Фармаванне Беларускае народнасці

Ведай сваю сапраўдную гісторыю!



Пачатак фармаванню беларускае народнасці быў пакладзены ў перыяд існавання звязаў плямёнаў і стварэнні на тэрыторыі Беларусі Полацкага, Тураўскага, Смаленскага і іншых княстваў. Уваходжанне беларускіх земляў у склад Вялікага княства Літоўскага стварыла ўмовы для далейшага фармавання беларускае народнасці.

Неабходнасць сумеснага супрацьстаяння агрэсіі крыжакоў і мангола-татараў і ўваходжанне беларускіх земляў у склад ВКЛ, спрыяла пераадоленню феадальнай раздробненасці, ліквідацыі лакальнай замкнёнасці асобных тэрыторый, умацаванню сувязяў паміж асобнымі тэрытарыяльнымі часткамі насельніцтва Беларусі, яго кансалідацыі і інтэграцыі з суседнімі народамі. Эканамічнай асновай адукацыі беларускае народнасці з'яўляўся рост таварна-грашовых адносін, развіццё ўнутранага рынка. Павелічэнне гандлёва-рамеснага насельніцтва ў гарадах і мястэчках, узмацненне сувязяў паміж імі садзейнічала кансалідацыі гарадскога насельніцтва ў саслоўе мяшчан. Усё гэта адбілася на развіцці агульнасці сацыяльна-эканамічнага жыцця, мовы, культуры і іншых прыкмет, якія характарызуюць народнасць.

Дадатковы ўплыў на фармаванне беларускай народнасці аказала развіццё саслоўна-класавае структуры феадальнага грамадства. У XIV—XVI стст. завяршылася фармаванне асноўных саслоўяў беларускае народнасці. Канчаткова склалася саслоўе шляхты. Да панавальных пластоў грамадства ставіліся таксама праваслаўнае і каталіцкае духавенства, заможныя рамеснікі, купцы. Асноўную ж масу насельніцтва ўяўлялі сяляне і ремеслянники-беднякі, якія і склалі асноўнае ядро фармаваньня беларускае народнасці.

Важную ролю ў фармаванні беларускае народнасці адыграў рэлігійны фактар. Пераважная большасць беларускага народа заставалася праваслаўным, што спрыяла захаванню і развіццю моўных, культурных традыцый, фармавала пачуцьцё нацыянальнае самасвядомасці. Падчас фармаванні беларускай народнасці вызначыліся асноўныя асаблівасці яе гаспадарчага і грамадскага побыту, матэрыяльнае і духоўнае культуры. Гэта выявілася ў тыпах жылля, яго ўнутраным строі, у адзежы, ежы, абрадах і звычаях, у прафесійнай мастацкае творчасьці і фальклоры.

Паступова склаўся менталітэт беларускага народа, для якога было характэрным нацыянальная і рэлігійная талерантнасць, гасціннасць, дабрыня, мяккасардэчнасць, мудрасць, сумленнасць, працавітасць.

З XIII ст. мова насельніцтва Беларусі пачынае адрознівацца як ад старажытнарускае мовы, так і моў рускай і ўкраінскай народнасці. Спецыфічныя рысы беларускае мовы з'явіліся ў помніках літаратуры і дзяржаўных актах. У XVI ст. ён становіцца дзяржаўным. Сфера распаўсюду царкоўнаславянскае мовы павузілася, ён стаў ужывацца толькі падчас царкоўнае службы.

Назва “Белая Русь” упершыню з'явілася ў канцы XIV ст. у стаўленні да Полацкага княства, пазней яно распаўсюдзілася на землі, размешчаныя ў басейне Заходняе Дзвіны і Дняпра. З канца XVI — пачатак XVII стст. насельніцтва гэтых земляў вызначала сябе “беларусцамі”. За жыхарамі цэнтральнай і заходняй частак Беларусі замацавалася назва “літвіны”. Назва “Беларусь” для пазначэння ўсіх яе земляў і народа стала распаўсюджвацца толькі ў другой палове XIX у. Тэрмін “Літва” перамясціўся на паўночны захад і стаў служыць для пазначэння суседняга балцкага народа. У XIX ст., нават праз сто рокаў пасля інкарпарацыі Вялікага Княства Літоўскага ў склад Расейскае імперыі, нашыя заходнія землі па-ранейшаму называліся Літвой. “Радзіма Літва”! — звяртаўся да роднай Наваградчыны Адам Міцкевіч. Літвой называў бацькоўскую зямлю Кастусь Каліноўскі.

Тое, што Літва — спрадвечна славянскі край, добра разумелі і ў Масковіі. “Литва ли, Русь ли, что гудок, что гусли, всё нам равно, было бы вино”, — засведчыў Аляксандр Пушкін у трагедыі “Барыс Гадуноў”. У вершы “Клеветникам России” ён жа называў вызвольнае антырасейскае паўстанне 1831 року “волнением Литвы”, “спором славян между собою”.


© 2009-2017 Belhistory.com

 



Создан 20 дек 2017



  Комментарии       
Имя или Email


При указании email на него будут отправляться ответы
Как имя будет использована первая часть email до @
Сам email нигде не отображается!
Зарегистрируйтесь, чтобы писать под своим ником

Flag Counter