesky kraj) Чэхіі. Насельніцтва: 167 (2005 ОЦ.). Разьмешчанае ў Шумава, на вышыні 1062 м над узроўнем мора.

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Квілда


Квілда (Kvilda) адзін з самых знакамітых турыстычных цэнтраў Шумава. Гэта самая высокая разьмешчаная вёска ў Чэхіі (1065 м над узроўнем мора), што знаходзіцца ў сярэдзіне прыгожых раўнін Шумава.

Вёска знаходзіцца ў падпарадкаванні мясцовых органаў улады. Тут дзейнічае пастаянная выстава гісторыі Kvilda і Bucina, адукацыйны цэнтр (лекцыі, галерэя), інфармацыйны цэнтр вёскі і IC NP Sumava, бакалейная крама, далёка і шырока вядомая пякарня, аптэка і крама прадметаў хатняга ўжытку, добра абсталяваныя спартовыя крамы. Можна скарыстацца лыжамі, роварамі ды іншым абсталяваньнем.

З помнікаў дойлідства можна пабачыць касьцёл Сьвятога Штэпана (kostel sv. Stepana).
Насельніцтва: 175 (2007/01/01)
Кадастравая плошча: 4517 ha
Шырата: 49°1’9.3’’ s.s.
Даўгата: 13°34’46.48’’ v.d.
Вышыня: 1065 m

__________

www.sumava.net/kvilda

 


Модрава


Модрава (чэск.: Modrava; ням.: Mader) мястэчка на Шумава ў раёне Клатовы Пльзенскага краю (чэск.: Plzensky kraj) Чэскай Рэспублікі, размешчанае прыкладна ў 46 км на поўдзень ад Клатовы, 84 км на поўдзень ад Пльзені й 140 км на паўднёвы-захад ад Прагі, на вышыні 985 м пры зьліцьці  раўчукоў Modravsky, Roklansky і Filipohutsky.

Першая згадка пра пастаяннае паселішча датуецца 1614 і 1617 рокамі, больш ранніх звестак няма.

Адзначаецца, што ў 1757 роке ў Модраве было развітае рыбалоўства і судаходства. Змены адбыліся пасьля 1799 року, калі князь Шварцэнбэрг купляе ў графа Піліпа Кінскі вялікія тэрыторыі Prasilske і пачынае здобычу драўніны ў буйных мясцовых лясах. У наступныя 1799-1801 рокі быў пабудаваны па праекце Ing. Rosenauer Vchynicko-tetovsky канала. Канал пачынаецца ў 2 км ад Модрава.

 


Горны Влтавіце


Геаграфічнае становішча: 48°57’44’’ N 13°47’30’’ E

Горны Влтавіце (чэск.: Horni Vltavice; старачэск.: Vltavice; ням.: Ober Moldau) мястэчка Паўднёвачэскага краю (Jihoсesky kraj) Чэхіі прыблізна ў 19 км на Паўднёвы-Захад ад Прахаціце, у 50 км на Захад ад Чэске-Будзеёвіцэ і 133 км на поўдзень ад Прагі, і належыць муніцыпалітэту Прахаціцэ (Prachatice).

Упершыню мястэчка ўзгадваецца ў 1257 роке як Верхняя Малдова (Ober Moldau), якое належала Вінтэрбергам, з 1359 року мае назоў Горны Влтавіце.

Горны Влтавіце размешчаны ў даліне Влтавы пры зліцці з раўчуком Kubohutsky ў Шумава. На Паўночным-Усходзе ўздымаецца гара Боўбін (Boubin) вышынёю 1362 м, на Поўначы гора Абровэц (Obrovec) вышынёю 1146 м, на Усходзе Пашэні (Pazeni) вышынёю 1281 м. У лесе над мястэчкам месціца чыгуначная станцыя "Горны Влтавіце", што знаходзіцца на чыгуначнай лініі паміж станцыямі Вімперк (Vimperk) і Волары (Volary). Паралельна з чыгункаю праходзіць лінія чэхаславацкіх памежных умацаваньняў. Праз мястэчка праходзіць дзяржаўная шаша №4 ад Страконіц да Баварыі.

З XVI стагодзьдзя вакол мястэчка мясьціліся шматлікіх гуты, працавўшыя да XVIII стагодзьдзя. У 1618 роке ў мястэчку адкрытая гута з вырабніцтва люстэркаў.

У 1858 роке, па ініцыятыве Ёзэфа Джона з Вінтэрбергаў, частка былога каралеўскага лесу ля падножжа гары Пашэні і гары Боўбін, была абвешчаная прыродным запаведнікам першабытнага лесу (Boubinsky prales) "Боўбін".


Цікавыя месцы:


• Касьцёл Найсьвяцейшае Панны Марыі, Сьвятога Язэпа і Сьвятога Яна Непамука быў пабудаваны ў 1724 роке на месцы былой капліцы. У касьцёле ёсьць две іконы 1724 (1725) року, што прыпісваюць галяндскаму мастаку Пітэру ван Рою
• Мост праз Влтаву, тэхнічны помнік
• Капліца Сьвятога Яна Непамука, на мосце праз раку Влтава• Гідраэлектрастанцыя
• Мемарыяльная калёна Ёзэфу Джону з Вінтэрбергаў, заснавальніку запаведніка першабытнага лесу (Boubinsky prales) "Боўбін" (Boubin)
• Назіральная вежа на гары Боубин
• Некрануты лес Боўбін (Boubinsky prales), з 1858 року аб'яўлены прыродным запаведнікам


Літаратура:


• Cesky statisticky urad — Die Einwohnerzahlen der tschechischen Gemeinden vom 1. Januar 201

__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


Ліпна-над-Влтаваю


Ліпна-над-Влтаваю (чэс.: Lipno nad Vltavou; іт.: Lippen) мястэчка, размешчанае ў горнай мясцовасці Lucske на левым беразе вадасховішча недалёка ад плаціны на рацэ Влтава ў Паўднёвачэскім краю (Jihocesky kraj) Чэхіі. У 2005 року мела 537 жыхароў. Складаецца з двух частак: Ліпна (Lipno) і Слупечня (Slupecna).

Першая пісьмовая згадка пра паселішча Ліпна ўзыходзіць да 1530 року, але паселішча Слупечня (Slupecna) вядомае ўжо пасьля 1281 рока ў якасці маёмасьці Розэнбэргаў. Паступова да канца XV стагодзьдзя Слупечня й ўсе навакольныя вёскі трапілі ў валоданьне вышебродскага кляштару.

З 1575 рока, калі было абвешчанае свабоднае прадпрымальніцтва, асноўным заняткам мясцовых сялян стаў рафтынг.

У 1910 роке ў селішчах што былі на тэрыторыі сучаснае вёскі жылі ў агульнай складанасці 575 чалавек (большасьць у Слупечні й Кабыльніцэ). Улічваючы, што ўсё насельніцтва было нямецкай нацыянальнасці, усе населеныя пункты значна пацярпелі ад перамяшчэньня немцаў пасьля Другой сусьветнай вайны. Другім важным змяненьнем было будаўніцтва плаціны возера. Працы, звязаныя з будаўніцтвам самой дамбы пачалося ў першыя месяцы 1951 року.

На тэрыторыі цяперашняй вёскі Ліпна-над-Влтаваю пражывае ад 150 да 170 чалавек (у 28 населеных пунктах).

Бліжэйшую будучыню дамбаў былі пабудаваныя драўляныя дамы для пастаянных работнікаў і валанцёраў і стварылі аснову для будучых паселішчаў у Ліпна-над-Влтаваю. Наадварот, першапачатковы разлік Ліпна быў у значнай ступені разбураны ў 1958 годзе і затопленыя замочвання Ліпна.[2]

На поўнач ад мястэчка знаходзіцца гарналыжны курорт Ліпна-Крамолін, што мае пяць лыжных трас на паўночных схілах пагоркаў  Слупечнэго (Slupecneho) і Крамоліна. Акрамя таго тут знаходзіцца новы сноўпарк і 35 км дагледжаных бегавых трас.

На Паўночным-Захадзе ад вёскі, недалёка ад мястэчка Слупечня, ёсьць 18 палёў для гольфу плошчай 72 га., пабудаваных з 1999 да 2002 року.


Сьпіс літаратуры:


1). Cesky statisticky urad: Pocet obyvatel v obcich k 1.1.2016. Praha. 29. dubna 2016. Dostupne online. [cit. 2016-09-03]
2). Z historie obce Lipno nad Vltavou
3). Skocit nahoru k: a b Proc me chcete zavrit na 10 let. To seberte vsechny, div? se jihocesky starosta
4). Zapis c. 15/2012 z pracovniho zasedani zastupitelstva obce Lipno nad Vltavou ze dne 25.7.2012
5). Starosta Lipna nad Vltavou mel zpusobit skodu 120 milionu podpisem nevyhodnych smluv


__________

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

 


P.S. Мае прабачэньня за магчымыя недакладнасьці, бо некаторыя тэксты падаюцца ў перакладзе з чэскае мовы.



Обновлен 10 ноя 2016. Создан 01 ноя 2016



  Комментарии       
Имя или Email


При указании email на него будут отправляться ответы
Как имя будет использована первая часть email до @
Сам email нигде не отображается!
Зарегистрируйтесь, чтобы писать под своим ником

Flag Counter